📑«در سایه تردید»

یعنی یک وضعیت نه کاملاً سیاه است، نه کاملاً سفید؛ بین این دو، درجات مختلفی از ابهام و عدم قطعیت وجود دارد.

🩺یک بیمار ۶۰ ساله برای عمل قلب باز، یعنی CABG به اتاق عمل رفت.
عمل در ابتدا موفق بود. حتی در پایان عمل، بیمار وضعیت خوبی داشت و قرار بود، بیدار و از دستگاه تنفس جدا شود.

اما بعد یک اتفاق افتاد:

پرفیوژنیست یک کیسه خون Cell Saver را به رزیدنت بیهوشی داد تا خون را به بیمار برگرداند. اما داخل این کیسه مقدار زیادی هوا وجود داشت ، رزیدنت بیهوشی از وجود هوا خبر نداشت و خون را به بیمار تزریق کرد.
بعد از مدتی بیمار دچار ایست قلبی شد، پزشکان متوجه شدند که احتمالاً هوا وارد بدن بیمار شده است.

اما هنوز نمی‌دانستند:
«آیا واقعاً همین هوا باعث ایست قلبی شده یا خیر ؟» و صددرصد مطمئن نبودند که علت ایست قلبی همین بوده باشد.

از طرف دیگر، بیمار بعد از احیا هنوز هوشیار نبود.
پس آنها نمی‌دانستند:
«آیا بیمار آسیب دائمی دیده است یا خیر؟»

⚖️حالا معضل اخلاقی شروع شد:
پزشکان دو راه داشتند

۱. «فعلاً چیزی به خانواده نمی‌گوییم. صبر می کنیم که ابتدا مطمئن شویم چه اتفاقی افتاده.»
چون هنوز مطمئن نیستیم خطا چه بوده و آیا اصلاً باعث آسیب شده یا خیر ؟

۲. به خانواده بگویند
«بیمار دچار ایست قلبی شده. ما هنوز دقیقاً نمی‌دانیم چرا . یکی از احتمالات این است که هنگام تزریق خون، هوا وارد شده باشد. و ما در حال بررسی هستیم.»

✔️مقاله راه دوم را تأیید می‌کند.

یعنی لازم نیست پزشک برای صحبت کردن با خانواده تا زمانی که همه چیز ۱۰۰٪ مشخص شود صبر کند.پس پزشکان چه کردند؟
آنها منتظر نماندند تا تحقیقات کامل شود.در ابتدا به خانواده گفتند که بیمار دچار ایست قلبی شده و علت دقیق هنوز مشخص نیست . یکی از احتمالات، ورود هوا است.

🔍داده های حین عمل بررسی و تایید شد که احتمالاً وجود هوا در قلب (intracardiac air) باعث cardiac arrest شده است.

بعد اطلاعات کامل‌تری به خانواده داده شد و پزشک مسئول، اتفاق را توضیح داد و عذرخواهی کرد.
کمتر از ۲۴ ساعت بعد، بیمار هوشیاری خود را به دست آورد. و از جزئیات مربوط به این عارضه مطلع شد ‌.

در نهایت، آنچه در مدیریت افشای خطاهای پزشکی اهمیت حیاتی دارد، گذار از نگاهِ محافظه‌کارانه به نگاهی شفاف و بیمار‌محور است. اگرچه عدم قطعیت بالینی همواره وجود دارد، اما این تردیدها نباید بهانه‌ای برای پنهان‌کاری یا سکوتِ آسیب‌زا باشد. پزشکان باید بیاموزند که افشاگری تنها بیان یک واقعه نیست، بلکه فرایندی است که نیازمند همدلی (Empathy)، درک شرایط روحی بیمار و ارائه توضیحات صادقانه اما حساب‌شده است تا اعتماد میان پزشک و بیمار، علی‌رغم وقوع حادثه، حفظ شود و زمینه برای یادگیری و جلوگیری از تکرار خطا فراهم گردد.

📄منبع
Gallagher TH, Bell SK, Smith KM, et al.
Disclosing Harmful Medical Errors to Patients: Tackling Three Tough Cases.
CHEST. 2009;136(3):897–903.

✍مریم نیک‌فرد