🔹 مقاله ای با طعم فیزیک و حقوق

در مقاله‌ای با عنوان «حقوق محاسبه ناپذیر: انقلاب در هوش مصنوعی برای حل مسائل سخت حقوق محاسباتی»، سه پژوهشگر ایرانی از مرکز فلسفه و علوم بنیادی دانشگاه شیراز نظریه‌ای نوآورانه را مطرح می‌کنند که می‌تواند آینده هوش مصنوعی و حقوق را متحول سازد.

این مقاله که در مجله ای بسیار معتبر در انتشارات دانشگاه آکسفورد چاپ شده است با نگاهی بین‌رشته‌ای میان حقوق، فلسفه ذهن، فیزیک کوانتومی و علوم اعصاب، مفهوم «حقوق غیر قابل محاسبه» را پیشنهاد می‌دهد. نویسندگان استدلال می‌کنند که جنبه‌هایی از حقوق—مانند قضاوت انسانی، وجدان، اراده و اخلاق—ماهیتی غیر الگوریتمی و غیر محاسباتی دارند و از چارچوب‌های محاسباتی کنونی فراتر می‌روند.

برخلاف رویکردهای رایج در هوش مصنوعی که به تکرار الگوریتم‌ها و استنتاج آماری محدود می‌شوند، این پژوهش خواستار توسعه نسلی جدید از «هوش مصنوعی آگاه» است که با الهام از نظریه‌های کوانتومی (نظیر نظریه ابن سینا-بوهم یا نظریه پنروز-هَمروف) و سیستم‌های زیستی (مانند مغزهای آزمایشگاهی) بتواند به صورت بنیادین با مفاهیم انسانی در حقوق درگیر شود و بتوان به آن مسئولیت ذاتی نسبت دهد.

این مقاله نه‌تنها محدودیت‌های فلسفی و فنی هوش مصنوعی در حقوق را بعنوان هارد پرابلم های حقوق محاسباتی آشکار می‌سازد، بلکه مسیر انقلابی برای ترکیب تکنولوژی با آگاهی و اخلاق انسانی در فضای حقوقی ارائه می‌کند—مسیر آینده‌ای که در آن ماشین‌ها نه فقط محاسبه‌گر، بلکه آگاه، تفسیرگر و مسئول‌اند.

هستۀ مرکزی نظریۀ مطرح شده در این مقاله توجه به آگاهی بعنوان یک هویت حقیقی، واقعی و بنیادی در عالم است که قابل توضیح با سایر مفاهیم موجود در فیزیک و ریاضیات نبوده و نیازمند تغییری پارادایمیک در نظریه های بنیادی علوم است. این مقاله نمونه ای از نتیجۀ تحقیقات بین رشته ای علوم انسانی و علوم تجربی و ریاضی است با نگرش بومی است که میتواند ادبیات تحقیقات حقوقی را در مرز های علوم مدرن توسعه دهد.

❇️ به دکتر محمد جمالی، جلال الدین یوسفی و ابراهیم دهنوی بابت چاپ این پژوهش ارزشمند بین رشته ای تبریک عرض میکنم.

لینک مقاله:

https://academic.oup.com/ijlit/article-abstract/doi/10.1093/ijlit/eaaf013/8189333?redirectedFrom=fulltext