ویدا حشمتی

قارا وللیلر کیتابیندا بیر ناغیل


فیل حکیمی

گۆنلرین بیر گۆنو، شاه اوْغلو شاه عباس-لا اوْنون وزیری الله‌وئردی خان وزیر، اؤلکه‌نی سیاحته چؽخارلار کی، گؤرک نه قدر ایشسیز آدام وار. گئده-گئده بیر شهره چاتارلار. گؤررلر، آلتی-یئددی نفر ایشسیز دایانیب صحبت ائدیرلر. آداملار شاه عباس-ی تانییارلار. شاه عباس اوْنلارا یاخینلاشیب سوْروشار «سیزین صنعتیز ندیر؟» بیری جواب وئرر «من زنگسازام»، بیری دئیر «من نجّارام»، صنعتی اوْلمایان تنبلین بیری ده بیلیر کی، بۇ اؤلکه‌ده فیل یوْخدور، یالاندان دئیر «شاه ساغ اوْلسون! من فیل حکیمی‌یم.» شاه بۇنون صنعتیندن چوْخ راضی قالار. اۆزونو وزیره تۇتاراق دئیر:
— بۇنلار صنعتکاردیرلار، اؤزلرینه ایش تاپیب ایشله‎یه‌جکلر، آنجاق بۇ فیل حکیمی اۆچون آیدا یۆز مانات معاش وئرمک لازمدیر. وقت گلر بیزه لازم اوْلار. شاهین امری یئرینه یئتیریلر.
دۆز دؤرد ایل، فیل حکیمی هئچ ایشه باخمادان، یۆز مانات پول آلیب، یئیر. دؤرد ایلدن سوْنرا هندوستان شاهزاده‌سی شاه عباس-ا بیر فیل باغیشلایار. فیل بیر ایلدن سوْنرا برک خسته‌لنر. شاه ال-آیاغا دۆشر. بیردن وزیرین یادینا دۆشوب، دئیر:
— شاه‌عباس ساغ اوْلسون! بیزده بیر فیل حکیمی وار، اؤزو ده دؤرد ایلدیر بیزدن بۇ صنعته گؤره مفته اوْلاراق معاش آلیر.
شاهین امری ایله فیل حکیمینی چاغیرارلار؛ آنجاق بۇ یالانچی تنبل هئچ عمرونده فیلین اۆزونو گؤرمه‌میش ایدی.
شاه دئیر:
— فیل حکیمی! فیل اوْ طویله‌یه سالینیب. باخ گؤر، حیوانین خسته‌لیگی ندیر؟
فیل حکیمی قاپینین آستاناسینا سؤیکنیب چوْخ مراق و حیرت‌له باخار. شاه گؤرر کی فیل حکیمی هئچ دینمه‌ییر. دئیر:
— حکیم سن ایچری کئچ، قؽراقدان باخماق‌لا اوْنون خسته‌لیگینی بیلمک اوْلماز.
حکیم یئنه دینمه‌ییر. غضبلنن شاه اوْنون قوْلوندان دارتیب، ایچری سالیب، قاپینی اؤرتر. دئیر:
— سنه یاریم ساعت زمان وئریرم. حیوانین خسته‌لیگینی معیّن ائت!
یاریم ساعتدان سوْنرا قاپینی آچار گؤرر کی، حکیم فیلین دؤره‌سینه دوْلانا-دوْلانا اوْ قدر قاچیب کی، قان-تر ایچینده‌دیر. گاه فیله قاباقدان باخیر، گاه آرخادان. شاه باغیرار:
— اده ظالم اوْغلو! سن بۇ فیلین دوره‌سینه نه‌دن دوْلانیرسان؟
حکیم جواب وئرر:
— شاه ساغ اوْلسون! من هله بۇ بدهیبت حیوانین دالی-قاباغین تاپا بیلمه‌میشم. بۇ حیوانین باشی یوْخدور. هر ایکی طرفدن قۇیروغو وار. من نه ائدیم؟
شاهی هم گۆلمک تۇتار، هم غضبلنر. دئیر:
— نئجه یعنی حیوانین باشی یوْخدور؟ اده ظالم اوْغلو، باشسیز دا حیوان اوْلار می؟ بس سن نئجه طبیبسن؟ هله سن حیوانین دال-قاباغینی تانیمیرسان؟
شاه امر ائدر کیشینی طبیبلیکدن قوْوارلار.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar