«مهستان»؛ موشکافی خبر!

‍ #با_تاریخ
🔸نخستین موج ترور (بخش دوم)

مهستان؛ پس از ترور و شهادت آقای مطهری، فرقان یک اعلامیه داد و طی آن نام پنجاه و پنج تن از افراد و شخصیت‌های دست‌اندرکار آن روز را برشمرد که در لیست ترور این گروه قرار داشتند. این افراد شامل افراد روحانی درون شورای انقلاب و همچنین تعدادی از افراد غیرروحانی شورای انقلاب و دولت موقت و حتی شخص مهندس بازرگان و دکتر یزدی نیز می‌شد. مرحوم طالقانی و بنده در این لیست نبودیم. پس از این تهدید در همان بهار سال ۵۸ در شورای انقلاب مطرح شد که با توجه به فضای موجود تمهیداتی برای حفاظت از افراد شورای انقلاب و دولت موقت لازم است و قرار شد اتومبیل‌های ضد گلوله برای این منظور تهیه و تعدادی از این ماشین‌ها از کشورهای خارجی سفارش داده شد. در این احوال فرقان اقدام به ترور آقای هاشمی رفسنجانی نمود که خانم ایشان با جلو آمدن خود موجب نجات وی شد. هنگامی که وی در بیمارستان شهدای تجریش بستری بود، به دیدار وی رفتیم. او گفت چرا شما اتومبیل ضد گلوله نگرفته‌ای؟ به ایشان گفتم نام من در لیست ترور نیست و من از این که چنین ماشین‌هایی سوار شوم احساس خوبی ندارم و حس می‌کنم از مردم خیلی جدا افتاده‌ام. وی گفت توصیه می‌کنم که اتومبیل بگیر زیرا نگرانم که تو را افرادی از طرف عناصر راست یا آمریکایی ترور نمایند و به گردن فرقانی‌ها بیندازند! این نگرانی او در آن زمان نشان از این داشت که ساده نمی‌اندیشید و از خشونت و ترور و اعدام نیز واهمه داشت و نگران بود...

برگرفته از کتاب نیم قرن خاطره و تجربه
خاطرات عزت‌الله سحابی
#خاطرات
@Akhbare_mahestan

‍ 🔸خوراک ایرانی و سفره غم‌انگیز تنهایی

مهستان؛ نیوشا طبیبی گیلانی: پیشینهٔ پختن اشکنه، از روی بعض از اسناد و شواهد به دوره هخامنشیان می‌رسد. شاید آش هم به همین قدمت و بلکه بیشتر هم باشد. این دو خوراک چنان با طبع ایرانی سازگار آمده‌اند که در همهٔ نقاط سرزمین‌های پهناور ایرانی از ماوراء‌النهر تا بین‌النهرین، توسط اهالی پخته و خورده می‌شوند. ممکن است که در طی زمان هر کدام از این دو گونه، نام‌های دیگری بر خود گرفته باشند اما در اصل و اساس یکی هستند.
آش از چنان اهمیتی در فرهنگ خوراکی ما برخوردار است که از چند قرن پیش، «آشپزی» به جای «خوالیگری» و «طباخی» و آشپزخانه به جای کارخانه و مطبخ نشسته.
آش پختن در زندگی ایرانی، رفته رفته از یک پخت و پز ساده به فرآیندی اجتماعی و حتی درمانی تبدیل شد. هنوز هم دادن آش به در خانهٔ همسایه و قوم و خویش مرسوم است. پختن جمعی آش بر مبنای سنت نذری در یک خانواده یا ده یا محله و قوم و قبیله هم رایج است. کارکردهای اجتماعی این دور هم آشپزی کردن، ساعات زیادی را برای ادای نذر با هم به سر بردن، گفت و گوها و مشارکت‌ها در فرآیند این پخت و پز و پس از آن تقسیم و پخش کردن آن بین دوست و آشنا و خانواده و همسایه، پدیده‌های بسیار مهمی هستند که در تحکیم پیوندهای اجتماعی نقش بسیار مهمی داشته و دارند. اگرچه امروز این مراسم در بعضی از مواقع آلوده به تشریفات و مبالغه‌های دست و پاگیر شده است.
آش به فراخور حال و به مناسبت پخته می‌شود. گاه به عنوان دارو، گاه روا کننده حاجت، گاه برای دفع بلا و گاه برای ادای نذر. پختن آش بهانه‌ای بوده و هست که ایرانی، خورندگانی را بر سر خوان خویش بخواند و شکمشان را سیر کند و از برکت دعای آنان، حاجتش روا یا نذرش ادا شود. اعتقاد به کارکردهای آش چنان بوده و هست که آش هایی برای نزول باران (بوشهر، مازندران، درگز)، برای خورشید گرفتگی (خور و بیابانک) و قطع سرما و یخبندان (کمره) طبخ می‌شده و می‌شود. بعضی آش‌ها مانندِ آش ابودرداء برای تندرستی و ادای حاجت پخته می‌شوند؛ «سرِ راهِ منار جنبان اصفهان … یک ساختمان گلی به چشم می خورد که گنبدی دارد و ابودرداء نام دارد. کسانی که می خواهند نذرشان برآورده شود یا تندرستی را بازیابند، به آنجا می‌روند و آش رشته یا سبزی می‌پزند. از خمیر آدمکی درست می کنند و در آن می‌اندازند و سپس در می‌آورند و در آب می‌اندازند.»
سنت طبخ آشِ پشت پا برای جمع شدن در خانه‌ای که مسافری از آن رفته و رفع دلتنگی اهل خانه مراد است. ایرانی به هر بهانه دستاویزی برای انداختن خوانی با خورندگان بسیار می‌یافته و تنها نشستن بر سر خوان را به هیچ روی تاب نمی‌آورده است.
دکتر یاکوب ادوارد پولاک، سیاح و پزشک اروپایی که چند سالی را در ایران زیسته و مدتی نیز - پیش از حکیم طلوزان - سمت پزشک مخصوص ناصرالدین شاه را بر عهده داشته است، در سفرنامه‌ی خود می‌نویسد: «هیچ چیز برای ایرانی غم‌انگیزتر از آن نیست که ناگزیر باشد غذای خود را به تنهایی بخورد.» به راستی نیز که چنین است و برای ما ایرانیان تنهایی بر سر سفره رفتن بسی غم‌انگیز و جگرخراش است.
هم سن و سال‌های نگارنده به خوبی به یاد دارند که مادربزرگ‌ها، برای درمان هر بیماری و ناخوشی‌ای، آشی در خاطر داشتند. برای رفع رودل، آش آلو، برای سرماخوردگی، آش ترخینه، برای قوت گرفتن بعد از بیماری، آش قلم و … تجویز می‌کردند و عجیب که کارگر می‌افتاد!

#گنج_پنهان

@akhbare_mahestan

‍🔸آتشبار در تنگه هرمز؛ تشدید تنش «فعلا» تاکتیکی است

مهستان؛ وقتی چرخ‌های هواپیمای مسعود پزشکیان در فرودگاه مهرآباد تهران به زمین رسید، ساعتی از مصاحبه ترامپ که در آن پیشنهاد جدید تهران را رد کرده بود، می‌گذشت.
نیروهای مسلح ایران هم گویی منتظر فرود هواپیمای پزشکیان بودند، تا آتش‌بار گسترده در تنگه هرمز را آغاز کنند. طبعا اطلاعات دقیقی از آن چه دیشب در تنگه هرمز گذشت، در دسترس نیست. اما منابع نزدیک به اتاق جنگ ایران از شلیک گسترده موشک‌ها و پهپادها در طول شب خبر می‌دهند. صبح هم خبر رسید که نیروی دریایی سپاه یک شناور زیرسطحی آمریکا را که مخصوص شناسایی مین‌های دریایی است، سالم به غنیمت گرفته‌اند.
دلیل این تشدید آتش روشن است. آکسیوس گزارش داده که مذاکره کنندگان آمریکایی به عراقچی اعلام کرده‌اند که ایران اساسا کنترل تنگه هرمز را در دست ندارد و نمی‌تواند برای بازگشایی آن امتیازی طلب کند.
آن‌ها همچنین تاکید کرده‌اند که در صورت بازگشایی تنگه هرمز هم به مسیر مورد توافق ایران و عمان بسنده نمی‌کنند. چیزی که خارج از تمام خطوط قرمز تهران قرار می‌گیرد.
طبیعی است که واکنش تهران به چنین رویکردی در مذاکرات، تشدید آتش بر هرمز و تلاش برای اثبات کنترل خود بر تنگه باشد و پالس تشدید تنش از میز مذاکره در نیویورک به قایق‌ها و لانچرهای نیروی دریایی سپاه در سواحل خلیج فارس رسیده باشد.
معادله راهبردی در ذهن دو طرف چیست؟
ایران موعد قبل از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را بهترین موقع برای نقد کردن دستاوردهای میدانی خود می‌داند. از این جهت با ارایه پیشنهاد بازگشایی سریع تنگه در قبال بازگشت به تفاهم اسلام‌آباد هم در پی وسوسه بخشی از تیم ترامپ است و هم محاسبه کرده که در صورت رد این پیشنهاد هزینه‌های ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای افزایش خواهد یافت. مصاحبه امروز عباس عراقچی که در آن تاکید کرده که ایران از خود می‌پرسد چرا آمریکا حاضر به بازگشت سریع به توافق نیست، کاملا در همین جهت طراحی شده است.
محاسبات آمریکا اما متفاوت است. ظاهراً آمریکایی‌ها تصور می‌کنند که محاصره دریایی و فشار بیش از حد اقتصادی مقامات تهران را مستأصل کرده است. تاکید ترامپ که با «این پیشنهاد ایران» موافق نیست به این معناست که او منتظر است، تهران امتیازهای بیشتری بدهد. همزمان انکار کنترل ایران بر تنگه هم یک ابزار مذاکراتی است.
با این حال به نظر هر دو طرف در مورد میزان پایداری و تحمل طرف مقابل برای رسیدن به اهداف استراتژیکش دچار ابهام هستند. از این روست که رشته مذاکره را نگسسته‌اند، اما همزمان سعی می‌کنند اهرم‌های خود خارج از اتاق مذاکرات را با حداکثر توان فعال کنند.
آمریکا حلقه محاصره اقتصادی را تنگ‌تر کرده و ایران هم می‌خواهد گلوی شاهراه انرژی جهان در هرمز را سخت‌تر بفشارد.
آمریکا قصد دارد بدون دادن امتیازاتی در حوزه رفع تحریم‌ها ایران را پای میز مذاکره در مورد برنامه هسته‌ای بیاورد و ایران هم مصمم است اجازه ندهد برنامه هسته‌ای بخشی از مذاکرات صلح باشد.
با این حساب تشدید تنش در تنگه هرمز تا این لحظه یک تاکتیک مذاکراتی است. اما اگر یکی از طرفین از بخشی از خواسته‌هایش عقب ننشیند و میانجی‌ها هم راه میانه‌ای پیدا نکنند، با شکست مذاکرات وارد دورانی از تنش‌های شدید خواهیم شد.
تنشی که در قامت یک جنگ جدید چهره خواهد نمود. زمان این جنگ جدید می‌تواند قبل از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا یا پس از آن باشد.
چه زمانی می‌شود دریافت که آیا تنش از سطح تاکتیک فراتر می‌رود یا نه؟ احتمالا وقتی که چرخ هواپیمای عباس عراقچی هم به باند فرودگاه مهرآباد برسد!

