آرشیو

'تن زدایی از قدرت '

🎥 تهران ۱۳۵۱؛ مدرنیزاسیون از درون کارخانه
مستند کوتاه «تهران ۱۳۵۱» ساخته خسرو پرویزی، تصویری فشرده از شهری است که در آغاز دهه پنجاه شمسی با شتاب صنعتی می‌شود.
دوربین از ظاهر شهر عبور می‌کند و به درون کارخانه‌ها می‌رود: دستگاه‌های پرس و جوش، خطوط تولید، چرخ‌دنده‌ها و ماشین‌هایی که ریتم تازه زندگی شهری را می‌سازند. در بخش‌هایی از فیلم، انسان تقریباً به اپراتور ماشین فروکاسته می‌شود؛ و در کارخانه شیر پاستوریزه، خط تولید چنان مکانیزه است که حضور دست انسان به حداقل می‌رسد.
اما اهمیت فیلم فقط در ثبت صنعتی‌شدن تهران نیست؛ در مواجهه انسان ایرانی با مدرنیته‌ای شتابان و ناآشناست.
در خوانش مهدی تدینی، نوستالژی روستا و حس غربت از شهر مدرن که در بسیاری از آثار هنری دهه پنجاه دیده می‌شود، بخشی از همین تجربه است؛ و او حتی احتمال می‌دهد بخشی از واکنش‌های اجتماعی منتهی به انقلاب ۵۷ را بتوان در قالب نوعی مقاومت محافظه‌کارانه در برابر این تحول نیز خواند.
«تهران ۱۳۵۱» فقط فیلمی درباره یک شهر نیست؛ سندی است از لحظه‌ای که ماشین، صنعت و شتاب مدرن داشتند شکل زندگی ایرانی را عوض می‌کردند.
خسرو پرویزی (۱۳۱۱–۱۳۹۱)، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس ایرانی، این مستند را در کنار فعالیت گسترده‌اش در سینمای داستانی ساخت.
#میراث_فرهیختگان
#تهران
#خسرو_پرویزی
#مستند
#مدرنیزاسیون
#تاریخ_اجتماعی
#مهدی_تدینی
#فرهیختگان روزن آگاهی

📉 از سیاه‌ترین بهار اقتصاد ایران در هفت سال اخیر چه می‌فهمیم؟
✍🏻 امین کاوه‌ای
برآورد مقدماتی مرکز آمار از اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵، تصویری از یک شوک شدید اقتصادی نشان می‌دهد؛ شوکی که برخلاف برخی دوره‌های قبلی، فقط در نفت خلاصه نمی‌شود.
دو عدد درباره رشد بهار بسیار تکرار شده است: ۱۰.۱- درصد و ۱۰.۸- درصد. هر دو از یک گزارش می‌آیند؛ اولی تولید ناخالص داخلی به «قیمت پایه» و دومی GDP به «قیمت بازار» است. اگر مبنا قیمت بازار باشد، اقتصاد ایران در بهار نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۰.۸ درصد کوچک‌تر شده است.
این افت فقط داستان نفت نیست.
در کنار سقوط بخش نفت، تجارت خارجی، حمل‌ونقل، مصرف خانوار و سرمایه‌گذاری نیز هم‌زمان ضعیف شده‌اند. یعنی شوک این‌بار از یک کانال وارد اقتصاد نشده؛ چند بخش اصلی به‌طور هم‌زمان زیر فشار قرار گرفته‌اند.
کاوه‌ای این وضعیت را، پس از شوک‌های بزرگ سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۷، یک شوک مهم دیگر در اقتصاد ایران می‌داند و معتقد است جنگ، کاهش درآمد نفتی و محدودیت‌های فیزیکی بر تجارت و حمل‌ونقل سهم مهمی در شدت افت بهار داشته‌اند.
پس این ادعا که جنگ و محدودیت‌های ناشی از آن اثر اقتصادی مهمی نداشته، با تصویر حساب‌های ملی سازگار نیست.
اما یک نکته دیگر نیز مهم است: رشد منفی ۱۰ درصدی الزاماً قرار نیست در هر فصل تکرار شود. اگر شوک تازه‌ای وارد نشود و حدی از ثبات برقرار بماند، اثر اولیه این سقوط می‌تواند در فصل‌های بعد ضعیف‌تر شود؛ همان‌گونه که پس از رکودهای سنگین ۱۳۹۱ و ۱۳۹۷ نیز بخشی از افت تولید در سال‌های بعد جبران شد.
با این حال، کوچک‌شدن شدت رشد منفی با «حل‌شدن بحران» یکی نیست. بازگشت پایدار اقتصاد به سطح پیشین تولید به ثبات، سرمایه‌گذاری، دسترسی به تجارت و کاهش نااطمینانی نیاز دارد.
بهار ۱۴۰۵ بیش از آنکه فقط یک عدد منفی بزرگ باشد، نشان می‌دهد شوک جنگ و محدودیت خارجی چگونه می‌تواند هم‌زمان نفت، تجارت، حمل‌ونقل و زندگی روزمره خانوارها را تحت فشار قرار دهد.

