باخیش بوجاغی ثابیت بیر نوطقه یوخ، بوجاقدان بوجاغا داشینان بیر دوربین دیر
باخیش بوجاغینی نقشه‌نین اوستونده‌کی ثابیت نوقطه کیمی دوشونسک، حیکایه‌نین چوخو قیراقدا قالار. کلاسیک گؤرونن بیر روماندا بئله، آغیر بیر صحنه‌ده دوربین راوی‌نین ذهنیندن اوزاقلاشیب بالاجا خیردالیقلارا یاخینلاشا بیلر: بیر بالتانین آغیرلیغی، الین حرکتی، یئره دوشن بیر اَشیانین سسی(جنایت و مکافات). بو آن اوخوجو شخصین دوشونجه‌سیندن چیخاریلیب، عملین چیلپاق گئرچکلییی ایله اوز-اوزه قالیر. بئله‌لیکله باخیش بوجاغی بیر یئر دئییل، بیر ایپدیر — یازیچی، دانیشان، راوی، اوخوجو و حادیثه آراسیندا داشینان بیر ایپ. بوندان یانا «بو رومان اوچونجو شخصین باخیشیلا دانیشیلیب، یوخسا بیرینجی شخصین؟» سوالی چوخ واخت حددیندن آرتیق ساده قالیر. داها دوغرو سوال بودور: «بو جومله‌ده دوربین هاردادیر؟ سونراکی جومله‌ده هارا کئچه‌جک؟ بو کئچیدین نه معناسی وار؟»
الیمیزده‌کی دوربین هاچان ژست، هاچان آراجدیر؟
هر اویون، هر داغینیقلیق، هر قفیل آچی دییشیکلییی اؤز-اؤزلویونده دَیرلی دئییل. بیر تکنیکین ساده‌جه ژست اولوب اولمادیغینی آنلامانین یولو بودور: «بونو چیخارساق، اثردن نه ایتر؟» اگر باخیش بوجاغی دَییشمه‌سیدی، حیکایه‌نین معناسی دا عینی قالاجاقدیسا، بو دَییشیکلییین اثره نه قاتدیغینی سوروشماق لازیمدیر. بو فرم محتوا ایله گئرچک بیر باغ قورور، یوخسا یازیچی ساده‌جه فرقلی گؤرونمک ایسته‌ییب؟ بو اوصول اثر بویونجا بؤیویور، یئنی معنا قازانیر، یوخسا باشدان-سونا عینی اویونو تکرارلاییر؟
بعضی چاغداش رومانلاردا حاشیه‌لر اوزانیر، صحیفه دوزومو دَییشیر، متن پارچالانیر — حتی اوخوجو عادی بیر شکیلده اوخویوب کئچه بیلمیر. بونون بیر حیصه‌سینین جیدی بیر ندنی وار: انسان ذهنی‌نین داغینیق، حیسلرله دولو حالینی گؤسترمک اوچون متنین اؤزو ده داغینیق اولا بیلر. آما بعضن فرم ساده‌جه فرم اولماق اوچون سئچیلیر. اوخوجو «بو نییه بئله یازیلیب؟» دئیه سوروشاندا، یازیچی‌نین وئره‌جک جوابی اولمورسا، اویون آرتیق حیکایه‌نین بیر پارچاسی دئییل — یازیچی‌نین اؤزونه باخدیغی بیر گوزگویه چئوریلیر.
باخیش بوجاغی دا عئینیدیر. دوربین ساده‌جه گؤزل گؤرونمک اوچون یئرینی دَییشیرسه، او، دوربین دئییل، ژستدیر. آما دوربینین یئری دَییشنده اوخوجونون حادیثه‌یه باخیشی، معنانین، یا حقیقتین اؤزو دَییشیرسه، او زامان باخیش بوجاغی آرتیق تکنیک دئییل — اثرین دئمک ایسته‌دییی سؤزون اؤزودور.
سون سوال بئله‌دیر: باخیش بوجاغینی سیلسک، حیکایه‌دن نه ایتر؟ جواب «هئچ نه» اولورسا، بلکه ده او باخیش بوجاغی اصل معنادا هئچ نه‌یه یارامیر. جواب «چوخ شئی» اولورسا، دئمک یازیچی‌نین دوربینین هارادا ساخلاماسی آرتیق اثرین اؤزونون بیر سؤزونه چئوریلیب. باخیش بوجاغی، سوندا، «کیم دانیشیر؟» سوالینین جوابی دئییل. او، «کیم نه‌یه باخیر، نه‌یی گؤرمور، گؤردویونو نئجه آنلاییر و اوخوجویا نه‌یی گؤرمک ایمکانی وئرمیر؟» سواللاری آراسیندا یارانان بیر ایپدیر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Post #30784
285