@Akhbare_mahestan

‍ #با_تاریخ
🔸تهاجم زمینی ارتش عراق

مهستان؛ پس از پایان موج اول حملات هوایی عراق به پایگاه‌های هوایی ایران، در روز آخر تابستان قوای زمینی عراق هم تهاجم به خاک ایران را آغاز کرد. ارتش عراق مهم‌ترین تهاجم خود را با به‌کارگیری ۳۷ تیپ رزمی و با عبور از خط مرزی به منظور اشغال بخش‌هایی از خاک ایران در یک جنگ زمینی آغاز کرد. این حمله در حالی صورت گرفت که بخش عمده‌ای از قوای ایران در پادگان‌های خود و دور از مرزها به سر می‌بردند. در این مرحله جنگ که از بعدازظهر ۳۱ شهریور ۵۹ تا ۲۶ آبان ۵۹ طول کشید، ارتش بعثی توانست شهرهای خرمشهر، بستان، سوسنگرد، هویزه، دهلران، قصرشیرین و نفت‌شهر را تصرف کند. همچنین قوای بعثی توانستند تا دیوارهای جنوبی شهر اهواز جلو بیایند، آبادان را محاصره کنند و سپس خود را به دیوارهای شهر شوش برسانند و جاده اندیمشک_اهواز را زیر آتش بگیرند. در این مدت بیش از ۱۵ هزار کیلومتر مربع از خاک ایران اشغال شد. ارتش بعثی قبل از حمله اطلاعات درست و قابل اعتمادی از چگونگی گسترش نیروهای ایران و توانمندی رزمی آنها و وضعیت زمین و محورهای عملیاتی به دست آورده بود. همچنین با استفاده از هواپیماهای گشتی شناسایی میگ ۲۱ تصاویر مناطقی که قرار بود اشغال کند را دریافت کرده بود. عراق قصد داشت بخش‌های مهمی از استان خوزستان به ویژه جزیره آبادان و حاشیه نوار مرزی در غرب کشور را اشغال کند. عراق سعی داشت علاوه بر تسلط کامل بر اروندرود، با تصرف ارتفاعات سرکوب در غرب کشور و نیز اشغال برخی شهرها و مناطق عرب‌نشین خوزستان، به اهداف سیاسی خود برسد.

برگرفته از کتاب روند جنگ ایران و عراق
حسین علایی
@Akhbare_mahestan

‍ 🔸نمی‌توان مردم و اصناف را دسته‌بندی کرد

مهستان؛ علی معتضدی نمایشنامه‌نویس و عضو هیات مدیره کانون نمایشنامه‌نویسان در گفتگو با «اخبار مهستان» درباره تشکیل پرونده قضایی برای عوامل تئاتر «تهران پاریس تهران پل» گفت: ما در حد امکان باید تنش‌ها را پایین بیاوریم چراکه بالا رفتن تنش‌ها به ضرر همه ماست. ما نمی‌توانیم از تک‌تک حرکات جزئی در تئاتر ایراد بگیریم.
وی ادامه داد: ما در این چند دهه شاهد شکل‌گیری تفکری هستیم که معتقد است باید فیلتری باشد که سره را از ناسره جدا کند. اما مشکل مهم این است که فیلترها یکی بعد از دیگری فیلتر می‌شوند.
معتضدی با بیان این‌که من درباره یک کار خاص صحبت نمی‌کنم و فقط مربوط به این تئاتری نیست که با آن برخورده شده، یادآور شد: به طور کلی این کار متولیان خودش را دارد، اما من به عنوان یک فعال حوزه تئاتر این مدل سانسور کردن را به رسمیت نمی‌شناسم.
عضو هیات مدیره کانون نمایشنامه‌نویسان اظهار داشت: من هم در جامعه‌ای زندگی می‌کنم که همان دوستان در آن زندگی می‌کنند. من هم مالیات می‌دهم و امنیت کشورم برایم اهمیت دارد. من هم بچه همین آب و خاک هستم و در نهایت در گوشه‌ای از همین میهن دفن می‌شوم. اما با نگاه دلسوزانه، این سانسور را نمی‌پسندم.
معتضدی گفت: نکته اسفبارتری که وجود دارد این است که این کار به متولیانی سپرده شده است که همان متولیان هم خودشان را قبول ندارند!
نویسنده و کارگردان «هزار و یک...هزار و دو» در تشریح مراحل مختلف ممیزی تئاتر این‌گونه توضیح داد: هر تئاتری وقتی می‌خواهد اجرا بشود، ابتدا متن آن برای «بازخوانی» به متولیان داده می‌شود تا آن را تایید کنند. اگر متن مشکلی داشته باشد، یا آن را سانسور می‌کنند یا مجوز نمایش نمی‌گیرد. در مرحله بعدی، کار «بازبینی» می‌شود. یعنی تئاتری که ساخته می‌شود، قبل از اجرا برای متولیان به نمایش درمی‌آید. درباره حرکات، پوشش بازیگران، موسیقی و… ممیزی‌هایی صورت می‌گیرد و در نهایت کار یا مجوز نمایش می‌گیرد یا تایید نمی‌شود.
نویسنده نمایشنامه‌ «جنگ شبها می‌رسد» ادامه داد: در مرحله بعد، به کارگردان و تهیه‌کننده گوشزد می‌شود که حین نمایش اثر، بازهم می‌آییم و تماشا می‌کنیم. با وجود این نظارت دائمی، باز هم چنین مشکلاتی پیش می‌آید و دست‌اندرکاران دچار تشویش و نگرانی می‌شوند.
وی با تاکید بر اینکه ما نمی‌توانیم مردم و اصناف مختلف را دسته‌بندی کنیم و آنها را به فرزندان تنی و ناتنی تقسیم کنیم اظهار داشت: باز هم یادآوری می‌کنم که من درباره یک اثر خاص صحبت نمی‌کنم و این تئاتر متولیان خودش را دارد. سوال مهم این است که آیا قرار است جامعه با تسامح و تساهل جلو برود یا در مقاطع مختلف می‌خواهیم این پیچ را شل و سفت کنیم؟ هر اثری مثل همین تئاتر عوامل متعددی دارد که محل درآمدشان از این کار است و فقط همان دو بازیگر و کارگردان و تهیه‌کننده نیستند. با این تقسیم‌بندی‌های سلیقه‌ای نان افراد آجر می‌شود و مهم‌تر از آن دچار نگرانی و استرس دائمی می‌شوند.

