🔍 ارتباط کعبه با حج در اسلامِ آغازین


📌 مجموعهٔ «کعبه و حج در اسلام آغازین از نگاه جرالد آر.هاوتینگ»


✨ مقالۀ نخست: «مَلعَبۀ مُلوک؛ حدیث عایشه، ابن‌زبیر و بازسازی کعبه»


📜 فرستهٔ ۴: بخش‌هایی از متن مقاله


🔻 به نظر می‌رسد دو احتمال دربارۀ حدیث عایشه وجود دارد. ما می‌توانیم آنچه که سنت دربارۀ تاریخ ساخت کعبه در دوران بحث شده در این مقاله و رفتار و خواسته‌های طرف‌های مختلف درگیر به ما می‌گوید، بپذیریم. آن‌وقت حدیث عایشه را می‌توان به عنوان بیان حقیقی افکار پیامبر دربارۀ کعبه فهم کرد. پیامد این حدیث دربارۀ ناکاملی کعبۀ موجود، شرایط و وقایع تاریخی را نشان می‌دهد. بدون تردید بیشتر مسلمانانی که از سنت آگاهی دارند آن را اینگونه خواهند دید: این واقعیت که کعبه، به جای خواسته‌های پیامبر، بازتابی از خواسته‌های قریش کافر است نیز یکی دیگر از پیامدهای شوم عملکرد حاکمان و افراد بی‌تقوایی است که اسلام حقیقی را به نفع اغراض خود تباه کردند.


🔻 جایگزین بدیهی این است که روایت عایشه در حلقه‌های زبیری شکل گرفته و نمایندۀ سخنان و باورهای منتسب به پیامبر باشد تا اینکه از خود او [پیامبر] آغاز شده باشد. پژوهش‌های اخیر نشان داده‌اند این زبیریان بودند که نخستین‌بار بر اهمیت محمد به عنوان پیامبری در کانون هویت اسلامی تأکید کردند، بر خلاف خلفای سفیانی که تأکیدشان بر جایگاه خلیفه بود و رغبت چندانی به ترویج هویتی محمدی برای دین در حال ظهور نداشتند.


🔻پس اگر فرض کنیم حدیث عایشه از چنین بافتاری می‌آید، اگرچه دربارۀ سازندۀ آن نمی‌توان چندان دقیق بود، نکتۀ اصلی این خواهد بود که این سخنان به پیامبر نسبت داده شده است و گفتۀ خود او نیست و این انتساب با هدفی صورت گرفته است. آشکارترین هدف، ادعا کردنِ تاییدیه‌ای محمدی و ابراهیمی برای حَرَمی است که ابن‌زبیر برپا کرد: او آرزویی را محقق می‌کرد که پیامبر بیان کرده بود، و بیت یا کعبه‌اش همانند آنی بود که ابراهیم در همان مکان بنا کرده بود.


🔻 تصویر بزرگ‌تری که تمام این موارد در آن معنا می‌یابَد، تأسیس حَرَم اسلامی در قالب کعبه در مکّه است. این جریان معمولاً با تسخیر مکّه توسط پیامبر (فتح) مرتبط می‌شود و تحولات بعدی مرتبط با ابن‌زبیر و الحجاج، صرفاً به عنوان ضمیمه، دیده می‌شوند. جایگزینی که در اینجا مطرح شد این است که رویداد کلیدی حقیقی، تصمیم ابن‌زبیر برای تخریب کعبۀ مَکّی و جایگزین کردنش با بنایی متفاوت بوده است. تا پیش از آن کعبه هنوز حَرَمی پیشااسلامی در مکّه بود و ابن‌زبیر نخستین فردی بود که حَرَمی اسلامی در جایی بنا کرد که در آن زمان برای نخستین‌بار به عنوان مکانِ حَرَم ابراهیم، شناخته شد.


#کعبه #بازسازی_کعبه #حج #اسلام_آغازین #هاوتینگ

#The_Kaʿba #Rebuilding_the_Kaʿba #the_Dome_of_the_Rock #The_Umayyad_dynasty
#Hawting
#A_Plaything_for_Kings


✒️Pseudo -Theophorus


@anqanotes