А это греческая версия, которую я написал для X (черт знает как запихать туда, даже с моим повышенным числом знаков)

Τινὲς λεπτότητες τῆς συμφωνίας τοῦ ῥήματος καὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ ἐν τῇ κλασσικῇ ἑλληνικῇ γλώσσῃ. Ἴδετε τὰ ἑπόμενα παραδείγματα:


Καὶ τὸ πλῆθος ἐψηφίσαντο πολεμεῖν — «οἱ πολλοί» (δηλαδή, ἡ πλειοψηφία) ψήφισαν ὑπὲρ τοῦ πολέμου.
(Θουκυδίδης, I, 125, 1)
 
Καὶ ἤρετο τὸν δῆμον εἰ οὐκ αἰσχύνοιντο γελῶντες ...
ἠρώτησε τὸν λαό (δηλαδὴ τοὺς πολίτας) ἂν δὲν ἐντρέπονται ποὺ γελοῦν.
(Αἰσχίνης, I, 84)
 
Γενικῶς, ἡ συμφωνία εἶναι θέμα ἐλευθερίας. Ὁ φυσικὸς ὁμιλητὴς εἶχε περιθώρια ἐλιγμῶν καὶ γλωσσικὸν ἔνστικτον, τὸ ὁποῖον σήμερον οἱ συγγράφοντες ἐν τῇ ἀρχαίᾳ ἑλληνικῇ στεροῦνται. Συνέβαινε καὶ τὸ ἀντίθετον: τυπικῶς πληθυντικὸς ἀριθμός, ἀλλὰ κατὰ νόημα ἑνικός. Ἐπὶ παραδείγματι, τὸ περίφημον «ἀττικὸν σχῆμα», ὅπου τὸ ῥῆμα μὲ ὑποκείμενο οὐδέτερον πληθυντικὸν τίθεται καθ᾿ ἑνικόν:
 
τὰ καλὰ ἐπιτηδεύματα εἰς ἀρετῆς κτῆσιν φέρει ...;
«μῆπως οἱ καλὲς ἀσχολίες δὲν ὁδηγοῦν εἰς τὴν ἀπόκτησιν τῆς ἀρετῆς;»
(Πλάτων, «Πολιτεία», 444ε)
 
Ἐδῶ ὅλα εἶναι ἁπλά: τὸ οὐδέτερον πληθυντικὸν θεωρεῖται ὥς τι ἄψυχον, συλλογικόν — ὡς σωρός, ὄχι τεμάχια. Ἐξ οὗ καὶ τὸ ῥῆμα καθ᾿ ἑνικόν.
 
Ἐνίοτε, ἄνευ αὐτίας, ἐμφανίζεται πληθυντικός:
 
Ἐνταῦθα ἦσαν τὰ Βελέσυος βασίλεια
«Ἐκεῖ ἦτο τὸ ἀνάκτορον τοῦ Βέλεσυ» (τὸ ῥῆμα κατὰ πληθυντικόν).
(Ξενοφῶν, «Ἀνάβασις», I, 4, 10)
 
Διατί; Ἴσως ἐπειδὴ τὸ ῥῆμα εὑρίσκεται ἐν ἀρχῇ καὶ ὁ συγγραφεὺς δὲν εἶχε καταλάβει ἀκόμη ὅτι τὸ ὑποκείμενο εἶναι ἑνικὸν κατὰ νόημα; Ἢ μήπως βλέπει πλῆθος μερῶν τοῦ ἀνακτόρου; Τίς οἶδε;
 
Ἀλλ᾿ εἰς ἕτερον σημεῖον, ὁ πληθυντικὸς τοῦ ῥήματος εἶναι ἐντελῶς δικαιολογημένος:
 
Τὰ δ᾽ ἅρματα ἐφέροντο τὰ μὲν δι᾿ αὐτῶν τῶν πολεμίων, τὰ δὲ καὶ διὰ τῶν Ἑλλήνων
«Τὰ ἅρματα ὥρμησαν — ἄλλα μέσα ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς, ἄλλα μέσα ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες»
(Ξενοφῶν, «Ἀνάβασις», I, 8, 20)
 
Ἐδῶ τὰ ἅρματα εἶναι μετρήσιμα ἀντικείμενα, καὶ μάλιστα χωρίζονται εἰς δύο ὁμάδας (τὰ μὲν, τὰ δέ). Διὸ ὁ πληθυντικὸς εἶναι λογικός.
 