@akhbare_mahestan

‍ 🔸وضعیت روابط چین و آمریکا؛ یک جفت پاندای سرگردان در جبهه‌های شعله‌ور

مهستان؛ بیانیه پایانی یا بعبارتی تفاهم‌نامه دیدار سه روزه مقامات چینی با آمریکایی در هشت بند منتشر شده‌است و شاید آنچه بیش از سایر بندها خودنمایی می‌کند واردات یک جفت پاندا از چین به آمریکا است! این بند آنچنان است که معنای مضمر آن را می توان به عدم توافق این دو ابرقدرت در حوزه‌های اساسی مورد اختلاف تعبیر کرد. در واقع آنچه منتشر شده‌است بطور خلاصه شامل احترام متقابل، حمایت از اجلاس G20، عدم دستیابی ایران به سلاح اتمی و عدم عوارض از آبراهه‌های بین‌المللی، یادآوری اینکه چین و آمریکا در جنگ دوم متحد یکدیگر بوده اند، ایجاد سازوکارهایی جهت دستیابی به ترتیبات کاهش تعرفه‌ها، همکاری در زمینه مواد مخدر، تبادل نظر در زمینه هوش مصنوعی و در نهایت ورود یک جفت پاندا به باغ وحش آتلانتا! بوده‌است.
در واقع تفاهم پایانی شامل یک یادآوری تاریخی! یک توصیه به گفتگو و یک حمایت از نهادی بین‌الملی است که به نظر هیچ کدام از آن‌ها به نشستی در سطح روسای جمهور دو کشور نیازی نداشت. یک بند هم مربوط به ایران است که موضع همیشگی چین در این زمینه تکرار شده‌است که در کنار تاکید وزیر خارجه چین در همین سفر مبنی بر بازگشت دو طرف به تفاهم اسلام‌آباد عملا موضع پکن را در نسبت با وضعیت ایران همچون قبل ثابت نشان داده‌است و در واقع معنای آن به احتمال قوی عدم عقب نشینی پکن از حمایت های دیپلماتیکش از تهران است و همچنان که در تحلیل قبلی گفته شد مسائل ژئوپلیتیکی حل نشده باقی مانده‌اند. البته به نظر می رسد با مسکوت گذاشته شدن دیگر حوزه‌های اختلافی همچون تراشه‌ها و مواد معدنی کمیاب و تایوان، می توان نتیجه گرفت که در حوزه‌های مزبور نیز پیشرفتی حاصل نشده‌است. بنابراین می توان این سفر را سفری با دستاورد هیچ انگاشت.
عدم پیشرفت در حوزه‌های اختلافی بین این دو از زوایه دید برخی تحلیلگران از تشدید تنش‌ها در جبهه‌های در حال درگیری حکایت می‌کند. بنا بر این زوایه نگاه حتی اگر تلاش های عراقچی در واشنگتن مثمرثمر باشد توافقی تاکتیکی و کوتاه‌مدت خواهد بود و جنگ بزرگتر دیر یا زود از راه خواهد رسید.
@Akhbare_mahestan

‍ 🔸مانور دیپلماتیک ایران با وعده توافق ۷روزه؛ چیره‌دستی تاکتیکی در بن‌بست راهبردی

مهستان؛ عباس عراقچی دیروز در مقابل رسانه‌های جهان در سازمان ملل ایستاد تا مرحله آخر مانور دیپلماتیک ایران را در مقابل رسانه‌ها به انجام برساند. سخنان عراقچی گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای را تکمیل و تصحیح کرد: ایران به آمریکا پیشنهاد داده است که در قبال بازگشت به تفاهم اسلام‌آباد و اجرای تعهدات آمریکا در آن تفاهم، ظرف مدت ۷ روز تردد در تنگه هرمز را مجددا برقرار کند. حالا پازل رفتارهای پزشکیان و عراقچی در نیویورک کامل شده: یک نطق تند و پرشور در مجمع عمومی که تحسین همه جناح‌های حاکمیت را برانگیزد و نوعی اجماع را نشان دهد، مذاکره پشت پرده با ویتکاف و کوشنر و به کار گرفتن میانجی قطری برای انتقال پیام و در نهایت رسانه‌ای کردن آن به نحوی که فضای سیاسی داخلی آمریکا کاملا از کم و کیف آن مطلع شود و طبعا بیشتر فشار را به تیم ترامپ وارد کند.
تنها گاف این روند، خبر تسنیم در تهران در مورد مجوز نداشتن عراقچی برای مذاکره بود که به نظر نشانه ناهماهنگی تسنیم با هسته تصمیم‌گیرنده نظام بود نه ناهماهنگی عراقچی!
پیشنهاد تهران یک مانور تاکتیکی تمام عیار است: پیشنهاد در زمانی ارائه شده که هنوز امیدهایی برای نجات کمپین جمهوری‌خواهان در انتخابات مجلس نمایندگان وجود دارد. سرعت پیشنهادی در آن هم به نحوی است که طیف‌هایی در دولت ترامپ و مشخصا جریان ماگا را به وسوسه بیندازد که با پذیرش آن و کاهش قیمت سوخت و تورم امیدهای خود را برای کنترل کنگره تداوم بخشند. در عین حال در صورت رد این پیشنهاد زمان کافی برای تشدید تنش توسط ایران قبل از انتخابات کنگره هم وجود دارد.
میانجی قطری و عمان هم بشدت از این پیشنهاد دفاع می‌کنند. هرچند خبر چندانی از پاکستان نیست که البته شاید نشانه نارضایتی یا حداقل تردید عربستان در مورد این پیشنهاد است. عربستان برای همراه شدن با چنین پیشنهاداتی احتمالا امتیازاتی در جبهه یمن طلب می‌کند.
شاید از همه این‌ها مهم‌تر نشان دادن تفاهم نظر کامل با چین است. درحالی که چین خواستار بازگشت ایران و آمریکا به تفاهم اسلام‌آباد شده، ایران بسرعت طرحی برای این بازگشت تدارک دیده که ملاحظات راهبردی چین در آن دیده شده است.
اما این همه در سطح تاکتیکی روی داده است. در سطح راهبردی بن‌بست همچنان ادامه دارد: بیشینه امتیازی که آمریکا حاضر است به ایران بدهد، با کمینه امتیاز مدنظر ایران فاصله دارد. آمریکا در سطح توازن قوا حداکثر ایران را در سطح قبل از جنگ قبول می‌کند و حداقل انتظار ایران کنترل بر تنگه هرمز بعنوان یک اهرم راهبردی در توازن قوای منطقه‌ای است. آمریکا می‌خواهد مسئله هسته‌ای و تنگه هرمز را با هم حل کند و ایران قصد دارد که نخست امتیاز هرمز را نقد کند و سپس با دست بالا در مورد پرونده هسته‌ای مذاکره کند.
دو طرف برای اثبات اینکه روند به سود آن‌ها در حرکت است شواهدی دارند. مقامات تهران مدام نمودار قیمت نفت را نشان می‌دهند و بر روی بهره اوراق قرضه آمریکا تاکید دارند که نوید تورم سنگین می‌دهد. آن‌ها روی چشم انداز باخت جمهوری‌خواهان در انتخابات کنگره سرمایه‌گذاری کرده‌اند. آمریکایی‌ها تازه فاز جدیدی از حصر اقتصادی ایران را آغاز کرده‌اند و از لغو پروازهای ایران به تمام فرودگاه‌های همسایه سرمستند. محاصره دریایی هم امان اقتصاد ایران را بریده و وضع امنیتی ممکن است ایران را درگیر مسائل امنیت داخلی کند. همزمان نفت در حال نشت از تنگه هرمز است و بازار نفت دچار افسارگسیختگی نشده.
فرماندهان و دیپلمات‌های تهران روی نقشه باب‌المندب را نشان می‌دهند که دو هفته‌ است به دست حوثی‌های یمن، متحدان نزدیک ایران، افتاده است. حالا کلید دو تنگه در جیب محور مقاومت است. آمریکا‌یی‌ها می‌توانند انفجار تپه‌های علی الطاهر لبنان را نشانه فرسایش تدریجی محور مقاومت بدانند.
امارات و اسرائیل و فعلا عربستان با تفاهم مخالفند و قطر و عمان به آن مشتاق. اینجا هم موازنه راهبردی چندان برهم نخورده است.
در غیاب تغییر در واقعیت راهبردی، اولویت‌های راهبردی و ذهنیت راهبردی در اتاق‌های تصمیم‌گیر در تهران و واشنگتن، بعید است این پیشنهاد به معجزه‌ای منجر شود. مانور تاکتیکی پزشکیان و عراقچی بسیار چیره‌دستانه بود اما این چیره دستی تاکتیکی تنها یکی از شروط لازم برای پایان این جنگ است. تردیدی نیست که گاه انباشت خلاقیت و مانورهای تاکتیکی می‌تواند مقدمه تغییری راهبردی باشد. مثلا شاید یک مانور چیره دستانه در جبهه یمن در اقناع عربستان موثر باشد.
باید منتظر ماند و دید این مانور تاکتیکی می‌تواند رخنه‌ای در دیوار بی‌رحم بن‌بست راهبردی ایجاد کند یا همچنان باید در این بن‌بست به انتظار باد و باران و بمب بود.

@Akhbare_mahestan

🔹گفتگو با علی شکوهی
🔸روزنامه‌نگار پنجاه و هفتی و تنگناهای روزگار ایران

مهستان؛ گفتگو با علی شکوهی را حامد شجاعی با همان صراحت آرام همیشگی شروع می‌کند و از او می‌پرسد که آیا در زمانی که زیر شکنجه ساواک بود، تصور می‌کرد که روزگاری با سیاقی از طعنه و تحقیر، پنجاه و هفتی خطاب شود؟
مکث شکوهی در پاسخ به این نخستین سوال نشانه سنگینی پرسش است و پاسخ او با ارجاع به زمینه تاریخی و منطق تحولات تاریخی نشانه درک او از پیچیدگی واقعیت.
شکوهی به عنوان یک فعال رسانه‌ای از تبار نسلی است که اگرچه انقلابی بودند و با قرائت خودشان انقلابی ماندند؛ در طول ۴۰ سال گذشته مدام بر سبیل انتقاد و هشدار رفتند. انقلابی بودند اما انقلابی دیگر را توصیه نکردند و کوشیدند راهی برای بهبود در همان واقعیت بغرنج بگشایند.
روزگار او و همنسلانش این روزها پیچیده‌تر هم هست. جایی که به دلیل شرایط جنگی و درکشان از تهدید موجودیتی ایران معتقد به همراهی با نظام سیاسی در برخی تصمیمات هستند و همزمان می‌خواهند موضع انتقادی خود را حفظ کنند.
صراحت شکوهی و شجاعی در این گفتگو ساعتی از بحث سیاسی جدی را برای مخاطب فراهم کرده است.

