‍ ‍ ‍ به مناسبت نصب مجسمۀ شهیرترین و مردمی‌ترین شاعر کورد فیلی

  
انستیتو زانست زاگروس به پاسِ تلاش‌‌ و مساعی ارزشمند، اهالی قلم، اعضای محترم شورای شهر ، شهردار محترم ایلام و به ویژه  استاد وحید اسدی، طراح و سازنده ارجمند، که در طراحی، ساخت و نصبِ مجسمه شاعرِ بزرگ و برجسته کورد زبان، غلام‌رضاخان ارکوازی نقش داشته و تلاس نموده‌اند،  مراتب سپاس و قدردانیِ خود را اعلام می‌نماید و امیدوار است که همۀ دست‌اندرکاران، دلسوزان، فرهنگ‌دوستان جان‌آگاه، در راستای حفظ فرهنگ و زبان و ادبیات کوردی گام‌های مؤثرتر و ماندگارتری بردارند.

             انستیتو زانست زاگروس
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

غلام‌رضاخان ارکوازی، یکی از چهره‌های مردمی و شاعران شهیر قرن سیزدهم استان ایلام است. غلام‌رضاخان ارکوازی، فردی معروف و شاعری بزرگ بوده که سالیانی از طرف حسن‌خان والی مقتدر، مقامِ ریاست و رهبری ایل ارکوازی را نیز بر عهده داشته است.
ارزشمندترین و مشهورترین اثر این شاعر بزرگِ کورد زبان، «مناجات‌نامه» اوست که در ۲۴ بند و در قالب مثنوی سروده‌اند. از دیگر آثار وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد‌:
ـــ مثنوی «باوەیاڵ» در رثای فرزند جوانمرگ و دلیرش، احمدخان؛
ـــ شعر «خەریوی» که در روزهای دوری و تبعید از زادگاهش سرودەاند؛
ـــ اشعار منسوب تغزلی «زڵەێخام شووران» و «زڵەێخام ژه چین» که فضای این دو شعر با دیگر اشعار وی متفاوت است.
گر چه درباره غلام‌رضاخان ارکوازی سخن فراوان است و مجال اندک، اما معرفی افرادی که در زمینه معرفی، شرح زندگانی و بررسی اشعار وی تلاش‌ ارزنده و ماندگار کرده‌اند ضروری است. گفتنی است زبان شعری ارکوازی در کنار ملا حقعلی سیاهپوش در خر‌م‌آباد به جهت صبغۀ مذهبی کمتر دستخوش تغییر و تحول کاتبان و منقحان واقع شده و همچنان اصالت کوردی قدیم همانا گورانی محفوظ‌تر است:
ـــ علامه محمدعلی سلطانی (۱۳۶۲)، در کتاب «مناجات‌های جاویدان ادب کُردی» به شرح اشعاری از غلام‌رضاخان و زندگانی وی پرداخته است؛
ـــ زنده‌یاد اسماعیل ططری (۱۳۶۲)،  نمایندۀ شجاع کرماشان در کتاب «مناجات‌نامه غلام‌رضا ارکوازی» که نسبت به معرفی و شرح ابیات وی پرداخته‌اند.
ـــ اسفندیار غضنفری امرایی (۱۳۶۴)، در کتاب «گلزار ادب لرستان» که ضمن خدمت، در باب پردازش سبک باستانی کوردی گورانی کوتاهی کرده‌اند؛
- استاد بی ادعا شادروان صفی‌الدین بورکه‌یی(۱۳۷۰) در جلد دوم تاریخ مفصل ادبیات کوردی و متعاقبا پروفسور خزنه‌دار در اثری با همین عنوان هر دو به زبان کوردی؛
ـــ استاد متواضع محی‌الدین صالحی (۱۳۷۳)، در کتاب «یاران ورین» صفحات  ۶۸ تا ۸۳ به شرح کوتاهی از زندگانی و ذکر ابیاتی از وی، به ویژه مناجات‌نامه پرداخته‌اند.
ـــ استاد ظاهر سارایی (۱۳۷۹)، در کتاب «شاعر قله‌های مه‌آلود» به تصحیح، ترجمه و شرح تمامی ابیات وی پرداخته و در آغاز کتاب به سیر تاریخی کورد نیز پرداخته‌اند، که در میان آثار موجود در رابطه با غلام‌رضاخان ارکوازی و شرح و توضیح اشعار وی، کم‌نظیر است.
#کوردی_گورانی
#کورد_کوردستان
#کوردی_فیلی_ایلامی
#ایلامی_ئیلامی
#ئەنستیتو_زانست_زاگروس
#دپارتمان_پێپرسی_تحقیق
@zanistzagros