Ἢ πάλι:
 
ἀπάγων ... ἀργυρίου τετρακόσια καὶ ἑβδομήκοντα τάλαντα, ἃ περιεγένοντο τῶν φόρων
«παίρνοντας μαζί του 470 τάλαντα ἀργύρου, τὰ ὁποῖα ἐπερίσσευαν ἀπὸ τοὺς φόρους»
(Ξενοφῶν, «Ἑλληνικά», II, 3, 8)
 
Ἐδῶ πρόκειται διὰ ἀκριβὲς ποσόν, τὸ ὁποῖον ὁ Λύσανδρος μεταφέρει εἰς τὴν Σπάρτην — ὁ πληθυντικὸς τονίζει τὴν σημασίαν ἑκάστου ταλάντου.
 
Καὶ ἀκόμη:
 
καὶ τὰ τέλη τῶν Λακεδαιμονίων ὑπέσχοντο αὐτοῖς
«οἱ Λακεδαιμόνιοι ἄρχοντες τοὺς ὑποσχέθηκαν»
(Θουκυδίδης, I, 58, 1)
 
Τὰ τέλη εἶναι πρόσωπα, ἀξιωματοῦχοι, ὁπότε ὁ πληθυντικὸς εἶναι φυσικός. Ὑπάρχει καὶ ἡ παραλλαγὴ ὑπέσχετο (ἑνικός), καθ᾿ἣν δεικνύεταθ ὅτι ἡ ἐπιλογὴ δὲν εἶναι δεσμευτική.
 
Γενικῶς, τοιαῦται ἀσυμφωνίαι μεταξὺ νοήματος καὶ τύπου εἶναι ἄφθονοι, καὶ δὲν γίνεται νὰ ἐξηγήσῃ τις αὐτὰ διὰ μιᾶς καὶ μόνης θεωρίας. Ἂν ἐρωτηθῇ φυσικός τις ὁμιλητής, εἰς τοιαύτας περιπτώσεις, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν ἑαυτοῦ ἀπάντησιν, δὲν θὰ δύναται νὰ ἀπαντήσῃ πάντοτε μετὰ βεβαιότητος περὶ τῆς ἐπιλογῆς του, — θὰ εἴπῃ «οὕτως ἔχει» καὶ θὰ ἀπορήσῃ πὼς διὰ μίαν μόνην φράσιν του ἔχουσι δύο διδακτορικαὶ διατριβαί.
 
Φέρ’εἰπεῖν τὸ «πινδαρικὸν» ἢ «βοιωτικὸν» σχῆμα. Εἶναι ὅταν τὸ ῥῆμα (συνήθως τὸ «εἶμαι» ἢ ἀνάλογα) εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως καθ᾿  ἑνικὸν ἀριθμόν, ἐν ᾧ τὰ ὑποκείμενα ἀκολουθοῦσι κατὰ πληθυντικόν. Οἱ γραμματικοὶ λέγουσι: «ἐπειδὴ ὅταν ἀρχίζεις διὰ τοῦ ρήματος, ἀκόμη δὲν γνωρίζεις τί θὰ ἀκολουθήςῃ». Ἴσως ἢ δύνανται διὰ τοσούτῳ συχνῶς ἐπαναλαμβανομένας λέξεις, οἷον ἐστιν, ἦν, γίγνεται κττ, νὰ πρόκειται περὶ σταθερὸς τύπου, ἄνευ ψυχολογικῆς αἰτίας.
 
Ἀκόμη και ἂν τὸ ῥῆμα εἶναι εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ τὰ ὑποκείμενα εἶναι πολλὰ (ἔμψυχα), κατὰ λογικὴν θὰ ἔπρεπε νὰ τίθεται πληθυντικός, ὅπως εἰς τό:
 
προσεχώρησαν δ᾽ αὐτῷ καὶ Γοργίων καὶ Γόγγυλος
«Προσχώρησαν εἰς τὸν Θίβρωνα ὁ Γοργίων καὶ Γόγγυλος»
(Ξενοφῶν, «Ἑλληνικά», III, 1, 6)
 
Ὅμως καὶ ἔξω ἀπὸ τοὺς σταθεροὺς τύπους, τὸ ῥῆμα εἰς τὴν ἀρχὴν συχνὰ τίθεται κατ᾿ ἑνικόν. Καὶ ἐδῶ, φαίνεται, πρέπει νὰ λαβάνηται ἑκάστοτε ὑπ᾿ ὄψιν τὸ περιεχόμενον. Δύναται ὁ ὁμιλητὴς νὰ μὴ ἔχῃ ἀποφασίσει ἀκόμη πῶς θὰ συμφωνήσει — παρόμοια συμβαίνουσι καὶ εἰς τὴν ῥωσσικήν. Ἢ νὰ σκέπτηται τὸ πλησιέστερον ὑποκείμενον. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι.
 