#منتخب_فرهیختگان
#اقتصاد_ایران
#رشد_اقتصادی
#مرکز_آمار
#جنگ
#نفت
#سرمایه_گذاری

#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 یاشار سلطانی: چرا فروش نفت امنیتی شده است؟

یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار، با بازنشر بخشی از اظهارات سید احمدرضا دستغیب، رئیس دیوان محاسبات کشور، در صحن مجلس نوشته است که این سخنان با پرسش‌ها و گزارش‌هایی که او پیش‌تر درباره ساختار فروش نفت مطرح کرده، همخوانی دارد.
دستغیب در این سخنان می‌گوید وزارت نفت بر اساس قانون اختیار فروش نفت را دارد، اما در مواردی مسئولیت تصمیم‌گیری به نهادهای امنیتی و شورای عالی امنیت ملی ارجاع داده می‌شود و «مجوزهای خاص» صادر می‌شود.
او می‌پرسد:
اگر معامله درست و شفاف است، چرا باید به مجوز خاص و پوشش یک مجموعه امنیتی نیاز داشته باشد؟
رئیس دیوان محاسبات همچنین از وضعیتی انتقاد می‌کند که در آن بخشی از اطلاعات مربوط به نفت برای مجلس و نهادهای نظارتی «سری و محرمانه» تلقی می‌شود، در حالی که به گفته او همان اطلاعات در بخش‌هایی از بازار بین‌المللی قابل دسترسی است.
سلطانی با استناد به این اظهارات، پرسش اصلی خود را دوباره مطرح کرده است:
چرا فروش نفت، به‌جای باقی‌ماندن در یک سازوکار روشن، تخصصی و پاسخگو، به حوزه‌ای امنیتی و کم‌شفافیت تبدیل شده است؟
این پرسش البته به‌خودی‌خود اثبات‌کننده تخلف یا فساد مشخصی نیست؛ اما سخنان رئیس نهاد عالی حسابرسی کشور، مسئله شفافیت، مسئولیت‌پذیری و امکان نظارت بر فروش نفت را جدی‌تر می‌کند.

🎥 ویدئوی سخنان سید احمدرضا دستغیب ضمیمه پست است.

#منتخب_فرهیختگان

#یاشار_سلطانی #احمدرضا_دستغیب #فروش_نفت #دیوان_محاسبات #شفافیت #اقتصاد_ایران

#فرهیختگان روزن آگاهی

.

🎥 مستند «ابوریحان بیرونی»؛ ساخته محمدرضا اصلانی
سال ساخت: ۱۳۵۴
این مستند حدود ۳۵ دقیقه‌ای به مناسبت هزاره ابوریحان بیرونی ساخته شده است؛ روایتی از زندگی، اندیشه و گستره دانش یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان تاریخ ایران.
محمدرضا اصلانی در این فیلم از دیدگاه و گفتار چند تن از برجسته‌ترین پژوهشگران و استادان ایران بهره گرفته است:
علی‌اکبر داناسرشت

ذبیح‌الله صفا

مهدی محقق

سیدحسین نصر

جلال‌الدین همایی
مستند، بیرونی را نه فقط به‌عنوان ریاضی‌دان، منجم و جغرافی‌دان، بلکه به‌عنوان پژوهشگری معرفی می‌کند که کنجکاوی علمی‌اش از مرزهای دانش زمانه خود فراتر می‌رفت.
انتشار این فیلم در کنار یادداشت مهدی محقق درباره بیرونی، فرصتی است برای دیدن تصویری زنده‌تر از دانشمندی که هزار سال پیش، با روحیه‌ای پژوهشگرانه و مقایسه‌ای به جهان می‌نگریست.

🎬 فیلم کامل حدود ۳۵ دقیقه‌ای ضمیمه پست است.

#میراث_فرهیختگان

#ابوریحان_بیرونی #محمدرضا_اصلانی #مهدی_محقق #سیدحسین_نصر #جلال_الدین_همایی #تاریخ_علم

#فرهیختگان روزن آگاهی

آرامگاه ابوریحان بیرونی، دانشمند ایرانی، در شهر غزنی افغانستان

📚 فارسی اول دبستان در ۱۳۱۸؛ از الفبا تا «پدر مهربان» و «ماه‌های سال»
ورق‌زدن یک کتاب درسی قدیمی، گاهی بیشتر از خواندن چند صفحه تاریخ، ما را به فضای یک دوره می‌برد.
این نسخه از «کتاب اول ابتدائی» چاپ ۱۳۱۸، تصویری از شیوه آموزش خواندن و نوشتن به کودکان ایرانی در بیش از هشتاد سال پیش است.
کتاب با شناخت تدریجی حروف، صداها و ترکیب آنها آغاز می‌شود؛ سپس کودک قدم‌به‌قدم به جمله و متن می‌رسد. تصویر کلاس درس، تخته‌سیاه و نیمکت‌ها در کنار درس‌هایی درباره خانه، پدر و مادر، روزهای هفته، طبیعت، حیوانات، پرستو، اسب، آهو و ماه‌های سال، جهان روزمره کودک آن دوره را نیز پیش چشم می‌گذارد.
زبان کتاب ساده است، اما فقط سوادآموزی هدف آن نیست؛ در میان درس‌ها می‌توان ردپای آموزش نظم، پاکیزگی، مهربانی، کار، خانواده و شناخت طبیعت را هم دید.
در صفحات پایانی، کودک پس از طی این مسیر به تمرین «خواندن خط نسخ» می‌رسد؛ نشانه‌ای از اینکه آموزش الفبا قرار بوده در پایان سال او را به خواندن متون متفاوت نیز نزدیک کند.
یک کتاب درسی کوچک؛ و در عین حال سندی از تاریخ آموزش، زبان و کودکی در ایران.

📎 فایل PDF کامل کتاب ضمیمه پست است.

#میراث_فرهیختگان
#کتاب_درسی #تاریخ_آموزش #فارسی #مدرسه #کودکی #ایران

#فرهیختگان روزن آگاهی