Akademik araç qpADM kullanılarak Ahıska Türk ve Kartvel DNA örneklerinin karşılaştırılması. Benzerlikler ve farklılıklar nelerdir, bu konuda neler söylenebilir?

📌 Temel fark yalnızca %4 - %6 East Eurasian değil, Ahıska Türkü profilinin Kartvel profiline göre daha geniş bir kuzey/bozkır ve Doğu Avrasya yönlü kayma göstermesidir: CHG/Iran-related azalırken EHG/East Eurasian artmaktadır. Bu kayma, Türk dilli toplulukların Kuzey Kafkasya üzerinden (veya/ve iç Anadolu'dan Türk boylarının üzerinden) gerçekleşen çeşitli göçleriyle ilişkili olabilir. Günümüzdeki sinyal başlangıçtaki payıyla aynı olmak zorunda değildir: Güney Kafkasya ve Doğu Anadolu topluluklarıyla sonraki karışımlar önceki katkıyı azaltmış olabilir.

ℹ️ Görsellerle ilgili kısa bir açıklama.

1) CHG, Kafkas avcı-toplayıcılarıyla ilişkili genetik kökeni ifade eder. Bu bileşenin oranı genellikle Kafkasya’da ve Türkiye ile İran’ın komşu bölgelerinde daha yüksektir; bölgeden uzaklaştıkça çoğunlukla azalır. Kesin oranlar kullanılan modele ve seçilen referans örneklere bağlıdır.
CHG herhangi bir Kafkas halkına özgü değildir. Bu bileşenin bulunması, atalar arasında mutlaka bir Gürcü, Dağıstanlı veya Balkar olduğu anlamına gelmez. Daha çok uzun süreli göçler ve topluluklar arası evlilikler sonucunda oluşmuş ortak bölgesel genetik mirası yansıtır.

2) Iran_N, Anatolia_N ve Natufian, sırasıyla Neolitik İran, Neolitik Anadolu ve Levant’ın eski Natuf topluluklarıyla ilişkili kökenleri ifade eder. Bu bileşenler, yaklaşık 8–15 bin yıl önce İran, Anadolu ve Levant’ta yaşamış topluluklarla olan genetik benzerliği gösterir. Oranları genellikle bu bölgelerden gelen tarihsel gen akışlarıyla ilişkilidir; ancak belirli bir atayı doğrudan göstermez.

3) EHG, Doğu Avrupa avcı-toplayıcılarıyla ilişkili kökendir. Doğu Avrupa’nın orman-bozkır ve bozkır bölgelerinde yayılmış, daha sonra birçok bozkır topluluğunun genetik yapısına katılmıştır. Yüksek EHG oranı, Kafkasya’nın kuzeyi ve Doğu Avrupa bozkırlarıyla bağlantıya işaret edebilir. Ancak EHG tek başına doğrudan “bozkır kökeni” veya belirli bir etnik köken anlamına gelmez.

4) East Eurasian, Doğu ve Kuzey Asya topluluklarıyla ilişkili geniş bir genetik köken kategorisidir. Doğu Asya ve bazı Sibirya halklarında yüksek oranlarda görülür.

CHG ve Yakın Doğu bileşenleri daha düşükken EHG + East Eurasian oranlarının yükselmesi, Batı Avrasya’daki Türk halklarında sık görülen bir yapıdır ve bozkır göçlerini yansıtabilir.

Seçilen model kapsamında birçok Batı Avrasya topluluğu bu bileşenlerin farklı oranlarıyla tanımlanabilir. Yüzdelerdeki küçük farklılıklar bile anlamlı olabilir. Bileşenlerin dağılımı genellikle dil veya günümüzdeki millî kimlikten çok coğrafya ve topluluklar arasındaki yüzyıllara dayanan ilişkilerle bağlantılıdır. Aynı bölgede uzun süre yan yana yaşayan halklar çoğunlukla birbirine yakın genetik profillere sahip olur. Her nesilde düzenli olarak %10–15 oranında gerçekleşen topluluklar arası evlilikler bile birkaç yüzyıl içinde farklı bileşenlerin oranlarını önemli ölçüde değiştirebilir.

Bu yüzdeler belirli ataları tespit etmeye imkân vermez. Çok sayıda soy hattından gelen toplam otozomal veriler coğrafya profili gösterir.

Buna karşılık Y-DNA yalnızca doğrudan baba hattını, mtDNA ise yalnızca doğrudan anne hattını takip eder. Anne tarafından büyükbabanın baba hattı gibi diğer soylar, bu doğrudan erkek hattından gelen uygun bir akrabaya Y-DNA testi yapılarak ayrıca incelenebilir.

Türk halkları tarih boyunca Doğu Asya’dan Orta Avrupa ve Yakın Doğu’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Bu nedenle genetik profilleri, yaşadıkları bölgeye ve yerel halklarla yüzyıllar süren karışıma; yani topluluklar arası evliliklere ve bunlara eşlik eden kültürel geçişlere göre farklılık gösterir.