@Akhbare_mahestan

‍ #با_تاریخ
🔸نخستین موج ترور (بخش اول)

مهستان؛ از حوادث تاسف‌باری که در سال ۵۸ اتفاق افتاد ترور شخصیت‌های برجسته و دست‌اندرکار جمهوری اسلامی بود. در فاصله کمتر از دو هفته سه تن از مسئولین نظام در یک حمله غافلگیرانه در خون غلتیدند: سپهبد قرنی، حاج مهدی عراقی و آیت‌الله مطهری. مرحوم مطهری شب ۱۱ اردیبهشت سال ۵۸ در منزل ما میهمان بود تا با دوستان قدیمی که پیش از این با یکدیگر جلسه «متاع» را برگزار می‌کردیم، بدون حضور مهندس بازرگان که آن زمان رئیس دولت موقت بود و فرصتی برای این کار نداشت دیداری داشته باشیم. مرحوم مطهری آن شب بسیار شاد و امیدوار بود و درباره اصلاح کار دادستانی انقلاب تهران پیشنهاداتی می‌داد. ساعت از ده و نیم گذشته بود که میهمانان خداحافظی کرده و آقای مطهری به اتفاق مهندس کتیرایی و آقای حاجی طرخانی از در خارج شدند. هنوز به بالای پله‌ها نرسیده بودم که صدای تیری از نزدیکی به گوش رسید. ولی از آنجا که آن شب پاسداران در کمیته‌ها یا خیابان‌ها پاس می‌دادند، معمولا صدای تیراندازی تکرار می‌شد و آن شب ما متوجه فاجعه‌ای که رخ می‌داد نشدیم. پس از آن نیز صدای ماشینی که به سرعت گاز می‌داد و از آن مکان می‌رفت شنیده شد. لحظه‌ای بعد صدای کوبیدن در خانه، ما را به پایین کشاند. مهندس کتیرایی بود که با پریشانی گفت: «مطهری را زدند»!
در خم کوچه کنار نهر آب عمامه سفید او به کناری افتاده و خود در حالی که به حالت سجده و خمیده روی زمین افتاده بود، نفس نفس می‌زد و خون زیادی از زیر سرش جریان داشت. با کمک برادرزاده‌ام بهرام و برادرم ایرج، او را در اتومبیل آقای حاج طرخانی خوابانده، به نزدیکترین بیمارستان که طرفه نام داشت، رساندیم. همسایه ما پزشک حاذقی بود به نام دکتر اسماعیل صائبی که بلافاصله خود را بر بالین او رساند و او را معاینه کرد و گفت متاسفانه از دست کسی کاری بر نمی‌آید. هنگامی که ناباورانه به خانه برمی‌گشتیم و در فکر چگونگی خبررسانی به خانواده ایشان بودیم، درست در محل افتادن پیکر آقای مطهری چندین کاغذ رنگی که روی آن اطلاعیه‌ای به چاپ رسیده بود، روی زمین پخش شده بود و از انجام موفقیت آمیز ترور با مسئولیت گروه فرقان خبر داد. روی اعلامیه نوشته شده بود: «مطهری به سزای عمل خود رسید»!
مرگ مظلومانه مطهری روی مردم اثر بدی گذاشت و همه به این فکر می‌کردند که دشمنان این انقلاب چه موجودات بی‌رحم و خشن و آدم‌کشی هستند. در تشییع جنازه شهید مطهری که مردم بدون هماهنگی قبلی به جمعیت می‌پیوستند، همه یک صدا می‌گفتند مطهری، مطهری راهت ادامه دارد...

برگرفته از کتاب نیم قرن خاطره و تجربه
خاطرات عزت‌الله سحابی
#خاطرات
@Akhbare_mahestan

🔸حکایت دل ما با نی کسایی کن

مهستان؛ اگر نایب‌اسدالله به ساز نی تشخصی بخشید و پای این ساز شگفت‌انگیز را به موسیقی مجلسی ایران باز کرد، حسن کسایی با نی چنان تصویری رقم زد که همزمان همنشین تنهایی شبانان و محافل سلطانی باشد. کسایی که در کنار تاج اصفهانی و شهناز یکی از سه ضلع مثلث مهم مکتب موسیقی اصفهان در سده‌ چهاردهم خورشیدی محسوب می‌شد علاوه بر تبحر در نواختن نی، در سه‌تار نوازی هم چیره‌دست بود. افزون بر قابلیتها و دستاوردهای هنری وی که شامل تدوین ردیف موسیقی ایرانی و اجراهای متعدد در کنار بزرگان است نمی‌توان شخصیت افتاده، فروتن و در عین حال شوخ و سرزنده این هنرمند سرشناس را در یادبود و ذکر خیرش مورد اشاره قرار نداد.
اجراهای حسن کسایی در رادیو از سالهای پایانی دهه بیست خورشیدی تا سال ۱۳۵۷ جایگاه ساز نی را در گوش موسیقی مردم تثبیت کرد و نی را از سازی تنها و گوشه‌نشین به بازیگری تاثیرگذار در اجراهای گروهی تبدیل کرد. قطعه «سلام» در دستگاه چهارگاه از ساخته‌های معروف کسایی، برای چندین دهه موسیقی صبحگاهی ملت ایران در آغاز روز بود.
سوم مهر زادروز این هنرمند شریف و بی‌بدیل است.

#مهستان_ایران

@akhbare_mahestan

‍ 🔸چرا نسل Z دلتنگ گذشته ای است که ندیده؟

مهستان؛ آیلین ایرانمنش: این هفته، حین کوهنوردی، با یکی از همنوردان پا به سن گذاشته و با تجربه گروه هم‌صحبت شدم. از شنیدن خاطراتشان، اتفاق‌هایی که سال‌ها قبل افتاده بود و چیزهایی که زمانی بخشی از زندگی روزمره مردم بوده‌ است، واقعاً لذت می‌بردم. بعضی از آن چیزها را اصلاً تجربه نکرده بودم، اما شنیدنشان برایم حس عجیبی داشت؛ چیزی شبیه نوستالژی برای گذشته‌ای که حتی متعلق به من نبود.
بعد از آن گفت‌وگو، به این فکر کردم که چرا ما، به‌عنوان نسل جوان امروز، این‌قدر به چیزهای قدیمی علاقه‌مند شده‌ایم؟
چرا عکس‌ها و دوربین های قدیمی، موسیقی‌های سال‌های گذشته، لباس‌های دهه‌های قبل، دفتر خاطرات و حتی وسایل قدیمی دوباره جذاب شده‌اند؟
نوستالژی معمولاً با خاطرات شخصی ما ارتباط دارد؛ دلتنگی برای کودکی، خانه قدیمی، مدرسه یا آدم‌هایی که زمانی در زندگی‌مان بوده‌اند.
اما درباره نسل Z، ماجرا کمی متفاوت است. گاهی برای چیزی دلتنگیم که خودمان اصلاً تجربه‌اش نکرده‌ایم.
ممکن است یک جوان امروز عاشق موسیقی دهه‌های گذشته باشد، از دیدن عکس‌های قدیمی لذت ببرد یا دلش بخواهد با یک دوربین قدیمی عکس بگیرد؛ در حالی که بخش زیادی از کودکی‌اش در دنیای گوشی‌های هوشمند و اینترنت گذشته است. پس شاید چیزی که تجربه می‌کنیم فقط نوستالژی نباشد؛ شاید نوعی دلتنگی برای یک سبک زندگی متفاوت باشد. امروز پیام‌ها در چند ثانیه می‌رسند، اخبار لحظه‌ای تغییر می‌کنند، محتواها پشت سر هم ظاهر می‌شوند و تقریباً همیشه چیزی برای دیدن، خواندن یا پاسخ دادن وجود دارد.
در چنین دنیایی، گذشته در ذهن ما می‌تواند آرام‌تر به نظر برسد. عکس چاپ‌شده‌ای که فقط یک قاب داشت. نامه‌ای که برای رسیدنش باید منتظر می‌ماندیم. دفتر خاطراتی که برای نوشتن در آن، چند دقیقه از روزمان را کنار می‌گذاشتیم.
شاید جذابیت این چیزها فقط قدیمی بودنشان نباشد؛ بلکه آهسته‌تر بودنشان باشد. یکی از جالب‌ترین نمونه‌های این بازگشت، محبوب شدن عکس‌های دوربین‌های قدیمی است.
عکس‌هایی که تارند، فلاش شدید دارند، رنگشان دقیق نیست یا حتی کادرشان کامل نیست.
در دوره‌ای که با چند لمس می‌توانیم عکس را ویرایش کنیم و حتی با هوش مصنوعی تغییر دهیم، همین نقص‌ها می‌توانند جذاب باشند.
شاید چون به ما یادآوری می‌کنند که قرار نیست همه چیز کامل باشد. یک عکس قدیمی لازم نیست بی‌نقص باشد تا خاطره‌انگیز شود. شاید بخشی از علاقه نسل Z به گذشته، واکنشی به زندگی بیش از حد دیجیتال باشد.
ما تقریباً همه‌چیز را از طریق صفحه نمایش تجربه می‌کنیم؛ از ارتباط با دوستان گرفته تا خرید، سرگرمی، آموزش و حتی پیدا کردن اطلاعات. بنابراین تجربه‌های فیزیکی و قدیمی می‌توانند ارزش تازه‌ای پیدا کنند. نوشتن با دست، چاپ کردن عکس، ورق زدن یک کتاب قدیمی، شنیدن خاطرات یک فرد یا نگه داشتن یک وسیله قدیمی، تجربه‌هایی هستند که نمی‌توان آن‌ها را با یک اسکرول ساده جایگزین کرد.
شاید برای همین بود که آن گفت‌وگوی ساده در کوه برای من جذاب شد. من فقط به چند خاطره گوش نمی‌دادم؛ داشتم برای مدتی کوتاه وارد دنیایی می‌شدم که قبل از من وجود داشته است.
آیا نسل Z می‌خواهد به گذشته برگردد؟ احتمالاً نه.
نسل Z قرار نیست اینترنت، گوشی هوشمند یا تکنولوژی را کنار بگذارد و به گذشته برگردد. اتفاقاً تکنولوژی بخش جدایی‌ناپذیر زندگی این نسل است. اما شاید این نسل می‌خواهد بعضی چیزهای گذشته را دوباره تجربه کند. نه لزوماً خود گذشته، بلکه حس‌هایی که به آن نسبت می‌دهد: آرامش، سادگی، انتظار، لمس کردن، شنیدن داستان‌ها و تجربه کردن لحظه بدون اینکه فوراً آن را تبدیل به محتوا کند.
برای همین است که یک دوربین قدیمی، یک آهنگ قدیمی یا حتی گفت‌وگو با فردی از نسل‌های قبل برای جوان امروزی جذاب است.
ما دلتنگ گذشته‌ای نیستیم که خودمان در آن زندگی کرده باشیم؛ گاهی دلتنگ حسی هستیم که فکر می‌کنیم گذشته در خود داشته است.
و شاید در دنیایی که هر روز سریع‌تر می‌شود، علاقه‌ی ما به گذشته، در نهایت دعوتی برای برگشتن به عقب نباشد؛ دعوتی باشد برای اینکه در شتاب زندگی امروز، بعضی چیزهای ساده دوباره یادمان بیاید.
و گاهی سرعت زندگی را کم کنیم و فقط گوش بدهیم، نگاه کنیم و زندگی کنیم.

