🔍 ارتباط کعبه با حج در اسلامِ آغازین


📌 مجموعهٔ «کعبه و حج در اسلام آغازین از نگاه جرالد آر.هاوتینگ»


✨ مقالۀ نخست: «مَلعَبۀ مُلوک؛ حدیث عایشه، ابن‌زبیر و بازسازی کعبه»


📜 فرستهٔ ۳: بخش‌هایی از متن مقاله


🔻نقل شده‌است ابن‌زبیر کعبه را به گونه‌ای بازسازی کرد که اساساً با شکل پیشین خود متفاوت بود، زیرا می‌خواست آرزوهای پیامبر را محقق کند. پیامبر (پس از فتح مکه) از اِعمالِ آنچه می‌خواست بر بنای کعبه ایجاد کند، بازداشته شد زیرا برای قریش که به تازگی کفر یا شرکشان را رها کرده‌بودند، پذیرش آن بسیار زود بود؛ یعنی آنان برای سازگاری زمان می‌خواستند و پیامبر آماده بود به آنان اجازه دهد این میراث جاهلیت را حفظ کنند. این توضیح، جدا از وثاقتش، بیشتر تاکید دارد که کعبۀ ساخته‌شده توسط ابن‌زبیر (و گفته شده پیامبر آنگونه می‌خواسته) نشان‌دهندۀ انحرافی عمده است از آنچه که پیش از این بوده‌است.

🔻چیزی که در هیچ‌ یک از این دلایل گزارش‌شده وجود ندارد، ارتباط بین شکل کعبه و کارکرد آن است. گونتر لولینگ با وجود اینکه استدلالاتش دربارۀ تاریخ بنا در دوره‌ای که مد نظر ما در این مقاله است، عموماً قانع‌کننده به نظر نمی‌رسد، درست می‌گوید که تغییرات در شکل باید بازتابی از ایده‌های در حال تغییر دربارۀ پرستش و ماهیت بنا باشند. از سوی دیگر توضیحاتی که بیشتر مطالب مورد بحث ما را شکل می‌دهند، البته به فرض ارائه، بیشتر اتفاقی و بی‌پایه‌اند. تنها دلیل قابل اعتنایی که احتمالاً با تخریب‌ها و بازسازی‌های چندباره همخوانی دارد، به نظر می‌رسد تمایل به ربط دادن بنا به ابراهیم باشد، هرچند همان‌طور که دیده‌ایم این موضوع همیشه واضح نیست.

🔻روایات کعبۀ ابن‌زبیر اما نشان می‌دهد که این کعبه باید بسیار متفاوت از آن چیزی باشد که پیش از آن بوده و پَس از آن آمده‌است. ارتفاع آن به اندازۀ نیمی از ارتفاع بنای پیشین، بیشتر بود (۲۷ ذراع به جای ۱۸، تقریباً ۴۰ فوت به جای ۲۶)، به اندازۀ بیش از یک‌چهارم، کشیده‌تر (اندکی کمتر از ۲۷ ذراع به جای ۲۰) و احتمالاً به یک دیوار نیم‌دایره در شمال غربی ختم می‌شد که تا سقف کشیده شده بود، که دیوار نیم‌دایرۀ فعلی که حِجر را احاطه‌ کرده‌، بقایای آن است. افزون بر این، دو درِ همتراز با زمین، سه ستون به جای شش ستون و روزنه‌ای در سقف داشت و با مصالح گرانقیمتی ساخته شده‌بود که از نقاط دوری همچون یمن آورده شده‌بود.

🔻بدون تاکید بر پیوستگی مستتر در حدیث عایشه و برخی مطالب دیگر، ممکن است گمان کنیم ساختمان ابن‌زبیر چیزی نو ارائه کرده بود، انقطاعی در تاریخ کعبه. افزون بر این، به رغم این دیدگاه رایج که الحجاج بنا را به آن شکلی برگرداند که قریش کافر به آن داده بودند، اما ارتفاع و سه ستون بنای ابن‌زبیر، نگاه داشته شد. آنچه که از یک زاویه پیوستگی به نظر می‌رسد می‌توانَد از زاویه‌ای دیگر، انقطاع و گسستگی دیده شود.

🔻در تقریر‌های متعدد حدیث عایشه ارتباط با قواعد ابراهیم احتمالاً محکم‌ترین بُن‌مایه‌ای است که پدیدار می‌شود: وزن نمادینی در ارتباط با هویت کعبه به عنوان یک حَرَم کاملاً ابراهیمی دارد و با اخبار توالی تخریب‌ها و بازسازی‌های رُخ‌داده، تا حدی سازگار می‌شود.


#کعبه #بازسازی_کعبه #حج #اسلام_آغازین #هاوتینگ

#The_Kaʿba #Rebuilding_the_Kaʿba #the_Dome_of_the_Rock #The_Umayyad_dynasty
#Hawting
#A_Plaything_for_Kings

✒️Pseudo -Theophorus


@anqanotesi