🔍 ارتباط کعبه با حج در اسلامِ آغازین


📌 مجموعهٔ «کعبه و حج در اسلام آغازین از نگاه جرالد آر.هاوتینگ»


✨ مقالۀ نخست: «مَلعَبۀ مُلوک؛ حدیث عایشه، ابن‌زبیر و بازسازی کعبه»


📜 فرسته‌ی ۱: شرح محتوای مقاله


🔻 هاوتینگ بنیانِ این مقاله را بر حدیثی از عایشه دربارۀ نگاهِ پیامبر اسلام به کعبه و تقریرهایِ مختلفِ آن می‌گذارد و معتقد است الحاقِ نهاییِ کعبه به اسلام، نه طبق سنت و در زمانِ فتح مکّه که در جریانِ فتنۀ دوم و بازسازیِ آن توسط ابن‌زبیر رخ می‌دهد.

🔻 در تقریرهایِ مختلف این حدیث است که متوجه می‌شویم، کعبه تا پیش از بازسازیِ آن توسطِ ابن‌زبیر، بر «قواعد» ابراهیم ساخته ‌نشده‌ بود و شکلی ناقص داشت و حِجرِ اسماعیل را در بر نمی‌گرفت. با استناد به همین حدیث از عایشه، ابن‌زبیر کعبه را خراب می‌کند و با تغییراتی که آن‌ها را خواسته‌هایِ پیامبر معرفی می‌کند، دوباره می‌سازد.

🔻 از جملۀ مهم‌ترین تغییراتی که ابن‌زبیر در بنای کعبه می‌دهد، افزودنِ محوطۀ حِجر به داخل کعبه و برپایی آن بر پایه‌هایی است که ابراهیم بنیان گذاشته بود و دیگری، گذاشتن دو درِ همتراز با زمین برای آن، یکی برای ورود و دیگری برای خروج. کعبه تا پیش از این تنها یک در داشت که از سطح زمین بالاتر بود و برای ورود به آن نیاز به پله‌هایی بود که متحرک بودند و هر بار آورده و بُرده می‌شدند. دیگر تغییراتی که ابن‌زبیر در کعبه ایجاد کرد و در حدیث عایشه نیامده‌است، افزودنِ ارتفاع کعبه، جایگزینی شش ستونِ آن با سه ستون و نهادن روزنه‌ای در سقف برای ورود نور است.

🔻 به باورِ هاوتینگ، بر خلافِ تلاشِ سنت برای نشان‌دادنِ نوعی پیوستگی دربارۀ موجودیتِ کعبه، ساختمانی که ابن‌زبیر بنا کرد، ماهیتاً چیزی نو بود و از این جهت انقطاعی در تاریخِ کعبه به حساب می‌آید.

🔻 هاوتینگ در این مقاله با بررسیِ روایتِ سنت از بازسازی کعبه در زمان جوانیِ پیامبرِ اسلام، وثاقتِ تاریخیِ آن را زیر سؤال می‌برد و آن را محصول نیازهای اسلام در حال ظهور می‌داند، از جمله نیاز به فراهم آوردنِ اطلاعاتی از زندگی پیامبر، پیش از بعثت.

🔻 او در نهایت، حدیثِ عایشه را هم ابداعی زبیری می‌داند برای مشروع نشان دادن کعبۀ جدیدالتأسیسِ زبیریان، از طریق انتسابِ آن به محمد و ابراهیم. بر طبق این حدیث، اقداماتِ ابن‌زبیر، تحققِ رویاهایِ پیامبر در موردِ بنایی بود که حَرَمِ مرکزیِ دینش به حساب می‌آمد. هاوتینگ معتقد است حدیث عایشه قرار بوده نوعی پیوستگی در تاریخِ بنا را نیز نشان دهد: این همان کعبۀ پیش از اسلام است که در آن تغییراتی مطابق با خواسته‌هایِ پیامبرِ اسلام داده شده‌است.


#کعبه #بازسازی_کعبه #حج #اسلام_آغازین #هاوتینگ

#The_Kaʿba #Rebuilding_the_Kaʿba #the_Dome_of_the_Rock #The_Umayyad_dynasty
#Hawting
#A_Plaything_for_Kings

✒️Pseudo -Theophorus


@anqanotesi