🔍 ارتباط کعبه با حج در اسلامِ آغازین

✨ معرفی منابع

📌 مجموعهٔ «کعبه و حج در اسلام آغازین از نگاه جرالد آر.هاوتینگ»


📜 فرسته‌ی ۳: بخش‌هایی از مقدمه


🔻 سنت اسلامی به ما می‌گوید که کعبه را ابراهیم به فرمانِ خداوند در مکّه بنا کرد و حج را بنیان گذاشت، اما در گذرِ زمان، آلودۀ بُت‌ها گشت تا پیامبرِ اسلام، دو سال پیش از وفاتش، در سال ۶۳۰ م./۸ هـ.‌، مکّه را فتح کرد و کعبه را از ظواهرِ شرک و بت‌پرستیِ قریش زدود. اینچنین بود که جایگاهِ کعبه به عنوان حَرَمِ مرکزیِ آیینِ نوپایِ محمد تثبیت شد.

🔻 همچنین از سنت برمی‌آیَد که کعبه تا پیش از پایانِ قرنِ هفتمِ میلادی، سه بار بازسازی شده‌است: نخستین بار پیش از بعثت و در ایام جوانی پیامبر اسلام و دو بار دیگر در جریانِ فتنۀ دوم و کشمکش عبدالله‌بن‌زبیر و عبدالملک‌بن‌مروان بر سرِ خلافت؛ نخست به دست عبدالله‌بن‌زبیر و سپس توسطِ حجّاج‌بن‌یوسف.

🔻 یعقوبی واقعۀ تخریب و بازسازیِ کعبه توسطِ ابن‌زبیر را چنین نقل می‌کند: «ابن‌‌زبیر در جمادی‌الآخرة سال ۶۴ کعبه را کاملاً خراب کرد (حتى ألصقها بالأرض). ... مردمِ مکّه ابتدا از همراهی با او ابا داشتند، پس خود بالایِ کعبه رفت و تخریب را شروع کرد. مردم چون این صحنه را دیدند به او پیوستند. تخریبِ کعبه بر ابن‌عباس گران آمد و مکّه را ترک کرد. پیش از آن به پسرِ زبیر گفت با چوب‌هایی اطرافِ کعبه را نشان کن تا مردم بدونِ قبله نمانَند. ابن‌زبیر از خاله‌اش عایشه، همسرِ پیامبر، نقل کرد که رسولِ خدا به من گفته بود: ای عایشه! اگر قومَت خواستند کعبه را خراب کنند و سپس بسازند، آن را از زمین ارتفاع ندهند و برایَش دو دَر بگذارند.»

🔻 یعقوبی سپس ادامه می‌دهد که ابن‌زبیر، حِجر اسماعیل را که تا پیش از آن خارج محوطۀ کعبه بود، داخل بنا کرد و برایِ کعبه دو در گذاشت، یکی در شرق و دیگری در غرب. چون بازساختنِ کعبه به پایان رسید و حَجَرالأسود را در جایِ خود قرار دادَند، ابن‌زبیر درون و بیرونِ آن را عطرآگین کرد و نخستین کس بود که کعبه را با خَلُوق معطر کرد و با قباطی پوشاند.

🔻 حجّاج‌بن‌یوسف پس از غلبه بر ابن‌زبیر و فتح مکّه در سال ۷۳ هجری، کعبۀ ابن‌زبیر را خراب کرد و آن را به شکل پیشین بازگرداند. حِجر را از بنای کعبه بیرون آورد و دو در را با یک درِ مرتفع جایگزین کرد.


#کعبه #بازسازی_کعبه #حج #اسلام_آغازین #هاوتینگ


#The_Kaʿba #Rebuilding_the_Kaʿba #the_Dome_of_the_Rock #The_Umayyad_dynasty


✒️Pseudo -Theophorus


@anqanotes