#ضدبازی

@akhbare_mahestan

‍ #با_تاریخ
🔸صداقت خطرناک «چه» در زندان

مهستان؛ عکس‌هایی که پلیس مکزیک از ارنستوی زندانی گرفته است، او را جوانی مصمم با ریش‌های تراشیده و موهای ژولیده نشان می‌دهد. اتهام اصلی او در پرونده اقامت غیرمجاز و تمدید نکردن ویزا ذکر شده بود. در پایین پرونده در یک خط اعلام شده است که «او می‌گوید توریست هستم.» دو روز پس از بازداشت، ارنستو در اولین اظهارات خود به پلیس توضیحاتی داد، اما به چیزی بیش از آن‌چه خود آن‌ها درباره او می‌دانستند، اعتراف نکرد. در همان روز، روزنامه کثیرالانتشار اکسلسیور، ارگان دولت مکزیک، داستان بازداشت آن‌ها را با تیتر بزرگ در صحنه اول خود چاپ کرد و روز بعد از قول پلیس فدرال مکزیک نقل شده بود که بازداشت شمار بیشتری از توطئه‌گران کوبایی که گفته می‌شود از کمونیست‌ها کمک می‌گرفته‌اند. به گفته اداره امنیت فدرال، مجرم اصلی همانا دکتر ارنستو گوارای آرژانتینی است... رابط اصلی توطئه‌گران کوبایی و برخی سازمان‌های مشخص کمونیستی که از ماهیت بین‌المللی برخوردارند. در حالی که هیاهوی مطبوعاتی ادامه داشت، افراد فیدل سخت در صدد آزادی او بودند. یک قاضی حکم آزادی فیدل را صادر کرد اما وزارت کشور مکزیک از اجرای حکم جلوگیری می‌کرد. در شرایطی که فیدل در تلاش برای رفع اتهام کمونیست از خود بود و این اتهامات را بی‌اساس می‌خواند می‌خواست خودش را یک اصلاح طلب میهن‌پرست، آن هم به معنای غربی و دموکراتیک کلمه جلوه دهد، گوارا در بازجویی‌های بعدی خود به کمونیست بودن خود اعتراف کرد و می‌گفت نه تنها کوبا بلکه سراسر امریکای لاتین نیازمند مبارزه مسلحانه انقلابی است. در طول سال‌های بعد، فیدل گاهی به اظهارات چه در زندان پلیس مکزیک با لحنی آمیخته از شیفتگی و انتقاد اشاره کرده و آن را نمونه‌ای از «صداقت خطرناک» رفیق فقید خود دانسته. 

برگرفته از کتاب چه‌گوارا زندگی انقلابی
#زندگی‌نامه
@Akhbare_mahestan

‍ 🔸دیدار شی و ترامپ؛ گره ناگشودنی ژئوپلتیک در ایران و تایوان

مهستان؛ شی جی‌پینگ رییس‌جمهور چین بعد از سه سال دوباره به آمریکا سفر کرده است. سفری که در پی سفر ترامپ به پکن در چند ماه گذشته در حال انجام است.
ترامپ همچون دیدارش با پوتین با نمایشی از نیروهای هوایی نظامی آمریکا به استقبال شی جی‌پینگ رفته است. نمایشی که اگر چه در کمال خونسردی شی و یکه خوردن خود ترامپ به انجام رسید.
دیدار روسای این دو قدرت جهانی احتمالا تا اطلاع ثانوی مهمترین دیدار دیپلماتیک جهانی است که در آن درباره موارد متعددی از رقابت‌های اقتصادی، منازعات ژئوپلیتیک، همکاری برای تبادل مواد حیاتی در صنعت و هوش مصنوعی و شاید تلاش نهایی برای جلوگیری از یک نزاع عظیم نظامی بین آن‌ها باشد. نزاعی که از دید اندیشکده‌های بسیاری در آمریکا، اجتناب‌ناپذیر است.
همچنان که در گمانه‌زنی‌ها مطرح است، این دیدار سه روزه با محورهای اصلی شامل جنگ تجاری و تعرفه‌ها؛ تراشه، فناوری و هوش مصنوعی؛ تایوان و جنگ ایران خواهد بود.
در حوزه تعرفه‌ها بنابر خبرها بر روی تمدید آتش‌بس توافق شده است که این خود می‌تواند با خوش‌بینی مبنایی برای توافق در سایر حوزه‌ها نیز تلقی گردد.
آمریکا بر صادرات تراشه‌های پیشرفته به چین محدودیت وضع کرده است و در مقابل چین نیز بر دسترسی آمریکا به عناصر کمیاب و معدنی حیاتی سختگیری‌هایی اعمال کرده است.
به احتمال زیاد این دو قدرت بزرگ در این زمینه‌ها نیز بتوانند به توافقاتی دست یابند.
اما مهمترین اختلافات آن‌ها به احتمال زیاد بر سر مسائل ژئوپلیتیک حل نشده باقی خواهد ماند. نه واشنگتن حاضر است از تایوان عقب‌نشینی کند و احتمالا نه پکن حاضر است از تحریم‌های واشنگتن علیه تهران پیروی کند.
تصمیماتی که پشت درهای بسته این دیدار گرفته شود با احتمال بالا بر تحولات آینده تاثیری مستقیم برجای بگذارد.

@Akhbare_mahestan

‍ #با_تاریخ
🔸آغاز جنگ با تهاجم هوایی

مهستان؛ عراق تهاجم سراسری، علنی و رسمی خود به ایران را ساعت ۱۳:۳۰ روز ۳۱ شهریور سال ۵۹ آغاز کرد. اولین فاز این تهاجم حمله گسترده هوایی به ۱۰ فرودگاه و پایگاه هوایی از جمله فرودگاه مهرآباد تهران بود. ارتش صدام با الهام از شیوه اسرائیل در جنگ شش‌روزه با اعراب که به هواپیماهای مصر و سوریه در پایگاه‌های آنها حمله کرد، همین تاکتیک جنگی را اتخاذ کرد. بمباران هوایی پایگاه‌های هوایی و فرودگاه‌های ایران پیش‌نیاز حرکت واحدهای زمینی عراق به ایران بود. در آغاز جنگ، نیروی هوایی عراق ۳۵۰ جنگنده میگ، سوخو و توپولف داشت، با ۱۹۲ فروند از این هواپیماها و در سه موج حملات متوالی، تهاجم شدیدی به پایگاه‌های هوایی و فرودگاه‌های ایران اجرا کرد. بمب‌های عراقی که با چتر فرود می‌آمدند، به اکثر باندهای پروازی کشور اصابت کردند. جز یک هواپیمای بمب‌افکن سنگین توپولف ۱۶ که در منطقه سرپل‌ذهاب و شرق شهر قصرشیرین مورد اصابت پدافند ایران قرار گرفت و سرنگون شد، هواپیماهای دیگر عراق سالم به پایگاه‌هایشان بازگشتند. معلوم نیست چرا پایگاه‌های موشکی هاگ ایران که ستون فقرات قدرت دفاع هوایی ایران را شکل دادند، در آن هنگام فعال و آماده جنگ نبودند. اگر این پایگاه‌ها آماده بودند، باید تعداد زیادی از جنگنده‌های عراقی را در همان تهاجم روز اول ساقط می‌کردند. آن روز هواپیماهای عراقی تمام پایگا‌ه‌های نیروی هوایی ایران به جز پایگاه‌های بندرعباس، کنارک و فرودگاه مشهد که بدلیل ناتوانی نیروی هوایی عراق در سوخت‌گیری هوایی به آنها نمی‌رسیدند، را مورد حمله قرار دادند. البته در این حملات عراق، هواپیماهای جنگی ایران آسیب چندانی ندیدند، اما اثر روانی این حملات بیشتر از تاثیر واقعی آن بود. این حملات در روز دوم جنگ هم به برخی پایگاه‌های نیروی هوایی ایران، از جمله پایگاه پنجم شکاری در تبریز ادامه یافت.

