‍ ستیز با حیرت

🖋️ رضا تسلیمی طهرانی

جهانی که در آن زندگی می کنیم جایگاه حیرت است. همه چیز می تواند انسان را به حیرتی عمیق فرو برد. از اجسام طبیعی و جانوران و گیاهان گرفته تا اجسام مصنوع و ساخته دست بشر. انسان خود می تواند دریایی از حیرت باشد. از ساختار فیزیولوژیک و جسمانیش تا ساختار روانی پیچیده اش و تا نحوه برقراری ارتباطات اجتماعی و زیست جمعی اش همه و همه حیرت های فراوانی در بر دارد.

به دنیا آمدن، زنده بودن و مردن حیرت انگیز است. اینکه داستان زندگی چیست و پس از مرگ چه اتفاقی می افتد سرشار از رمز و راز است.
با این همه انسان امروز همه چیز را به چشم پدیده هایی عادی می نگرد و از هیچ چیز به حیرت نمی افتد. پدیده های گوناگون جهان در چشم انسان کنونی «افسون زدایی» شده و گویی هیج رمز و رازی در بر ندارد.

شاید کودکان از معدود گروه هایی باشند که هنوز می توان ردپای حیرت را در آنها پیدا کرد. کودکان با حیرت به دنیا می آیند و هر شی ء یا موجود جدید را با دیده حیرت می نگرند. حیرتی که با افزایش سن در آنها رو به افول می گذارد. این در حالی است که چنین حیرتی نه تنها شایسته فراموشی نیست بلکه بزرگسالان نیز باید به اندازه کودکان دچار حیرت شوند و در همه چیز به دیده تعجب بنگرند.

به نظر می رسد دور شدن از طبیعت و زندگی در فضاهای محصور در شهرها در کنار مدعیان مدرنی که ادعا می کنند برای همه چیز توضیحی «علمی» در دست دارند به روند «افسون زدایی» و «طبیعی انگاری» پدیده ها شتاب بخشیده است. این در حالی است که بزرگسالان نیز علی رغم بهره مندی از مواهب «علم» در مجموع چیز بیشتری از کودکان نمی دانند و در عین حال، هر چه بیشتر دانستن در مورد پدیده ای علی القاعده بر حیرت ما در مورد آن پدیده می افزاید. آیا اینکه ندانیم قبل از تولد در کجا بوده ایم و پس از مرگ به کجا می رویم کل زندگی را با حیرت برابر نمی کند؟ آیا مواجهه با دریاها، کوه ها، جنگل ها، حیوانات و انسانها موجب برانگیختن حس حیرت نمی شوند؟ در این زمینه باید به کودکان اقتدا کنیم و آنها را پیشوا قرار دهیم. باید از دریچه چشم کودکان به جهان بنگریم و خود را در حیرت ناب آنها سهیم سازیم.

مراجع فکری و فرهنگی امروز بسیار تلاش کرده اند تا دنیا را خالی از حیرت نشان دهند. این در حالی است که جهان همواره مملو از رمز و راز بوده و همیشه نیز چنین خواهد بود.

🖋️ رضا تسلیمی طهرانی

@baghNS