دربارۀ بار معنایی و واژه‌سازی
در زندگی مردم نباید تفتیش کنیم.
در زندگی مردم نباید کندوکاو کنیم.
بار معنایی این دو جمله تفاوت چندانی ندارد و می‌توانند به جای هم به کار روند. عقیده و باور هم که تفاوت خاص و محسوسی ندارند.
پس چه چیزی باعث می‌شود بپنداریم تفتیش عقاید بار معنایی خاصی دارد و باورکاوی آن بار معنایی را ندارد؟ آن چیز خودِ مفهومِ تفتیش عقاید است، نه لفظ تفتیش عقاید.
عبارت تفتیش عقاید چند دهه است که در فارسی به کار می‌رود و یک هالهٔ معنایی به دور آن ایجاد شده. روشن است که این هالهٔ معنایی در واژه‌ای که یک ساعت پیش ساخته شده وجود ندارد و برای آمیخته شدن واژه و بار معنایی آن به‌ناگزیر باید چند سالی درنگ کرد و آن را بارها و بارها به کار برد. آن‌گاه خواهیم دید که این بار معنایی روی باورکاوی هم سوار خواهد شد.
فراموش نکنیم که نمی‌توان چیزی ناخوشایند را لباس زیبا پوشاند و انتظار داشت همواره خوشایند جلوه کند. آن چیز رفته‌رفته ناخوشایندی خود را نشان خواهد داد.
١۴۰۵/۰۶/١۵
▫️فرهاد قربان‌زاده
@azvirayesh