📚 خلیج همیشه فارس؟

✍️ دکتر مریم موسوی

📌 مناطق مختلف جغرافیایی در طول تاریخ اسامی متفاوتی داشته‌اند. با گذر زمان و آمدن و رفتن اقوام مختلف در بستر تاریخ، اسامی جغرافیایی تغییر کرده است. گاه یک منطقه در آن واحد، از طرف اهالی شمالی، جنوبی، شرقی یا غربی آن با اسامی متفاوتی خوانده شده است.

📌 واقعیت امر این است که این خلیج در طول تاریخ، اسامی چون دریای آفتاب تابان توسط سومریان، دریای نارمرتو و دریای کلده توسط آشوریان، دریای پایین در استوانه گلی منسوب به کوروش، وُئوروکَشَ و فراخ کرت در اوستا، خلیج فارس، خلیج عرب، خلیج قطیف، خلیج کنگر، خلیج بصره، دریای هرمز و... به خود گرفته است.

📌 جالب اینکه موبدان زرتشتی قرن‌ها قبل این خلیج را دریای تازیان (عرب‌ها) خوانده‌اند. مشاهده میکنید که جناب معتضد میگویند که نام آنجا، نارمرتو بود که داریوش آن را پارس خواند. اینکه میفرمایند از آن پس در تمامی نقشه‌ها، خلیج فارس ثبت شده است کذب است.

📌 سنت تسمیه این منطقه توسط غرب، ادامه تسمیه یونان باستان است که این جغرافیا را پرشیا نامیده بود. به علت حاکمیت وقت هخامنشیان و خاستگاه قومی و جغرافیایی‌شان، قلمرو آنها توسط مجاورین با تعمیم جزء به کل، قلمرو پارس نامیده شده است. همچنان که کل سرزمین هلن، یونان نامیده شد که برگرفته از ایالت ایونیکا آن قلمرو میباشد. این مساله مورد سوء استفاده پانفارسیسم است. این جغرافیا ملک ترک، عجم، آل سلجوق، قزلباشیه، صفوی، افشار و... نیز نامیده شده است. ابن خلدون آورده است "ان ارض ایران هی ارض الترک". این تسمیه‌ها بدان معنی نیست که ایران و ایرانیت برابر است با پارس، عجم، ترک، سلجوق، صفوی، افشار و...

📌 از زمان پهلوی، پانفارسیسم در ایران از دو قطبی خلیج فارس - خلیج عرب، برای تهییج احساسات قوم‌گرایانه فارسی و عرب‌ستیزی استفاده میکند. پس از انقلاب، برخی طرح تغییر اسم این خلیج به خلیج اسلامی را مطرح کردند که پیگیری نشد. اما سوال این است که چرا بعضی از فعالین اقوام غیر فارس نیز در ایران این خلیج را خلیج عربی میخوانند؟

📌 پانفارسیسم ید طولایی در تحریف اسامی جغرافیایی دارد. با تشکیل حکومت پهلوی، این ایدئولوژی که از قبل مشروطه در حال تئوریزه شدن بود، قدرت سیاسی را بدست گرفت و در یکی از اقدامات، اسامی جغرافیایی ترکی، عربی و... را تحریف و فارسیزه کرد. اسامی جغرافیایی یک منطقه، منعکس کننده هویت ساکنان آن منطقه است. در بین اسامی جغرافیایی ترکی، آنها آجی‌چای را به تلخه‌رود، سۇلدۇز را به نقده، قاراداغ را به ارسباران، تۇفارقان را به آذرشهر، اۇرمیه را به رضائیه، اۇجان را به بستان‌آباد، سرسکند را به هشترود و... تحریف کردند. اسامی روستا به روستا، شهر به شهر، رود به رود و کوه به کوه را تا جایی که از دستشان برآمد تحریف کردند.

📌 حتی به محلات داخل شهرها رحم نکرده و در تبریز، دوه‌چی به شتربان، امیره‌قېز به امیرخیز، داش کؤرپۆ به پل سنگی، گۆمۆش قایا به دمشقیه، قاراآغاج به قدس، قۇرد مئیدانی به میدان قطب و... تحریف گشته است. در بین اسامی مناطق عرب‌نشین، تحریف نام شط العرب به اروندرود، محمره به خرمشهر، عبادان به آبادان را میتوان مثال آورد. این مسئله شامل حال هم‌وطنان کُرد، بلوچ، لُر، گیل، مازن و... نیز میشود. نکته اینجاست که اسامی اصلی هنوز توسط مردم فراموش نشده و کاربرد دارد. دیدن روزانه اسامی جعلی بر تابلوها و شنیدنش از رادیو و تلوزیون، همچون شکنجه روحی است که به نفرت از فاشیسم پانفارسی می‌انجامد.

📌 این جریان، هم اکنون نیز اسامی چون جمهوری ب.ا.ک.و (بجای جمهوری آذربایجان) را اختراع و استفاده میکند. همچنان که در کلیپ مشاهده میکنید، خسرو معتضد که از فاشیست‌های پانفارس تندرو است، میگوید که نگویید دریای خزر! بگویید دریای کاسپی! چون خزرها قومی ترک بوده‌اند. اینکه میگوید، تمام نقشه‌های جغرافیایی نوشته است دریای کاسپین، کذب محض است. نقشه‌های بومی بسیاری در هزاره اخیر از عباراتی چون بحر خزر استفاده کرده‌اند. تسمیه کاسپین، غربی است. ضمنا کاسپی‌ها از بومیان فلات ایران بوده و ربطی به آریایی‌ها ندارند. زبان گیلکی، جزو زبان‌های آریانیک منطقه است.

📌 مخلص کلام اینکه، ایران کشوری متکثر است که دولت - ملت سازی فاشیستی بر مبنای زبان و هویت یک قوم و دگرستیزی تبع آن، این مشکلات را در پی دارد. ایران کشوری است که از قضا هم عرب دارد و هم فارس. هر دو اسم خلیج عرب و خلیج فارس در کنار دیگر اسامی سابقه تاریخی دارد. عربی خواندن خلیج توسط اقوام غیر فارس، ذیل سیاست مقابله بمثل در مبارزه با پانفارسیسم جای میگیرد تا طعم عدم احترام متقابل را بدانها بچشانند. هرچند بعضی‌ها صرفا به کلمه خلیج اکتفا میکنند.

📌 در ایران تصاویر اسناد و نقشه‌هایی که حاوی اسم خلیج فارس هستند برای عموم در دسترس‌اند. در ادامه، چند تصویر از دیگر اسامی این خلیج مشاهده میکنید.

🆔 @anti_panfarsism