📕

🔹داستان پاورقی


*سفر پاورقی؛ از فرانسه به دیگر کشورها*

وقتی رمان پاورقی در دهه ۱۸۳۰ در مطبوعات فرانسه جا افتاد، خیلی زود مشخص شد که این شیوه نباید فقط فرانسوی باقی بماند؛ بلکه با گسترش روزنامه‌های ارزان، افزایش سواد و پیشرفت صنعت چاپ، می‌تواند در کشورهای دیگر هم مخاطب پیدا کند.

در فرانسه، انتشار داستان به‌صورت دنباله‌دار به‌سرعت رشد کرد و موفقیت رمان‌هایی مانند *«اسرار پاریس»* اثر اوژن سو، که در سال‌های ۱۸۴۲ و ۱۸۴۳ در Journal des débats منتشر شد، توجه بسیاری را در خارج از فرانسه جلب کرد. این رمان به یکی از مهم‌ترین نمونه‌های موفق پاورقی تبدیل شد و الگوی داستان‌های دنباله‌دار در کشورهای دیگر قرار گرفت.
در واقع، پاورقی همراه با خودِ مطبوعات مدرن سفر می‌کرد. هر جا روزنامه‌های پرتیراژ، چاپ ارزان‌تر و مخاطبان شهری بیشتری شکل می‌گرفتند، امکان استفاده از این شیوه نیز بیشتر می‌شد.
*بریتانیا*
یکی از نخستین نقاط مهم گسترش داستان دنباله‌دار، بریتانیا بود.
در آنجا سنت انتشار داستان از قبل در مجلات و روزنامه‌های انگلیسی سابقه داشت و نویسندگانی مانند چارلز دیکنز آثار خود را به صورت قسمت‌قسمت منتشر می‌کردند.
اما داستان‌های دنباله‌دار در بریتانیا صرفاً با تلفیقی از پاورقی نویسی فرانسوی ترکیب شد.

یکی از نمونه‌های معروف، G. W. M. Reynolds و رمان The Mysteries of London است که در سال‌های ۱۸۴۴ تا ۱۸۴۶ به صورت دنباله‌دار منتشر شد و موفقیت بسیار زیادی پیدا کرد. این اثر از الگوی «اسرار پاریس» الهام گرفته بود، اما شهر لندن و مسائل اجتماعی آن را در مرکز داستان قرار داد.
بنابراین در بریتانیا، پاورقی به‌تدریج به ابزاری برای داستان‌های شهری، اجتماعی، ماجراجویانه و پرحادثه تبدیل شد.

*کشورهای آلمانی‌زبان*
بعد از فرانسه و بریتانیا، داستان دنباله‌دار در سرزمین‌های آلمانی‌زبان نیز گسترش پیدا کرد.
پژوهش‌های تاریخی نشان می‌دهند که رمان پاورقی آلمانی‌زبان به‌طور جدی پس از انقلاب ۱۸۴۸ شکل گرفت و سپس در مطبوعات و مجلات خانوادگی رشد کرد.
یکی از عوامل مهم این گسترش، رشد سریع مجلات و مطبوعات در نیمه دوم قرن نوزدهم بود. داستان‌های دنباله‌دار در این نشریات به مخاطبان گسترده‌ای دسترسی پیدا کردند و به بخشی از فرهنگ خواندن عمومی تبدیل شدند.

*ایتالیا و دیگر کشورهای اروپایی*

پژوهش‌های مربوط به رمان پاورقی ایتالیایی نیز صراحتاً آن را پدیده‌ای می‌دانند که در قرن نوزدهم از فرانسه آغاز شد و سپس به دیگر محیط‌های ادبی راه پیدا کرد.

*روسیه و اروپای شرقی*

این شیوه بعدها در روسیه و دیگر کشورهای اروپای شرقی نیز جای خود را باز کرد.
در روسیه، انتشار دنباله‌دار فقط به ادبیات عامه‌پسند محدود نماند. حتی آثار نویسندگان بزرگی مانند *لئو تولستوی و فئودور داستایفسکی* نیز در مطبوعات به صورت دنباله‌دار منتشر شدند.
برای نمونه، آنا کارنینا بین سال‌های ۱۸۷۳ تا ۱۸۷۷ و برادران کارامازوف بین سال‌های ۱۸۷۹ تا ۱۸۸۰ به صورت سریالی منتشر شدند.
این موضوع نشان می‌دهد که انتشار دنباله‌دار، نویسندگان مختلف، از عامه‌پسند تا نویسندگان بزرگ ادبی، را شامل می شد.

*عبور از اروپا*
پاورقی خیلی زود از مرزهای اروپا نیز عبور کرد.
در نیمه قرن نوزدهم، داستان‌های دنباله‌دار در ایالات متحده آمریکا نیز به‌شدت گسترش یافتند. داستان‌های فرانسوی ترجمه می‌شدند و الگوهای آنها در شهرهای آمریکایی بازآفرینی می‌شد.
برای نمونه، موفقیت «اسرار پاریس» باعث شد داستان‌های مشابهی در شهرهایی مانند لندن، نیویورک، بوستون، فیلادلفیا و نیواورلئان نوشته و منتشر شوند؛ یعنی نویسندگان، فرمول موفق داستان فرانسوی را گرفتند و آن را با شهر و جامعه خودشان تطبیق دادند.

بنابراین

*در کمتر از چند دهه، تدبیری که در مطبوعات فرانسه به‌عنوان راهی برای *جذب و حفظ خواننده* شکل گرفته بود، به یک *شیوه بین‌المللی انتشار داستان* تبدیل شد.*

ادامه دارد...

@Aydinkhazarpub