بؤیوک تورک شاعری ناظم حکمت و تورک دونیاسی...
پروفسور، دکتر علی قافقازییالی
چئویرن: (م. صفا)
* بئشینجی حیصّه
بورادا «خالیده ادیب آدی‌وار»-ین، اوگونلری آنلادان یازیلاریندان بیر نئچه پاراگراف اوخوماغی لازیم گؤرورم.
«سون ایکی گون‌دور کی، استانبول یازیق ایزمیر کیمی‌دیر. ۱۶ مارت چرشنبه آخشامینین سحری استانبول قریبه بیر حیسّ ایله اویاندی. کوچه‌لرده داوام‌لی آددیم سسلری، های-کوی، گلیب-گئدن سسلر ائشیدیلیردی، اما هئچ کیم دانیشمیردی. من استانبولو بو سس‌سیزلیگده یالنیز بیر دفعه، میتینق گونو گؤرموشدوم، اما همین گون هاوادا هئچ بیر قورخو یوخ ایدی. چرشنبه آخشامی بئله بیر ایداره اولونماز، لعنته گلمیش قورخو حیسّی وار ایدی... ساعت دوققوزدا زینب گلدی. او، ایشغالین گئجه یاری‌سیندا باشلادیغینی، سحر اینگیلیسلرین اینسانلاری زره‌لی گمیلرینه دسته-دسته آپاردیقلارینی، قیرمیزی آی‌پارایا باسقین ائتدیکلرینی و خیلی زیان ووردوقلارینی، نوروسمانییادا اسد پاشانی آلچالتدیقلارینی، حتّی اونو گئجه پالتاریندا آپاردیقلارینی و یونگول یارالاندیغینی دئدی. بریتانیا عسگرلرینین دسته‌لری کوچه‌لرده گزیردی. باشیمی اؤرتوب نه باش وئردیینی آنلاماق اوچون زینب‌له بیرلیکده چیخدیم. حربی ناظیرلیینین میدانیندا بوتون ناظرلیک ضابطلری، یوکسک و آشاغی روتبه‌لی ضابطلر، فورمالاریندا دایانمیش‌دیلار. موستقیللییمیز...» حربی دنیز قوّه‌لری اؤزلویونده بیر دونیا اولان حربی ناظیرلیینین قاپیلاریندان ایچری گیریردی. نئجه ده اوتانج و روسوای‌چیلیقلا دولو بیر گون ایدی! کئشیک چکه‌ن بو ظابطلر بیر گون بو روسوایچیلیغین و روسوایچیلیغین حسابینی طلب ائتملیدیرلر.[...]
بیر هامبالدان سوروشدوم. گؤزلری قان ایچینده ایدی، بیغلاری توکلو ایدی و اطرافا باخدی. اینگیلیسلر اونونجو تقسیمده کئشیک چکن عسگرلری سونگو ایله وورموش، قازارمایا(قازیلمیش یئر) گیرمیش و چارپاییلاریندا یاتارکن اورکئستر چالان عسگرلری بیر-بیر گولّه‌لمیش‌دیلر. قاپیداکی کئشیک‌چی اینگیلیسلره "قاداغان‌دیر!" دئمیشدی. هر بیر تورک عسگری کیمی، او دا، دوشمنین یالنیز ساغ ایکن و کئشیک چکرکن گیرمه‌سینین قاداغان اولدوغونو بیلیردی. من اورادا اولدوغوم مدّتده استانبولون ایلک موستقیل‌لیک شهیدلرینی تاختا تابوتلارا باسدیرماق اوچون آپاریردیلار. اوزانیب قان لکه‌لرینی اؤپمک ایسته‌ییردیم. بو، چوخ مؤحتشم و گؤزل بیر منظره ایدی![...]
همین گون یوسیف‌پاشادا درس دئدیگیم ائوه گئتدیم. کوچه‌لر دهشتلی وضعیتده ایدی. بریتانیا عسگرلری بیر چوخ ائوه گیریب-چیخیردیلار. منیم یانیمداکی بیر ائوین قاپی‌سینین یوخاری حیصّه‌سی دلیکلرله دولو ایدی؛ ایچریده یالنیز بیر قادین اولدوغو اوچون قاپینی آچماقدان قورخوردولار، اونا گؤره ده، دؤیوش گئدیرمیش کیمی آتش آچاراق ایچری گیردیلر. ائوده تک بئش-آلتی گنج قیز وار ایدی؛ دحشت‌لی حادثه‌لر باش وئریردی. استانبول یازیق ایزمیرین طالعینه بنزه‌ییر. میناره‌لرده قارالمیش اوزلر وار. کوچه‌لرده، بوشالماق ایسته‌دیکلری کؤهنه استانبول ائولرینده‌کی قادینلارین فریادلارینی ائشیتدیم. دینله‌دیم؛ قورخودان داها چوخ عصیاندان قیشقیریردیلار.
او گئجه زینب‌له من سحره قده‌ر اویاق قالدیق. یازیق قادین آنادولوداکی پاشانین گلیب استانبولو خلاص ائده‌جه‌یینی دئییردی. کیم بیلیر، بلکه ده! سحر کوچه‌لر بریتانییا فورماسیندا عسگرلرله دولو ایدی. اونلار قارشیداکی کؤهنه مزارلیغین ایچینده، خارابالیغا چئوریلمیش تکیه‌ده و کوچه‌لرین سکّی‌لرینین آلتیندا بومبا آختاریردیلار. بو سلاحسیز و مغلوب تورک خالقی نئجه ده قورخونج و بؤیوک بیر ملّت ایدی، بریتانییانین مؤحتشم سلاحلیلارینین و دنیز قوه لرینین قورخدوغو بو سلاحسیز و مغلوب تورک ملّتی نه قورخونج و بؤیوک ملّت ایمیش!
نهایت، اونلاربیزیم ائویمیزه ده گلدیلر. اؤزومو چارشافلا اؤرتدوم و قاپینی آچدیم. ائرمنی ترجومه‌چیسی بیر گروپ اینگیلیس عسگری اوچون ترجمه ائدیردی. او، آغزی قولاقلارینا قده‌ر آچیق،گولومسه‌ییردی، او قده‌ر قلبه دولو ایدی کی، یازیق ائرمه‌نی قوللوق‌چوسو بیزه قارشی عصیان ائد‌ن‌ده بئله خوشوما گلردی، اما او، اینگیلیسلرین قوللوق‌چوسو اولماقلا موقایسه‌ده هئچ نه ایدی![...]
اللهیم! اینگیلیس قادینینی تحقیر ائتدیگینه گؤره، هیندلی‌نی دؤرد آیاقلی حیوان کیمی گزدیردیلر. اوردوموز تورک قادینلارینین شرفینه توخونانلاری و اونلاری یئره سوروکله‌یه‌نلری عینی شؤوقله جزالاندیرماق
ایسته‌مزمی؟ قادینلارینا قارشی تحقیری اؤز بایراغینا قارشی تحقیر حساب ائتمیرمی؟[...]
Post #30234
240