♦️🖌  بخش پنجم تاریخ سیاسی صفویه.
اجداد صفویه: شیخ صفی الدین اردبیلی و آغاز مسیری ۲۰۰ساله

✅ در عمده ی کتاب های تاریخی، برانگیختگی خاندان صفویه را تنها به دوره ی شاه اسماعیل و سال ۹۰۶ ق نسبت می دهند؛ حال آنکه ریشه ها و کنش گری سیاسی صفویان را باید بیش از دو قرن پیش از این تاریخ جست وجو کرد.

✅ آغازگر این مسیر بدون شک مردی به نام صفی الدین اردبیلی است که در سال ۶۵۰ ق دیده به جهان گشود. زندگی پرفراز و فرود این مرد عارف، که در برخی متون جنبه ای اسطوره ای نیز پیدا کرده، برای هر خواننده ی تاریخ جذاب و درخور توجه است. بدون شک، اهمیت این زندگی به دلیل امپراتوری عظیمی است که چندین نسل بعد از او شکل گرفت؛ وگرنه در قرون پس از مغول، کم نبودند صوفیانی که در روزگار خود شهرت فراوان داشتند، اما امروز حداکثر نامی از آن ها باقی مانده است.

✅ صفی الدین از همان آغاز زندگی رویکردی عارفانه داشت و هنوز بیست سال بیشتر نداشت که، مانند دیگر عرفا، در جست وجوی مراد خود برآمد. او برای یافتن مرادش سفرهای فراوانی کرد و سرانجام او را در استان همجوار اردبیل، یعنی گیلان، یافت. بدین ترتیب شیخ زاهد گیلانی را پیدا کرد و از همان ابتدا مناسبات اردبیل و گیلان شکل گرفت؛ مناسباتی که در آینده نیز این دو منطقه را به جایگاه اصلی مریدان و بدنه ی سیاسی حکومت صفوی بدل کرد.

✅ او از بیست و پنج سالگی تا حدود بیست و پنج سال بعد نزد شیخ زاهد ماند و با بی بی فاطمه، دختر او، ازدواج کرد. شیخ زاهد نیز صفی الدین را به جانشینی خود در خانقاه برگزید. بدین ترتیب نخستین عرصه ی قدرت صفویان نه بر اورنگ پادشاهی، بلکه در خرقه ی درویشی پدیدار شد. طریقت صوفیانه از این زمان تا دست کم دو قرن بعد، یکی از عوامل انسجام ترکمانان صفوی شد و مشروعیتی کم نظیر برای آنان به وجود آورد؛ تا جایی که عرفان سیاسی نیز به دلیل جاذبه های خاص خود در جذب مریدان و کشف عوالم شهودی، راهی قدرتمند برای حضور در عرصه ی سیاست یافت.

✅ شیخ صفی الدین توانست خرقه را از مراد خود بگیرد و به فرزندانش انتقال دهد و به این ترتیب، «وراثت» را نیز به شکلی جدی وارد عرفان سیاسی کند. نسل اندر نسل، فرزندان او حامل همین خرقه شدند و هر چه گذشت، این مشروعیت خاص در خاندان او بیشتر ریشه دواند و بذر حکومتی آینده را آبیاری کرد.

#تاریخ_ایران

#تاریخ_صفویه

#تاریخ_سیاسی_صفویه

@alirezabahrami67