📉 از سیاه‌ترین بهار اقتصاد ایران در هفت سال اخیر چه می‌فهمیم؟
✍🏻 امین کاوه‌ای
برآورد مقدماتی مرکز آمار از اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵، تصویری از یک شوک شدید اقتصادی نشان می‌دهد؛ شوکی که برخلاف برخی دوره‌های قبلی، فقط در نفت خلاصه نمی‌شود.
دو عدد درباره رشد بهار بسیار تکرار شده است: ۱۰.۱- درصد و ۱۰.۸- درصد. هر دو از یک گزارش می‌آیند؛ اولی تولید ناخالص داخلی به «قیمت پایه» و دومی GDP به «قیمت بازار» است. اگر مبنا قیمت بازار باشد، اقتصاد ایران در بهار نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۰.۸ درصد کوچک‌تر شده است.
این افت فقط داستان نفت نیست.
در کنار سقوط بخش نفت، تجارت خارجی، حمل‌ونقل، مصرف خانوار و سرمایه‌گذاری نیز هم‌زمان ضعیف شده‌اند. یعنی شوک این‌بار از یک کانال وارد اقتصاد نشده؛ چند بخش اصلی به‌طور هم‌زمان زیر فشار قرار گرفته‌اند.
کاوه‌ای این وضعیت را، پس از شوک‌های بزرگ سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۷، یک شوک مهم دیگر در اقتصاد ایران می‌داند و معتقد است جنگ، کاهش درآمد نفتی و محدودیت‌های فیزیکی بر تجارت و حمل‌ونقل سهم مهمی در شدت افت بهار داشته‌اند.
پس این ادعا که جنگ و محدودیت‌های ناشی از آن اثر اقتصادی مهمی نداشته، با تصویر حساب‌های ملی سازگار نیست.
اما یک نکته دیگر نیز مهم است: رشد منفی ۱۰ درصدی الزاماً قرار نیست در هر فصل تکرار شود. اگر شوک تازه‌ای وارد نشود و حدی از ثبات برقرار بماند، اثر اولیه این سقوط می‌تواند در فصل‌های بعد ضعیف‌تر شود؛ همان‌گونه که پس از رکودهای سنگین ۱۳۹۱ و ۱۳۹۷ نیز بخشی از افت تولید در سال‌های بعد جبران شد.
با این حال، کوچک‌شدن شدت رشد منفی با «حل‌شدن بحران» یکی نیست. بازگشت پایدار اقتصاد به سطح پیشین تولید به ثبات، سرمایه‌گذاری، دسترسی به تجارت و کاهش نااطمینانی نیاز دارد.
بهار ۱۴۰۵ بیش از آنکه فقط یک عدد منفی بزرگ باشد، نشان می‌دهد شوک جنگ و محدودیت خارجی چگونه می‌تواند هم‌زمان نفت، تجارت، حمل‌ونقل و زندگی روزمره خانوارها را تحت فشار قرار دهد.

#منتخب_فرهیختگان
#اقتصاد_ایران
#رشد_اقتصادی
#مرکز_آمار
#جنگ
#نفت
#سرمایه_گذاری

#فرهیختگان روزن آگاهی