«قاراوللیلر و ناغیللار»
«وزیرین زۇرنا چالماق اؤگرنمگی»

ادبیات سئونلر:«ویدا حشمتی»


یوْخسول بیر عائله‌، چوْخلوق اوْلدوقلاریندان، چوْخ چتین کئچینیردیلر. یوْخسول کیشی اۇلاغینی مینیب شهره گئدر. گؤرر، پادشاهین قصرینین قاباغیندا یاتان جماعت توْپلاشیبدیر. شاه بۆتون بگلری، ایالت صاحبلرینی چاغیریب، اؤلکه‌نین وضعیتی ایله بیلگیلنمک ایسته‌ییرمیش. کندلی کاسیب کیشی، بیر تاجرین یانینا گئدیب دئیر:
— من فلان ایالتین صاحبی‌یم. پادشاه منی چاغیرتدیریب، آنجاق قۇلدورلار یوْلدا منی سوْیوندوروب، بۇ پالتاری وئریبلر. من ده اۇتاندیغیمدان نه مسأله‌نی شاها آچا بیلرم، نه ده بۇ اۆست-باش‌لا اوْنون قبولونا چاتا بیلرم. منه بیر دست یاخشی گئییم وئرین شاهین قۇللوغونا چاتیم. سوْنرا سیزه بئش دست پالتارین پولونو وئررم.
تاجر راضیلاشار. کیشی بزنیب-دۆزنیب ایالت باشچیلاری ایله شاهین قبولوندا اگلشر. شاه آیری-آیری خانلاری دینله‌ییب، وضعیت‌له تانیش اوْلار. سوْنرا سس‌سیز اوْتوران کندلی کیشی‌یه اۆزونو تۇتوب، دئیر:
— بگ سن نه‌دن دینمه‌ییرسن؟ هانسی ایالتین صاحبیسن؟ منه هئچ ده تانیش گلمیرسن. بس سیزین اوْرالاردا، جماعتین وضعیتی نئجه‌دیر؟
کیشی دئیر:
— پادشاهیم! من وضعیتی سیزین اؤزونوزه دئمه‌لی‌یم. اذن وئرین یاخینلاشیم.
شاه راضیلاشار. کیشی شاهین قۇلاغینا پیچیلدایار:
— حرمتلی پادشاهیم! من نه بگم، نه ده ایالت صاحبی. لۆت-عریان بیر کندلی‌یم. اوْن اۆچ قۇلونوزون یئمگی-ایچمگی منه باخیر. اوْنلاری دوْلاندیرا بیلمیرم. اوْنون اۆچون اللریندن قاچیب، سیزین قۇللوغونوزا چاتمیشام. اگنیمده‌کی پالتارلار دا اؤزگه‌نیندیر. یالوار-یاخارلا آلیب، سیزین قبولونوزا گلمیشم. اگر سیزین بؤیوکلویونوز وارسا، منه کؤمک الینیزی اۇزادین، یوْخسا کیشیلیگینیز چاتمیرسا، ائله بۇرادا منی اؤلدورون.
شاه راضیلیق ائدر.
— آفرین سنه! دئمه‌لی سنین ایالتین چوْخ یاخشی دوْلانیر.
— ائله‌دیر پادشاهیم. هامی اؤزوم کیمی دولانیر دئییب، شاهین سؤزلرینی کندلی کیشی تصدیق ائدر. شاه اۆزونو وزیره تۇتوب دئیر:
— بۇ کیشینی خزانه‌یه آپار، نه قدر گۆجو چاتیرسا اوْنا آلتین وئر آپارسین.
کندلی تعظیم ائدیب، وزیرله بیرلیکده چؽخار. اۇلاغین اۆستوندن خۇرجونونو گؤتوروب، خزانه‌یه گلر. خۇرجونون هر ایکی گؤزونو دوْلدوروب، اۇلاغین اۆستونه آشیرار. کین-پاخیللیق وزیرین اۆرگینی دیدیب، پارچالایار. اؤزونه دئیر «بۇ هارانین بگیدیر کی، من تانیمادیم؟ گؤرن اوْ شاها نه دئدی کی، شاه اوْنا بۇ قدر آلتین قؽیدی؟»
کندلی، تاجره بیر اوْووج آلتین وئریب، یوْلا دۆزلر. اوْ یوْلا دۆشدوکدن سوْنرا وزیر آتینی مینیب، آرخاسیجا گئدر. بیر دره‌ده، اوْنو یاخالاییب، قؽلینجینی چکر. باغیرار: دایان گؤروم! سن شاهین قۇلاغینا نه دئدین؟ کیمسن؟
کندلی کیشی جواب وئرر:
— من بیلیجی‌یم.
وزیر دئیر:
— ایندیکی سن بیلیجیسن، منیم اۆچ سؤالیما جواب وئرمه‌لیسن، یوْخسا سنی بۇرادا اؤلدوره‌جگم.
کندلی کیشی دئیر:
— بۇیور.
وزیر دئیر:
— بیرینجیسی بۇدور: منه دئ گؤروم، گؤیده‌کی اۇلدوزلارین سایی نئچه‌دیر؟
کندلی کیشی دئیر:
— منیم ائششگیمین تۆکلری سایی. اینانمیرسان گل سای.
وزیر دئیر:
— یاخشی ایکینجی سؤالیم بۇدور، دئ گؤروم الله هارادادیر؟
کندلی کیشی جواب وئرر:
— یاخشی باخسان اوْدور.
وزیر نه قدر باخار گؤره بیلمز. کیشی دئیر:
— وزیر گل پالتاریمیزی دگیشک، سن ائششگی مین. اوْندا گؤره بیلمه‌سن، من سنه تسلیم اوْلارام.
کندلی خۇرجونو آتین بئلینه آتار. وزیرله پالتارینی دگیشدیرر. وزیر ائششگی مینیب، دقّت‌له باخار. دئیر:
— کیشی بس الله هانی؟ من گؤره بیلمیرم.
کندلی کیشی آتی مینیب، وزیره دئیر:
— وزیر! سن ائله بۇرادا دایان الله-ی آختار. یقین گؤره‌جکسن.
سوْنرا آتی قامچیلاییب، گؤزدن ایتر. وزیر ایسه کوْر-پئشمان، ائششگین اۆستونده ائوه قاییدار. درحال پالتارینی دگیشیب، آتی مینر. کیشینین کندینه ساری یوْلا دۆشر. اۇزاقدان وزیرین گلدیگینی گؤرن کندلی کیشی اوْنو گۆلر اۆزله قارشیلایار. یاخشی قوْناقلیق ترتیب وئریب، دئیر:
— بو منیم ایتن قارداشیمدیر. مجلس قۇرتاراندان سوْنرا وزیر سوْروشار:
— ایندی دئ گؤروم شاهین قولاغینا نه دئدین؟
کیشی جواب وئرر:
— من شاها گیزلیجه قاوال اؤگردیرم. شاه اوْنون حقّینی وئردی.
وزیر دئیر:
— اوْندا منه ده زۇرنا چالماق اؤگرت! قوْی منیم ده بیر صنعتیم اوْلسون.
کیشی راضیلاشار. هر جمعه گۆنو وزیرین یانینا گلیب، زۇرنا چالماق اؤگره‌در. بیر گۆن شاه غضبلنیب، وزیردن سوْروشار:
— سنین ایشین-گۆجون یوْخدور؟ هر جمعه گۆنو هارالارا گئدیرسن؟
وزیر بیرآز اؤزونو ایتیریب، دئیر:
— شاه ساغ اوْلسون! سیز هارادا اوْلورسانیز، من ده اوْرادایام.