Παράδειγμα:
 
Ἔπεμψέ με Ἀριαῖος καὶ Ἀρτάοζος, πιστοὶ ὄντες Κύρῳ ...
«μὲ ἔστειλαν ὁ Ἀριαῖος καὶ ὁ Ἀρτάοζος, πιστοὶ εἰς τὸν Κῦρο»
(Ξενοφῶν, «Ἀνάβασις», II, 4, 16)
 
Ἐδῶ τὸ ῥῆμα ἔχει τεθῆ καθ᾿ ἑνικόν (ἔπεμψε), ἐν ᾧ ὀλίγας γραμμὰς κατωτέρω ἀναγιγνώσκομεν:
 
ἔτυχον ἐν περιπάτῳ ὄντες ... Πρόξενος καὶ Ξενοφῶν
«ὁ Πρόξενος καὶ ὁ Ξενοφῶν ἔτυχε νὰ κάνουν περίπατο» — ἐδῶ τὸ ῥῆμα ἔχει τεθῆ κατὰ πληθυντικόν (ἔτυχον). Θὰ ἀνέμενε τις τὸ ἀντίθετον, ἀφ᾿ οὗ τὸ ἔτυχον εἶναι μὲν σταθερὸς τύπος, ἀλλὰ ὄχι· ἐν τῇ πρώτῃ περίπτωσει τίθεται ἑνικός, ἐπειδὴ ὁ ἀπεσταλμένος στέλλεται ἀπὸ τὸν Ἀριαῖον (τὸν κύριον), καὶ ὁμιλεῖ ἀποτόμως, κατ᾿ εὐθεῖαν. Ἔπειτα τὸ ὄντες τίθεται κατὰ πληθυντικόν, ὅπως εἶναι λογικό.
 
Ἢ παρὰ Πλάτωνι:
 
εἴ σε φιλεῖ ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ καὶ εὐδαίμονά σε ἐπιθυμοῦσι γενέσθαι
«ἂν σ' ἀγαπᾷ ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ καὶ σοὶ εὔχονται νὰ γίνῃς εὐτυχισμένος»
(Πλάτων, «Λυσίς», 207e)
 
Ἐδῶ πρῶτα φιλεῖ (ἑνικός), μετὰ ἐπιθυμοῦσι (πληθυντικός). Διατί; Προφανῶς, πατὴρ καὶ μήτηρ εἶναι δύο διακριτὰ πρόσωπα, ἀλλ᾿ ὅταν πρόκειται περὶ εὐχῆς, ἑνοῦνται, πρβλ. ν. ἑλλ. «ἐγὼ καὶ ἡ μαμά σ᾿ ἀγαπῶμεν».
 
Ἢ πάλιν παρὰ Πλάτωνι:
 
πενθεῖ αὐτός τε καὶ οἱ ἑταῖροι
«αὐτὸς λυπᾶται καὶ οἱ φίλοι του»
(Πλάτων, «Φαῖδρος», 258γ)
 
Τὸ πενθεῖ ἔχει τεθῆ καθ᾿ ἑνικὸν καὶ φαίνεται ὄτι ὁ συγγραφεὺς τονίζει τὸν ἑαυτόν του, ἐν ᾧ οἱ φίλοι εἶναι ἁπλῶς συμπλήρωμα.
 
Τὸ ἴδιον γίνεται καὶ μὲ ῥήματα εἰς τὸ τέλος τῆς προτάσεως — ἐκεῖ ὑπάρχουσιν ἄλλαι λεπτομέρειαι.
 
Παρ᾿ Ἀντιφῶντι:
 
ὡς καὶ ἐγὼ καὶ ἡ γραφή λέγει
«ὅπως λέγω ἐγὼ καὶ ἡ κατηγορία» (τὸ ῥῆμα καθ᾿ ἑνικόν)
(Ἀντιφῶν, Ι, 2)
 
Ἐδῶ ὁ ῥήτωρ τονίζει τὴν σημασίαν τοῦ ἐγγράφου, καὶ ὁ ἴδιος θέτει ἑαυτὸν εἰς δευτέραν μοίραν.
 
Παρὰ Ξενοφῶντι:
 
βασιλεὺς δὲ καὶ οἱ σὺν αὐτῷ διώκων εἰσπίπτει εἰς τὸ Κύρειον στρατόπεδον
«ὁ βασιλεὺς καὶ οἱ ἰδικοί του εἰσβάλλουσιν καταδιώκοντες εἰς τὸ Κύρειον στρατόπεδον» (τὸ ῥῆμα καθ’ἑνικόν)
(Ξενοφῶν, «Ἀνάβασις», I, 10, 1)
 
Εἶναι φανερὸν ὅτι ὁ βασιλεὺς εἶναι τὸ κέντρον, ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶναι πέριξ αὐτοῦ.
 