برگرفته از کتاب روند جنگ ایران و عراق
حسین علایی
@Akhbare_mahestan

🔸 در تهران و نیویورک و واشنگتن خبر تازه‌ای نیست

مهستان؛ خبر مهم دیروز سازمان ملل، دیدار هیئت‌هایی از ایران و آمریکا بود. ترامپ با همان عادت همیشگی غلو و اغراق ناگهان و بی‌مقدمه خبر را به رسانه‌ها کشید.
خیلی زود خبرنگاران خارجی اعلام کردند که مذاکره کنندگان آمریکایی ویتکاف و کوشنر بوده‌اند.
تهران خبر را با اندکی تاخیر تایید و تاکید کرد که مذاکره با هیئت آمریکایی تنها برای ابلاغ شروط بوده است.
ویتکاف هم در توییتی با تاخیر از مذاکرات غیرمستقیم با هیئت ایرانی نوشت.
خیلی زود مشخص شد که طرف مذاکره ویتکاف، عباس عراقچی وزیر امور خارجه بوده است.
در تهران حمله‌های اصولگرایان رادیکال از همان شب قبل شروع شد. کانال‌های ایتایی و تلگرامی پر شد از پست‌های خشمگینانه با چاشنی لعن و نفرین به عراقچی که چرا اقدام به مذاکره کرده و باعث کاهش قیمت نفت شده است. ترجیع‌بند این محتواهای رسانه‌ای اعلام نگرانی در مورد سخنرانی امشب پزشکیان بود.
صبح در تهران اوضاع برای عراقچی بدتر هم شد. به تدریج انتقاد از عراقچی به سایر رسانه‌های اصولگرایان هم رسید. شب نشده  خبرگزاری تسنیم خبر داد که بر مبنای کسب اطلاع این رسانه دیدار عراقچی با ویتکاف فاقد مجوز نهادهای مسئول بوده است.
در حالی که انتظار می‌رفت امروز مصاحبه جدیدی از مقامات ایران انجام نشود تا تمرکز بر سخنرانی پزشکیان حفظ شود، محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی هم مصاحبه‌ای بسیار تند انجام داد و با صریحترین زبان بر شروط ایران برای بازگشت به مسیر مذاکره تاکید کرد.
رضایی در بخشی از این مصاحبه به تحریم پروازهای همسایگان به ایران واکنش نشان داد و تاکید کرد اگر پروازها به ایران انجام نشود، هیچ پروازی در منطقه انجام نخواهد شد. بالا بردن شدید سطح تهدیدها که عملا منطقه را به خاموشی هوایی می‌کشاند.
سخنرانی پزشکیان در مجموع آن چنان بود که انتظار می‌رفت. با تاکید بر جنایات آمریکا و اسرائیل علیه ایران (از جمله جنایت میناب) و استانداردهای دوگانه نظام بین‌الملل آن چنان که اصولگرایان را راضی کرد و تأکید بر آمادگی ایران برای مذاکره آن چنان که مشی دولت است.
خبرها را مرور کنیم: قبل از سفر پزشکیان منابع نامشخص از اختیار تام هیئت ایرانی می‌گویند. سخنگوی سپاه پاسداران هم از مذاکره در صورت لزوم دفاع می‌کند.
برخی فضاسازی‌های رسانه‌ای در آمریکا و ایران از امکان دیدار ترامپ و پزشکیان می‌گویند. در آمریکا روبیو نزدیک‌ترین دوست اسرائیل در کابینه ترامپ این احتمال را مطرح می‌کند. بخشایش اردستانی از نمایندگان اصولگرای رادیکال امروز در مصاحبه‌ای گفت که به نظرش دیدار پزشکیان و ترامپ انجام می‌شود.
فریادها در تهران بلند می‌شود. اولین اقدام تیم مذاکره‌کننده نخست با اعتراض اصولگرایان رادیکال مواجه می‌شود. سپس لارنس نورمن خبرنگار وال استریت ژورنال که چندان با ایران میانه‌ای ندارد مدعی هماهنگی عراقچی با نهاد امنیتی می‌شود!
در نهایت رسانه نزدیک به سپاه از بی‌مجوز بودن اقدام عراقچی می‌گوید! عراقچی که نزدیک‌ترین وزیر خارجه تاریخ جمهوری اسلامی به سپاه است و گروهی ادبیات او را به نظامیان نزدیک‌تر از ادبیات دیپلمات‌ها می‌دانند.
تصور کنیم با خبر تسنیم عراقچی چگونه باید رایزنی‌های دیپلماتیکش در نیویورک را ادامه دهد! اعتبار او در نزد طرف‌های مذاکره چقدر خواهد بود؟ چه فضای مانوری برای خلاقیت دیپلماتیک خواهد داشت؟ وقتی عراقچی با آن سابقه در نظام سیاسی با چنین برخوردی مواجه می‌شود، فضا برای دیگر اعضای هیئت ایرانی چگونه خواهد بود؟
در تهران قبل از سخنرانی رییس‌جمهور تندترین مواضع از زبان رضایی ابراز می‌شود.
سخنرانی پزشکیان محکم و غراست اما هیچ چیز بیش از مضمون مورد انتظار ندارد. او با آداب خود سخن گفت و عمل کرد.
سخنرانی ترامپ هم چیزی خارج از انتظار نبود. توهین‌آمیز و زننده. آن چنان که یک دهه قبل قابل تصور نبود کسی از تریبون سازمان ملل این گونه سخن بگوید.
در تهران و نیویورک و واشنگتن حداقل تا این لحظه خبر تازه‌ای نیست. رادیکال‌ها در رسانه و محافل سیاسی مشغول کارند و با انواع روش‌ها دیپلماسی را منتفی می‌کنند. از جمله آن که خبرهای شاذ و احتمال نرمش‌های بزرگ مثل دیدار ترامپ و پزشکیان را مطرح می‌کنند و بعد خود به آن خبرها واکنش شدید نشان می‌دهند. تا آن جا که حتی رویه عادی برای مذاکرات معمول هم منتفی شود و کمپین دیپلماتیک پزشکیان و عراقچی از همان ابتدا منتفی شود.
رییس‌جمهورهای دو طرف بر مدار قبل هستند، میانه‌روها در سایه‌اند و به سرعت زیر فشار له می‌شوند و تلاش برای موازنه تهدید و جنگ ادامه دارد.

@Akhbare_mahestan

‍ #با_تاریخ
🔸شوروی و فرانسه بزرگترین حامیان نظامی عراق در جنگ با ایران


مهستان؛ برخی می‌گویند ایران بهانه به دست عراق داد تا به ایران حمله کند اما کسی که مسئله امنیت ملی را می‌‌فهمد، می‌داند این حرف غلط و بی‌اساس است. عراق از سال‌ها قبل از شروع جنگ، آماده شده بود. کنار زدن حسن البکر هم در همین راستا بود. آقای دعایی می‌گفت اگر حسن البکر باقی مانده بود جنگ آغاز نمی‌شد. عراق بازار خوبی برای تسلیحات شوروی بود. در زمان شروع جنگ برتری نیروی زمینی و زرهی عراق بر ایران محسوس بود اما از نظر هوایی و هوانیروز ایران برتر از عراق بود. شوروی از ابتدا تا انتهای جنگ متحد عراق ماند و این کشور را تسلیح کرد اما یک سیم خاردار هم به ایران نمی‌فروخت. شوروی ایران را مخل برنامه‌های خود در منطقه می‌دانست و اجازه نقل و انتقال سلاح در بازار سیاه را به ایران نمی‌داد. بعد از شوروی فرانسه اصلی‌ترین حامی نظامی عراق در جنگ با ایران بود. فرانسه یک نیروی هوایی غربی برای عراق ساخت و موشک‌های ضد رادار فرانسوی ابتدا، رادار پدافندی ایران را هدف قرار دادند. فرانسوی‌ها سیستم هوایی برای جنگ دریایی عراق هم فراهم کردند. آن‌ها ۵ هواپیمای سوپر اتاندارد که مختص عملیات در دریاست با موشک‌های اگزوسه، با خلبان و خدمه تحویل عراق دادند. فرانسه با تجهیز عراق کاری کرد که این کشور بتواند بر فراز تنگه هرمز عملیات انجام دهد.

