نمونه دیگر، رساله‌ای منسوب به شیخ مفید پیرامون «عدم سهو النبی» یا «جواب اهل الحائر» است؛ متنی که در گذشته جنجال‌های زیادی به پا کرد و حاوی تعابیر تندی علیه شیخ صدوق به نام شیخ مفید بود. در حالی که هیچ‌یک از قرائن انتساب این اثر به شیخ مفید وجود ندارد: شاگردان برجسته او مانند نجاشی و شیخ طوسی در شمارش آثار استاد هرگز چنین کتابی را نام نبرده‌اند؛ در فهارس متأخران چون منتجب‌الدین و ابن‌شهرآشوب نیز اثری از آن نیست؛ در اجازات مفصل علما نیز چنین کتابی وارد نشده؛ نه شیخ مفید در دیگر آثارش به آن ارجاع داده و نه در این رساله نشانی از ارجاع به سایر آثار خود شیخ دیده می‌شود. علاوه بر این، سبک نگارش متن نیز با قلم منیف شیخ مفید هیچ سازگاری ندارد. کار موسوعه‌ای و بازشناسی تراث به ما کمک می‌کند تا آثار قدما را با نسبت‌های صحیح بشناسیم و چنین تنش‌های ناصوابی پیش نیاید.
ضبط صحیح نام، پیشینه چاپ‌ها و لزوم بازتصحیح آثار علامه کراجکی
درباره نام مبارک ایشان، ابن‌حجر عسقلانی از کتاب «رجال الشیعة» اثر ابن‌ابی‌طی حلبی (که اصل کتاب فعلاً در دسترس نیست اما بخش‌هایی از آن در کتب ابن‌حجر منعکس است) نقل کرده است:
«محمد بن علی الکرَاجُکی»، به فتح کاف، تخفیف را، ضم جیم (یا کراجِکی به کسر)، منسوب به شغل «خیمه‌دوزی» و ساخت خیمه و کراجک.
در خصوص چاپ‌های موجود آثار علامه کراجکی، کتاب گران‌سنگ «کنز الفوائد» هم چاپ سنگی شده و هم به صورت حروفی جدید به چاپ رسیده است. یکی از اشتباهات رایج این است که تصور می‌شود هر چاپ جدیدی لزوماً بر چاپ‌های کهن ترجیح دارد؛ در حالی که گاهی یک چاپ سنگی بسیار اصیل‌تر از چاپ‌های تحقیقی معاصر است. به عنوان مثال، در کتاب «وقعة صفین» نصر بن مزاحم، چاپ سنگی ایران بسیار دقیق‌تر از چاپ تحقیقی عبدالسلام هارون در مصر است. همین‌طور چاپ سنگی «کنز الفوائد» علیرغم نقایصش، در موارد متعددی برتر از چاپ‌های حروفی است.
استاد جعفر مهاجر در کتابی که حدود چهارده سال پیش پیرامون معرفی علامه کراجکی نگاشتند و ما منتشر کردیم، تصریح می‌کنند که در یکی از چاپ‌های حروفی کنز الفوائد، متأسفانه مصحح با حذف، تصحیف و تغییر عبارات، مرتکب دخل و تصرفات فاحشی شده و حتی چاپ بیروت نیز دارای اغلاط و اشکالات فراوانی است.
بنابراین، صرف حروف‌چینی یا نشر یک اثر، هرگز پژوهشگران را از تصحیح مجدد بی‌نیاز نمی‌کند. بالغ بر ۹۰ رساله و کتاب به علامه کراجکی نسبت داده شده که متأسفانه بخش زیادی از آنها از بین رفته و مفقود گردیده است. امیدواریم برگزارکنندگان این کنگره، با همکاری اساتید و فضلای حوزه و دانشگاه، موفق شوند مجموعه آثار (موسوعه) این متکلم و محدث بزرگ قرن پنجم را به شایسته‌ترین شیوه تصحیح و احیا کنند.
اگر متون قدما دقیق و منقح چاپ نشود، کلمات ایشان در فقه و کلام دچار سوءبرداشت می‌گردد؛ چنان‌که مرحوم واعظی دزفولی در «تجدید الدوارس و تهدید المدارس» آورده است که بسیاری از کلمات فقهی قدما درست فهمیده نشده، و در کلام نیز برخی معاصران به دلیل نبود متون مصحح، عبارات شریف مرتضی (ره) را بد فهمیده و جنجال به پا کردند.
امید است با تدبیر و همت دست‌اندرکاران این همایش، موسوعه علامه کراجکی هرچه سریع‌تر به احسن وجه تحقیق شده و در اختیار جامعه علمی قرار گیرد. از تصدیع اوقات عذرخواهی می‌کنم.
و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته.

https://t.me/almajlesilib