📚 تُرک یا تورک؟

✍️ دکتر مریم موسوی

📌 در دنیا صدها زبان تکلم میشود لکن تعداد الفباهای موجود انگشت شمار است. همچنان که زبان‌های انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و... از الفبایی ماخوذ از الفبای لاتین بهره میبرند، ملل مسلمان نیز غالبا زبانشان را با الفبایی ماخوذ از الفبای عربی مینویسند.

📌 همچنان که "گچ‌پژ" به حروف الفبای عربی اضافه شد تا زبان‌هایی چون فارسی (تاجیکی/دری) راحت‌تر نوشته شوند، حروفی چون "ۆ" به این الفبا اضافه شده است تا زبان ترکی را با آن راحت‌تر نوشت. به طریق مشابه، پشتون‌ها، کردها و... نیز از الفبایی ماخوذ از الفبای عربی که متناسب با زبانشان شده است استفاده میکنند.

📌 امکان دارد که املا یک کلمه واحد، در رسم الخط ترکی، فارسی، کردی و... با الفبای عربی، با یکدیگر متفاوت باشد. این طبیعی است. در رسم الخط ترکی چه با الفبای عربی چه لاتین، تمامی مصوت‌ها نوشته میشوند. درحالیکه در رسم الخط فارسی با الفبای عربی، مصوت‌های فتحه، کسره و ضمه غالبا نوشته نمیشوند.

📌 برای مثال، "کتاب" یک کلمه عربی است. رسم الخط ترکی چه با الفبای عربی چه لاتین، فنوتیکال است. یعنی هرچه نوشته شود خوانده میشود و هرچه تلفظ شود نوشته میشود. ما این کلمه را "kitab" تلفظ میکنیم. لذا آن را "کیتاب" مینویسیم.

📌 تلفظ کلمه مورد بحث، نه "Tork" است و نه "Turk". تلفظ این کلمه "Türk" میباشد. مصوتی است که در زبان‌هایی چون عربی و فارسی نیست. در ترکی نویسی با الفبای عربی و لاتین، این مصوت به ترتیب با علائم "ۆ" و "ü" نشان داده میشود. مختص این کلمه هم نیست. در ترکی به "بالا" میگوییم "اۆست".

📌 فرم نوشتاری صحیح برای این کلمه، "تۆرک" و "Türk" میباشد. حال کیبورد برخی از عزیزان فاقد آن علامت هفت شکل به روی حرف واو است. لذا به ناچار "تورک" مینویسند. سوال اینجاست که حین فارسی نویسی با الفبای عربی، این کلمه را چگونه بنویسیم؟

📌 بایستی به فرم نوشتاری آن کلمه در آن زبان توجه کنیم. شکل تاریخی املای این کلمه در عربی و فارسی، "تُرک" میباشد. نکته اینکه، رسم الخط وحی منزل نیست! رسم الخط زبان عربی در طول تاریخ بارها عوض شده است. رسم الخط زبان فارسی به تبع اصلاحات فرهنگستان در صده اخیر نیز تغییرات بسیاری داشته است.

📌 برخی‌ها به علت اشتباه نشدن کلمه "تُرک" با کلمات "تَرک"، "تَرَک" و "تِرَک" ترجیح میدهند حین فارسی نویسی نیز آن را به شکل "تورک" بنویسند. عزیزان کُرد نیز به علت اشتباه نشدن کلمه "کُرد" با فعل "کَرد"، حین فارسی نویسی تمایل به شکل املایی "کورد" دارند. گویا فرهنگستان فارسی نیز اشکال "تورک" و "کورد" را به عنوان کلمات دو املایی به رسمیت شناخته است. ناگفته نماند که دو املای "آذربایجان" و "آزربایجان" نیز صورت تاریخی دارد و این لغت همچون "طوس" و "توس" دو املایی است.

▪️بخوانید: تراکتور یا تیراختور؟

🆔 @anti_panfarsism