برگرفته از خاطرات سردار حسین علایی
#خاطرات

@Akhbare_mahestan

‍ 🔸 دیدار روسای جمهور ایران و آمریکا؛ از فانتزی رسانه‌ای تا واقعیت سیاسی

مهستان؛ می‌گویند بیل کلینتون در راهروهای سازمان ملل این‌پا و آن‌پا می‌کرد. منتظر بود که سید محمد خاتمی را ببیند و با او دست بدهد. خاتمی اما به دستشویی سازمان ملل رفته بود و در انتظار رفتن کلینتون بود. سال ۷۷، نطق پرشور خاتمی که جایی در تاریخ یافت. «من از ایران سرافراز آمده‌ام، به نمایندگی از ملتی پرآوازه» نطق خاتمی پرشور بود، روزگار جنون کمتری داشت و قرار بود نهادهای بین‌المللی و سازمان ملل نقشی در نظم جهان بیابند، واقعیت سیاست در ایران اما خاتمی را به پنهان شدن از کلینتون واداشت.
ماکرون و جانسون در مقابل روحانی ایستاده بودند. دوربین‌های خبری صحنه‌ای را مخابره می‌کردند که در تاریخ ایران جایی یافت. اصرار برای دیدار ترامپ و روحانی. اصراری نزدیک به التماس. خنده‌های عصبی روحانی. تنها امید برای نجات برجام، برای نجات نظم جهانی برای نجات مذاکره. واقعیت سیاست حتی به دیپلمات جسوری مانند روحانی فرصت دیدار با ترامپ را نداد. برجام مرد، روحانی سرخورده از پاستور به خانه رفت.
مسعود پزشکیان عازم نیویورک است. در آشوب‌زده‌ترین روزهایی که جهان در ۴ دهه گذشته به خود دیده است. جنگ در اوکراین، کشتار در غزه، اشغال در فلسطین، جنگ در لبنان، جنگ در یمن، اروپای هراسناک از روسیه، آمریکای مهاجم‌شده زیر سلطه نومحافظه‌کاران، جنگ تجاری، رقابت جنون‌آمیز قدرت‌ها و سرانجام جنگ در ایران. چشم‌انداز تاریک برای جهان و جهنم در خاورمیانه.
آمریکایی‌ها از دیروز زمزمه در مورد احتمال دیدار ترامپ با پزشکیان را شروع کرده‌اند. روبیو که یار صمیمی اسرائیل است با همان لحن سرد نئوکان‌ها از ایده این دیدار گفته است. با دست پس می‌زند و با پا پیش می‌کشد.
خبری در رویترز از قول یک منبع ایرانی از اختیارات تام هیئت ایرانی خبر داده است. از آمادگی ایران برای بحث در مورد جزئیات توافق و حتی چشم‌انداز بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۷ روز.
کلمه اختیار تام در متن این خبر جلب توجه می‌کند. به‌خصوص که روبیو در مورد اختیارات پزشکیان برای تصمیم‌گیری تردید کرده است.
رسانه‌ها در مورد احتمال دیدار پزشکیان و ترامپ گمانه‌زنی می‌کنند. در تهران مهدی کروبی از رهبران جنبش سبز از پزشکیان خواسته از این دیدار ابا نداشته باشد و با ذکر خاطره‌ای از دوران ریاستش بر مجلس، تایید کرده که بدون هماهنگی با رهبر پیشین جمهوری اسلامی در سفر به نیویورک با سناتورهای آمریکایی دیدار کرده و مورد انتقاد قرار گرفته است.
اما واقعیت سیاست برای پزشکیان هم وجود دارد و این معادلات واقعی مانع از این دیدار است. بسیار بزرگ‌تر و بی‌ملاحظه‌تر از آن‌چه برای خاتمی و روحانی بود.
ترامپ قاتل رهبر پیشین جمهوری اسلامی است. قاتل کودکان میناب. تجمع‌کنندگان شبانه در تهران مدام فریاد انتقام سر می‌دهند. قالیباف که فرمانده جنگ هم بود بعد از تفاهم اسلام‌آباد با همین کلیدواژه انتقام زیر فشار محافل اصولگرایان رادیکال قرار گرفت. تازه او نه با ونس در مقابل دوربین‌ها دست داده بود و نه عکسی در کار بود.
دیدار پزشکیان با ترامپ بسیار دور از انتظار است. چنین دیداری که ترامپ با توییت‌های اغراق‌آمیز از آن خواهد نوشت بر وضعیت او در انتخابات موثر خواهد بود اما در تهران جهنم بر سر پزشکیان فروخواهد بارید. کاری که حتی نواصولگرایان هوادار قالیباف هم چندان از آن استقبال نمی‌کنند.
در مورد نتیجه‌بخش بودن آن هم تردیدها زیاد است. بسیاری جنگ ایران و آمریکا را واجد ریشه‌هایی عمیق در اقتصاد سیاسی و حاصل برهم‌خوردن موازنه قوا در سطح منطقه و جهان می‌دانند که فعلاً چشم‌اندازی برای پایان ندارد. البته بسیاری هم بر عاملیت سیاست و سیاستمداران در مقابل ساختارها تاکید دارند اما در غیاب چارچوب مشخص حتی دیدار با ترامپ هم کم‌فایده است.
مقامات ایران هم آشکارا و هم در پشت پرده باید نشان دهند که برای صلح آماده، صاحب اختیار و سخاوتمندند و البته که از تندروها در تهران هراس نداشته باشند.
دیدار ترامپ و پزشکیان حداقل تا این لحظه یک فانتزی رسانه‌ای است که تکرارش بر هزینه‌ها اضافه می‌کند بی‌آن‌که تغییری در واقعیت سرد و سخت و تلخ سیاست ایجاد کند.
فرصت واقعی در نیویورک نه در دیدار با ترامپ که در مذاکرات فشرده آشکار و پنهان نهفته است. موضع اروپا را به قدر مقدور تعدیل کرد، با چین و روسیه به هماهنگی کامل تاکتیکی رسید و از شکاف میان قطر و عمان با عربستان و امارات بهره برد. بسا که بتوان سعودی را با امتیازات تاکتیکی از کنج رینگ بیرون کشید و به بازیگر صلح بدل کرد. حتی با مقامات دولت ترامپ گفتگو کرد.
واقعیت سخت و تلخ است اما واقعی است. شاید و فقط شاید کار واقعی به تحقق فانتزی هم منجر شود!

@Akhbare_mahestan

‍ 🔸بازتوازن بزرگ در راه است
🔹خوانشی از استدلال مایکل پتیس درباره تعدیل تجارت جهانی

مهستان؛ سجاد بیاضی: عنوان مقاله اخیر مایکل پتیس در «فارن افرز» یک گزاره ایجابی است — بازتوازن بزرگ در راه است — و عنوان فرعی‌اش یک پرسش توزیعی: چه کسی هزینه تعدیل تجارت جهانی را خواهد پرداخت؟ پتیس بخش اول را تقریباً بدیهی می‌گیرد و تمام وزن استدلال را روی بخش دوم می‌گذارد. پرسش «چه کسی می‌پردازد» در این مقاله یک پرسش حاشیه‌ای نیست که پس از حل مسئله مطرح شود؛ خودِ مسئله است.

ادعای مرکزی
پتیس با تصویری از وضع موجود شروع می‌کند: گروهی از اقتصادها — چین، آلمان و چند کشور دیگر — مازادهای پیوسته و بزرگ دارند، و در سوی مقابل ایالات متحده بزرگ‌ترین کسری جهان را می‌پذیرد. این آرایش در حال گسترش است، نه تعدیل. و گزاره او درباره پیامدش صریح است: برای اقتصادی پیشرفته، کسری تجاری پایدار یا بیکاری فزاینده به همراه می‌آورد یا بدهی فزاینده، و هیچ‌کدام پایدار نیست.
منطق پشت این جمله یک بستنِ کامل است. وقتی کشوری بیش از آنچه تولید می‌کند جذب می‌کند، تفاوت باید از جایی تأمین شود. اگر تأمین نشود، تقاضای داخلی برای تولید داخلی کم می‌ماند و اشتغال قربانی می‌شود؛ اگر تأمین شود، به شکل بدهی انباشته می‌شود. گزینه سومی وجود ندارد — و به همین دلیل کسری پایدار یک وضعیت خنثی نیست که بتوان بی‌نهایت در آن ماند، بلکه انتخابی اجباری میان دو هزینه انباشتی است.

چرا طرفین بر سر علت توافق ندارند
کشورهای مازاددار و کسری‌دار حتی بر سر صورت مسئله هم به توافق نمی‌رسند. روایت چینی می‌گوید ریشه عدم توازن در الگوی مصرف و پس‌انداز آمریکاست: آمریکایی‌ها بیش از توان خود خرج می‌کنند. روایت آمریکایی می‌گوید ریشه در تحریف‌های سیاستی طرف مقابل است: یارانه، سرکوب دستمزد و مداخله ارزی که مازاد را به‌صورت مصنوعی تولید می‌کند. و اروپا — که پتیس آن را سومین اقتصاد بزرگ جهان می‌خواند — موضع منسجمی ندارد، چون میان کشورهای عضوش هم مازاددار هست و هم کسری‌دار و هیچ روایت واحدی نمی‌تواند هر دو را راضی کند.
نتیجه عملی این اختلاف روشن است: مذاکره نمی‌تواند به تعدیل هماهنگ برسد، چون هر طرف راه‌حلی پیشنهاد می‌کند که هزینه‌اش را دیگری می‌پردازد.

