.

کریم‌خان زند پادشاهی در نقش وکیل مردم

گردآورنده: احمد لطفی

کسانیکه با این ضرب المثل "طلا پاکه، چه منتش به خاکه" آشنا هستند بهتر می‌دانند، که اهانت به قهرمانان و اسطوره‌های تاریخی ایران ره به جایی نبرند و به‌قول حافظ؛
ای مگس حضرت سیمرغ نه جولان‌گه توست
عرض خود می‌بری و زحمت ما می‌داری
تو به تقصیر خود افتادی از این در محروم
از که می‌نالی و فریاد چرا می‌داری.
بنابراین آقای "لیلاز" هوش از سرش پریده یا کهنه سخنگوی سلسله ی منقرض شده ی قاجار است. که کریمخان زند را بیسواد.
و دائم الخمر می داند. در بین لک و لر و کرد، ضرب المثلی هست، و می گویند؛ » قلم در دست دشمنان است."
یعنی امکانات تبلیغی و دروغ پراکنی دشمنان، سابقه ای ديرينه دارد. ما انسان‌ها را مطلق نگاه نمی کنیم، و اجازه نمی دهیم انسانهای مثبت، که خدماتشان بر خطاهایشان می چربد کسی یا کسانی غیر مسئولانه خدمات و عظمتها و قهرمانی آنها را زیر سؤال ببرد.
حافظ شیرازی گوید؛
ما نگوییم بد و میل به ناحق نکنیم
جامهٔ کس سیه و دلق خود ازرق نکنیم
عیب درویش و توانگر به کم و بیش بد است
کار بد مصلحت آن است که مطلق نکنیم
آسمان کشتی ارباب هنر می‌شکند
تکیه آن به که بر این بحر معلّق در نکنیم
گر بدی گفت حسودی و رفیقی رنجید
گو «تو خوش باش که ما گوش به احمق نکنیم» ، کریم‌خان زند با اتخاذ سیاست‌های مردمی و اقتصاد محور، دوره‌ای از ثبات و رونق نسبی را در ایران پس از آشوب‌های اواخر افشاریه ایجاد کرد. او که خود را «وکیل‌ الرعایا» می‌خواند، بر عدالت اجتماعی، حمایت از اقشار ضعیف و توسعه زیرساخت‌های اقتصادی متمرکز شد ، این مرد بزرگ به عدالت اجتماعی و حمایت از مردم مبادرت ورزید و سی سال جانانه خدمت کرد. کریم‌خان زند برخلاف سنت رایج پادشاهان، زندگی ساده‌ای داشت و با اقشار پایین‌دست جامعه رابطه‌ای صمیمی برقرار می‌کرد.‌ مهم‌ترین جلوه‌های سیاست اجتماعی او عبارت بودند از:

۱- کنترل قیمت‌ها و مبارزه با گران‌فروشی:
او بهای ثابتی برای خواربار تعیین کرده و با مأموران متخلف و گران‌فروش برخورد می‌کرد.

۲- مدیریت بحران‌ها:

در زمان قحطی و کمبود غله در شیراز، شخصاً دستور داد گندم را به قیمت پایین‌تر به مردم بفروشند و از کمک مالی دولت استفاده کرد تا قحطی برطرف شود.

۳- مالیات عادلانه:

به کارکنان جمع‌آوری مالیات هشدار داده بود که در صورت گرفتن مالیات اضافی از مردم، مجازات خواهند شد.

۴- رسیدگی مستقیم به شکایات:

او شخصاً در «دیوان مظالم» حاضر می‌شد و به شکایات مردم رسیدگی می‌کرد ، ایشان در توسعه اقتصادی و تجارت نیز تلاش‌هایی شایسته کرد، از جمله؛

الف)- کریم‌خان برای احیای اقتصاد ویران‌شده ایران، سیاست «تجارت‌محور» را در پیش گرفت و تلاش کرد تا بنادر خلیج فارس رونق گذشته خود را بازیابند.

ب)- گشایش تجارت با اروپایی‌ها:
در سال ۱۷۶۳ میلادی، امتیازنامه‌ای به کمپانی هند شرقی انگلیس اعطا کرد که به آن‌ها اجازه تأسیس تجارتخانه در بوشهر و معافیت‌های گمرکی می‌داد. هدف او افزایش تجارت و بازگرداندن «عظمت باستانی» ایران بود.
ج)- توازن تجاری:
با وجود اعطای امتیاز به انگلیسی‌ها، کریم‌خان نگران خروج طلا و نقره از کشور بود. او در قراردادها انگلیسی‌ها را ملزم کرد که بخشی از بهای کالاهایشان را به صورت خرید کالا از ایران (مانند ابریشم و کرک) دریافت کنند تا صادرات داخلی تقویت شود.

د)- توسعه زیرساخت‌های شهری:

برای رونق بازرگانی، در شیراز بازارها و کاروانسراهایی ساخت و آن‌ها را با اجاره‌بهای اندک در اختیار بازرگانان و خرده‌فروشان قرار داد. کریم‌خان زند ساسانی تبار، آبادانی و معماری را نیز در حد توان رونق بخشید. بخش عمده‌ای از اقدامات عمرانی کریم‌خان در شیراز، پایتخت او، متمرکز بود و این شهر را به یکی از بهترین شهرهای ایران برای زندگی تبدیل کرد. ساخت بازار وکیل، حمام وکیل، مسجد وکیل و ارگ کریم‌خانی از جمله این اقدامات است. در کنار این زحمانت و تلاش های سازنده اشخاصی مانند لیلاز اهانت ها و انتقادهایی غیرتحلیلی- علمی را روا داشته اند. قضاوت مردمی حمایت همه جانبه از کریم‌خان زند از جانب قاطبه ی مردم از همه ی اقشار، واهی سرایی دشمنان علیه زندیه را به چالش کشانده است. امید است متولیان امر با متخلفان تحلیل و تبيين تاریخ ملی کشور بر خورد قانونی داشته باشند.

#نشریه_خبری_تحلیلی_بلوطستان

🅱 t.me/baloutestan