هشدار درباره یک هم‌زمانی قابل تأمل

در روزهای اخیر، مجموعه‌ای از رخدادهای غیرمعمول ــ از فرفورد و فلای‌دوبای تا ادعای حمله انتحاری در مسجدالحرام ــ هم‌زمان با جهش بی‌سابقه ارز و طلا در ایران رخ داده است.

این هم‌زمانی، به‌خودی‌خود اثبات‌کننده طرح مشترک یا رابطه علّی نیست؛ عوامل اقتصادی و سیاسی متعددی می‌توانند در افزایش ارز و طلا نقش داشته باشند و هر حادثه نیز ممکن است منشأ مستقلی داشته باشد. بااین‌حال، تجمع رخدادهای غیرمعمول در مقطعی حساس، قرینه‌ای قابل بررسی است؛ به‌ویژه در آستانه انتخابات اسرائیل و آمریکا و با توجه به سوابق بهره‌گیری نتانیاهو از تهدیدهای امنیتی و بحران‌های خارجی در مقاطع سیاسی و انتخاباتی.

گزارش اخیر رویترز نیز از تکیه دوباره نتانیاهو بر تصویر «حفاظ اسرائیل در برابر تهدید خارجی» حکایت دارد. در کنار آن، سوابق تاریخیِ عملیات‌های پرچم دروغین و بهره‌برداری سیاسی از حوادث امنیتی، بررسی این احتمال را توجیه‌پذیر می‌کند؛ نه اینکه طراحی حوادث کنونی را اثبات کند.

هم‌زمان، نشست فرماندهان نظامی آمریکا و اسرائیل با فرماندهان هشت کشور عربی در آلمان و دیدار نتانیاهو با رئیس امارات در ابوظبی، از تشدید هماهنگی امنیتی و سیاسی منطقه‌ای حکایت دارد؛ هرچند به‌تنهایی نشانه طرح نظامی مشترک علیه ایران نیست. از سوی دیگر، برخی تهدیدهای حداکثری مقام‌های ایرانی، از جمله برخی اظهارات محسن رضایی، فارغ از نیت بازدارنده، می‌تواند ناخواسته به تقویت روایت «تهدید ایران» کمک کند.

در این میان، تجربه اعتراضات بازار تهران در دی‌ماه ۱۴۰۴ پس از سقوط شدید ارزش ریال و بهره‌برداری سیاسی بعدی از آن نیز یادآور این نکته است که یک بحران اقتصادی می‌تواند به‌سرعت به بحران سیاسی و سپس به ابزار منازعه خارجی تبدیل شود.

بنابراین پرسش اصلی این نیست که «آیا همه این حوادث به هم مرتبط‌اند؟» بلکه این است:

آیا شواهد مستقلی از یک منشأ مشترک وجود دارد، یا حوادثی با منشأهای مختلف در حال تبدیل‌شدن به روایتی واحد علیه ایران هستند؟

هشدار اصلی: نه هر هم‌زمانی را باید توطئه تلقی کرد و نه هر هم‌زمانی معناداری را نادیده گرفت. معیار، شواهد و تفکیک دقیق رخداد از روایت، روایت از انتساب و انتساب از بهره‌برداری سیاسی است.
▫️یکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵
@alami_akbar