پیشینه‌های تاریخی
پتیس فهرستی از بحران‌های گذشته را می‌آورد که همگی ریشه در عدم توازن‌های مشابه داشتند: رکود بزرگ دهه سی، بحران بدهی آمریکای لاتین در دهه هشتاد، رکود طولانی ژاپن در دهه نود، بحران آسیای شرقی در ۱۹۹۷، و بحران جنوب اروپا پس از ۲۰۰۸.
در هیچ‌کدام از این موارد عدم توازن بی‌نهایت ادامه پیدا نکرد — و در هیچ‌کدام هم تعدیل مدیریت نشد. در هر پنج مورد سیستم خودش و از طریق بحران تسویه کرد، و هزینه آنجا نشست که مقاومت کمتر بود. ارزش این فهرست نه در قیاس تاریخی، که در نشان دادن یک الگوی رفتاری است: دولت‌ها اصلاح را تا لحظه آخر به تعویق می‌اندازند.

چه کسی آسیب‌پذیرتر است
پتیس سه بازیگر اصلی را از منظر توان تحمل و توان انتقال هزینه ارزیابی می‌کند.
درباره چین می‌گوید بیشترین آسیب‌پذیری را دارد، و دلیلش را نه در اندازه مازاد بلکه در سطح بالای بدهی داخلی می‌داند. اقتصادی که رشدش سال‌ها بر پایه سرمایه‌گذاری بدهی‌محور بنا شده، فضای کمی برای جذب یک شوک تقاضای بیرونی دارد. اگر بازارهای صادراتی تنگ شوند، پکن یا باید تقاضای داخلی را جایگزین کند — که مستلزم بازتوزیع دردناک است — یا بدهی بیشتری روی بدهی موجود بگذارد.
درباره ایالات متحده برخلاف انتظار می‌گوید بیشترین قدرت را برای تعدیل کسری خود دارد. یعنی بزرگ‌ترین کسری‌دار جهان لزوماً ضعیف‌ترین بازیگر نیست: کسری آمریکا هرچند ناپایدار است، ابزار و زمان‌بندی تعدیلش تا حد زیادی در دست خودش است.
و درباره اروپا به گزاره کلیدی مقاله می‌رسد: اروپا با وجود آنکه سومین اقتصاد بزرگ جهان است، پراکنده و کند است و اگر دو بازیگر دیگر در برابر تعدیل مقاومت کنند، احتمالاً اروپاست که بار را به ارث می‌برد. استدلال اینجا بر اندازه استوار نیست، بر سرعت تصمیم است: واشینگتن و پکن هرکدام در یک مرکز تصمیم می‌گیرند، اروپا باید میان دولت‌های عضو با منافع متضاد به اجماع برسد، و در یک تعدیل سریع، کندی خودش هزینه است.

ادامه یادداشت را در سایت «اخبار مهستان» بخوانید.

#اقتصاد_زیر_ذره‌بین

@Akhbare_mahestan

‍ #با_تاریخ
🔸مسئله کردستان (بخش پایانی)

مهستان؛ در کرستان نیروهایی که با کومله و حزب دموکرات همکاری داشتند عبارت بودند از نیروهای سازمان چریکهای فدایی خلق و پیکار که سازمان پیکار تندترین مواضع را بین سایر نیروهای چپ علیه دولت مرکزی داشت. تنها گروهی که در کرستان فعالیت داشت و طرفدار انقلاب اسلامی و مخالف گروههای چپ بودند، گروه مکتب قرآن بود که رهبر آن مرحوم احمد مفتی‌زاده بود. البته مفتی‌زاده در کردستان دارای پایگاه چندانی نبود و امکان ورود و اقامت در سنندج را نداشت. هیئت ویژه مفتی‌زاده را بیشتر در کرمانشاه ملاقات می‌کرد. افراد گروه مفتی‌زاده بدلیل دفاع از انقلاب اسلامی از طرف گروههای چپ در خطر بودند. در اثر تبلیعات گروههای جدایی‌طلب، مرحوم مفتی‌زاده و اعضای مکتب قرآن، در میان گروههای چپ کردستان، به نام «جاش» یعنی همکار دولت معرفی شده بودند. اما برخی از افراد این گروه با از خودگذشتگی با هیئت ویژه و کمیته عمران امام خمینی همکاری می‌کردند. گروههای چپ یکی از اعضای مکتب قرآن به نام آقای نمکی را که مسئول دفتر رئیس سازمان برنامه در سنندج بود را به طرز فجیعی کشته بودند. به هر صورت هیئت ویژه در طول حدود پنج ماه ماموریت خود موفق شد که مردم عادی کردستان که وابسته به گروهای چپ و جدایی‌طلب نبودند را به سوی همبستگی ملی و انقلاب اسلامی جلب کند. اما اجرای برنامه تهاجمی اسفند سال ۵۸، از سوی نیروهای اقتدارطلب و سرگوبگر، همه چیز را به هم ریخت، جنگی در کردستان آغاز شد که تا چندین سال بعد هم ادامه داشت.

برگرفته از کتاب نیم قرن خاطره و تجربه
خاطرات عزت‌الله سحابی
#خاطرات
@Akhbare_mahestan

‍ 🔸اقتصاد سیاسی جنگ آمریکا با ایران؛ زمین‌گیر کردن تولیدکنندگان غیرآمریکایی

مهستان؛ ادعای مکرر ترامپ مبنی بر اینکه «جنگ با ایران نزدیک است تا جلوی دستیابی تهران به سلاح اتمی گرفته شود»، یک پرده‌پوشی سیاسی برای پنهان کردن یک بحران ساختاری است. اگر هدف واشنگتن مهار اتمی ایران بود، این دستاورد پیش‌تر از طریق چارچوب‌های چندجانبه‌ای نظیر برجام با کمترین هزینه محقق شده بود. فرضیه استفاده اتمی ایران علیه غرب یا شرق آسیا نامعقول و ناموجه است و حمله به اسرائیل نیز به‌دلیل موقعیت قدس و موازنه بقا، سناریویی غیرواقعی محسوب می‌شود. هزینه‌کردن تریلیون‌ها دلار برای جنگی که پیش‌تر مسیرهای مهار دیپلماتیک داشت، نشان می‌دهد بمب واقعی نه در کوه‌ها و تاسیسات زیرزمینی ایران، بلکه در ساختار اقتصاد سیاسی ایالات متحده قرار دارد.

روایت‌های مداخله آمریکا در دهه‌های گذشته مدام تغییر نام داده‌اند: از «مهار کمونیسم» تا «جنگ با تروریسم» و «دفاع از حقوق بشر». اما موتور محرک همه آن‌ها حفظ هژمونی مالی واشنگتن بوده است. از دهه ۱۹۷۰ و پس از کنار گذاشتن استاندارد طلا توسط نیکسون، ستون فقرات دلار با پیوند خوردن به نفت و بازیافت دلارهای نفتی حفظ شد؛ در دورانی که چین در فقر مائویستی بود و اروپا ویران از جنگ. اما بقای این سلطه مشروط به کنترل کالای واقعی و نبض تولید بود. انتقال دهه‌ها سرمایه آمریکایی به شرق آسیا برای دستیابی به نیروی کار ارزان، نه‌تنها واشنگتن را به بزرگ‌ترین بدهکار جهان تبدیل کرد، بلکه نبض تولید جهانی را به دست چین و اروپا سپرد. اکنون اسلحه آزادی سرمایه‌داری به سمت خود آمریکا شلیک شده است.

هدف راهبردی واشنگتن مهار رقبایی است که سهم تولید جهانی را بلعیده‌اند. تعرفه‌های تجاری به تنهایی قادر به بازگرداندن چرخه‌های بزرگ صنعتی به خاک آمریکا نیستند؛ بنابراین آمریکا نیازمند شوک ژئوپلیتیک است. در این پازل، جنگ با ایران و ناامنی خلیج‌فارس، هدف غایی نیست بلکه اهرم اصلی برای تسلط بر گلوگاه‌هاست. تنگه هرمز تنها مسیر نفت نیست؛ معبر حیاتی تأمین مواد اولیه، پتروشیمی و انرژی ارزان برای چین و اروپاست. اختلال در این شریان، هزینه تمام‌شده تولید را در اروپا و شرق آسیا به مرحله بحران می‌رساند—بحرانی که نشانه‌های آن از پیش با بحران سوخت در اروپا و ایستگاه‌های فرانسه آشکار شد. زمین‌گیر کردن تولید غیرآمریکایی، شرکت‌های بین‌المللی را ناچار به مهاجرت سرمایه و احیای مجدد تولید در خاک ایالات متحده می‌کند.

جنگ با ایران بازتولید نسخه نیکسون در قرن بیست‌ویکم است؛ این‌بار نه برای پشتوانه‌سازی دلار با نفت، بلکه برای تصاحب فیزیکی نفت و هدایت نبض مواد اولیه جهان. پیامد اجتناب‌ناپذیر چنین سناریویی، شعله‌ور شدن آتش یک جنگ فراگیر اقتصادی و نظامی جهانی است. برای سیاست‌گذار در تهران، فهم این معادله نقشه راه را تغییر می‌دهد: ورود به دوقطبی‌سازی اتمی، بازی در زمین حریف است؛ چراکه ریشه تنش، نزاع بقای هژمونی تولید و مالی آمریکاست. ایران می‌تواند از تضاد منافع تولیدکنندگان بزرگ (به‌ویژه چین و اتحادیه اروپا) با راهبرد تنش‌زای واشنگتن استفاده کند و با ایجاد چترهای امنیتیِ مشترک برای تضمین جریان مواد اولیه، هزینه واشنگتن را در به گروگان گرفتن اقتصاد جهانی غیرقابل‌تحمل سازد.

@Akhbare_mahestan