Ὅταν τὰ ὑποκείμενα εἶναι ὀνόματα πραγμάτων ἢ μῖγμα πραγμάτων καὶ προσώπων, διάφορων γενῶν καὶ ἀριθμῶν, ἡ ἐπιλογὴ ἑνικοῦ ἢ πληθυντικοῦ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ πῶς τὰ ἀντιλαμβάνεται ὁ ὁμιλητής. Σημασία ἔχει καὶ ἡ θέσις τῆς λέξεως, καὶ τί θεωρεῖ σημαντικώτερον.
 
Παράδειγμα:
 
λίθοι καὶ πλίνθοι καὶ ξύλα καὶ κέραμος ἀτάκτως ἐρριμένα οὐδὲν χρήσιμά ἐστιν
«πέτρες, πλίνθοι, ξύλα καὶ κεραμίδια πεταμένα ἀνάκατα δὲν εἶναι εἰς τίποτε χρήσιμα»
(Ξενοφῶν, «Ἀπομνημονεύματα», III, 1, 7)
 
Ἐδῶ ἔχουμε ἕναν σωρὸ ἀπὸ διάφορα ὑλικά, ἀμέτρητα, ὁπότε τὸ ῥῆμα τίθεται καθ᾿ ἑνικόν (ἐστιν), ἐν ᾧ ἡ μετοχή (ἐρριμένα) τίθεται κατ᾿ οὐδέτερον πληθυντικόν, ὡς γενίκευσις.
 
Ἢ παρ᾿ Ἡροδότῳ:
 
εἵπετό σφι καὶ ὀχήματα καὶ θεράποντες καὶ ἡ πᾶσα πολλὴ παρασκευή
«ἀκολουθοῦσαν μαζί τους ἅμαξαι, ὑπηρέται καὶ ὅλος ὁ μεγάλος ἐξοπλισμός»
(Ἡρόδοτος, V, 21)
 
Τὸ ῥῆμα ἔχει τεθῆ καθ᾿ ἑνικόν, ἂν καὶ τὰ ὑποκείμενα εἶναι πολλά. Διατί; Ἴσως ἐπειδὴ τὸ ῥῆμα εἶναι εἰς τὴν ἀρχήν, ἢ ἐπειδὴ ὁ συγγραφεὺς βλέπει αὐτὸ τὸ πλῆθος ὡς μίαν ἄτακτον μᾶζαν.
 
Ἐνίοτε τὸ ῥῆμα συμφωνεῖ ὄχι μὲ τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπεται — μὲ τὸ κατηγορούμενον ἢ τὸν ἐπεξηγηματικὸν προσδιορισμόν. Καὶ ἐδῶ διαφαίνεται ἡ πρόθεσις τοῦ ὁμιλητοῦ.
 
Μυκῆναί μικρὸν ἦν
«Αἱ Μυκῆναι ἦσαν μικρὰ πόλις» (τὸ ῥῆμα καθ’ἑνικόν)
(Θουκυδίδης, I, 10, 1)
 
Ἐδῶ τὸ ὑποκείμενον εἶναι θηλυκὸν πληθυντικόν (Μυκῆναι), ἀλλὰ τὸ κατηγορούμενον εἶναι οὐδέτερον ἑνικόν, καὶ τὸ ῥῆμα καθ᾿ ἑνικόν — μήπως ἐπειδὴ ὁ Θουκυδίδης θέλει νὰ τονίσῃ ὅτι ἡ πόλις ἦταν μικροσκοπική, ἐν ᾧ ἡ ἐκστρατεία ἦτο τεραστία; Καλὸ θὰ ἦτο νὰ τὸν ἐρωτήσωμεν, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ ἱστορικὸς ἀπέθανε, καὶ πρέπει ν᾿ ἀρκεσθῶμεν εἰς θεωρίας διαφόρων Γερμανῶν.
 
Ἢ παρ᾿ Αἰσχίνῃ:
 
Θῆβαι δέ, Θῆβαι, πόλις ἀστυγείτων, μεθ᾿ ἡμέραν μίαν ἐκ μέσης τῆς Ἑλλάδος ἀνήρπασται
«Ἀλλὰ αἱ Θῆβαι, Θῆβαι, γειτονικὴ πόλις, ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ ἐξερριζώθησαν ἐκ τῆς καρδίας τῆς Ἑλλάδος» (τὸ ῥῆμα καθ᾿ ἑνικόν, συμφωνεῖ πρὸς τὸ πόλις)