🦴 آرتروپلاستی | Arthroplasty

🔹 آرتروپلاستی یا جراحی تعویض مفصل با هدف کاهش درد، اصلاح تغییر شکل و بهبود عملکرد مفصل انجام می‌شود.

📌 مهم‌ترین اندیکاسیون‌ها

🦴 استئوآرتریت (آرتروز)
🦴 آرتریت روماتوئید و سایر آرتریت‌های التهابی
🦴 نکروز آواسکولار (AVN)
🦴 برخی شکستگی‌ها
🦴 تومورها
🦴 موارد نیازمند جراحی مجدد (Revision)

👤 در انتخاب بیمار باید سن، سطح فعالیت، وضعیت عمومی، کیفیت استخوان، بیماری‌های زمینه‌ای و وضعیت مفصل در نظر گرفته شود.
⚠️ عفونت فعال، برخی بیماری‌های شدید همراه و عدم توانایی تحمل جراحی یا بازتوانی می‌توانند از عوامل منع یا محدودکننده جراحی باشند.

🦵 همی‌آرتروپلاستی بای‌پولار

در همی‌آرتروپلاستی بای‌پولار، قسمت آسیب‌دیده سر فمور با پروتز جایگزین می‌شود، اما برخلاف تعویض کامل مفصل ران (THA)، حفره استابولوم با کاپ مصنوعی تعویض نمی‌شود.

📍 این روش به‌ویژه در برخی شکستگی‌های گردن فمور در سالمندان کاربرد دارد.

🦴 اجزای پروتز در THA

در تعویض کامل مفصل ران (THA) اجزای اصلی عبارت‌اند از:

🔩 کاپ استابولار
🔩 لاینر پلی‌اتیلن
🔩 سر فمورال
🔩 گردن پروتز
🔩 استم فمورال

کاپ در استابولوم قرار می‌گیرد و لاینر داخل آن قرار دارد؛ سر فمورال، گردن و استم نیز بخش فمورال پروتز را تشکیل می‌دهند.

🔩 انتخاب ایمپلنت

🟢 ایمپلنت سیمانی

پروتز با سیمان استخوانی تثبیت می‌شود.

👴 بیشتر در بیماران مسن‌تر یا دارای کیفیت استخوان پایین کاربرد دارد و فیکساسیون اولیه مناسبی ایجاد می‌کند؛ با این حال احتمال شل‌شدن دیررس وجود دارد.

🔵 ایمپلنت بدون سیمان

فیکساسیون اولیه با فیت مکانیکی انجام می‌شود و سپس با رشد استخوان روی سطح پروتز، فیکساسیون بیولوژیک ایجاد می‌شود.

🏃‍♂️ بیشتر در بیماران جوان‌تر و فعال‌تر با کیفیت استخوان مناسب مورد توجه است. در دوره اولیه ممکن است نیاز به محافظت یا محدودیت تحمل وزن وجود داشته باشد.

🦵 مراحل کلی جراحی تعویض مفصل ران

1️⃣ پوزیشن‌دهی و آماده‌سازی بیمار

🛏️ وضعیت بیمار بر اساس رویکرد انتخاب می‌شود:

- رویکرد خلفی: معمولاً دکوبیتوس جانبی
- رویکرد قدامی: معمولاً طاق‌باز (Supine)

🛡️ نقاط تحت فشار مانند شانه، لگن و زانو باید مناسب پدگذاری شوند و اندام تحت عمل در وضعیتی قرار گیرد که امکان انجام حرکات لازم برای جراح وجود داشته باشد.

2️⃣ درپ کردن و آماده‌سازی میدان جراحی

🧴 پس از آماده‌سازی و ضدعفونی پوست، ناحیه با درپ استریل پوشانده شده و دسترسی مناسب به محل جراحی و ابزارهای مورد نیاز فراهم می‌شود.

3️⃣ برش پوست و اکسپوژر

✂️ برش بر اساس رویکرد و لندمارک‌های آناتومیک ایجاد می‌شود و لایه‌های نرم کنار زده می‌شوند.

🔹 رویکرد خلفی: برش معمولاً با مرکزیت تروکانتر بزرگ انجام شده، پس از عبور از فاشیا لاتا، گلوتئوس ماکسیموس به‌صورت بلانت کنار زده شده و ساختارهای خلفی مفصل اکسپوز می‌شوند.

🔹 رویکرد قدامی: بیمار در وضعیت طاق‌باز بوده و لندمارک‌هایی مانند ASIS و کرست ایلیاک برای تعیین محل برش استفاده می‌شوند.

4️⃣ باز کردن مفصل و خارج کردن سر فمور

🦴 کپسول باز می‌شود، سر فمور خارج شده و گردن فمور در سطح مناسب استئوتومی می‌شود؛ سپس سر فمور از استابولوم خارج می‌گردد.

5️⃣ آماده‌سازی استابولوم

⚙️ در THA، غضروف و بافت‌های آسیب‌دیده برداشته شده و استابولوم با ابزارهای مخصوص برای قرارگیری کاپ آماده می‌شود. سپس کاپ استابولار در محل مناسب فیکس می‌شود.

6️⃣ قرار دادن لاینر
🔩 پس از تثبیت کاپ، لاینر مناسب از نظر نوع و اندازه داخل آن قرار می‌گیرد.

7️⃣ آماده‌سازی کانال فمورال
🦴 کانال داخلی فمور با ابزارهای مخصوص آماده می‌شود تا استم فمورال با اندازه مناسب قرار گیرد. انتخاب صحیح استم برای ایجاد فیکساسیون و پایداری مناسب اهمیت دارد.

8️⃣ قرار دادن استم و سر فمورال
🔧 استم داخل کانال فمور قرار می‌گیرد:

- 🟢 در پروتز سیمانی: با سیمان استخوانی تثبیت می‌شود.
- 🔵 در پروتز بدون سیمان: با فیت مکانیکی قرار گرفته و سپس فیکساسیون بیولوژیک ایجاد می‌شود.
سپس سر فمورال مناسب روی استم قرار گرفته و مفصل جااندازی می‌شود.

9️⃣ بررسی پایداری و دامنه حرکتی
🔍 پس از جااندازی، پایداری مفصل، طول اندام، دامنه حرکتی و احتمال ایمپینجمنت یا ناپایداری بررسی می‌شود و در صورت نیاز، اجزای پروتز اصلاح می‌شوند.

🔟 شست‌وشو و بستن زخم
محل جراحی شست‌وشو داده شده و ساختارهای نرم و کپسول تا حد امکان ترمیم می‌شوند. سپس لایه‌های مختلف بسته شده، پوست بخیه و پانسمان استریل انجام می‌شود.