🔺اعمال سخت‌گیری‌های بسیار مضاعف برای انتشار مقالات ایرانی در مجلات بین‌المللی پس از جنگ ۱۲ روزه

به گزارش فانا، «شاهین آخوند‌زاده» معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با اشاره به رفتار غیرعلمی ناشران بین المللی در یک ماه اخیر، بیان کرد: اگر بخواهم قضاوتی عادلانه داشته باشم، به‌عنوان کسی که هم در داخل کشور سردبیر بوده‌ام و هم در خارج از کشور، معمولاً حدود ۳۰ درصد از مقالات ایرانی‌ها به دلایل سیاسی رد می‌شوند. اخیراً در یک ماه گذشته، این درصد بیشتر شده است. ناشری به نام اشپرینگر که یکی از ناشران بین‌المللی است، اکنون وقتی مقاله‌ای از ایران به آن‌ها ارسال می‌کنیم، خیلی سریع اعلام می‌کند که «به دلیل تحریم، نمی‌توانیم مقاله شما را چاپ کنیم». در حالی که پیش از این، این ناشر اسم تحریم را عنوان نمی‌کرد و بدون ذکر دلیل مشخصی، مقالات را رد می‌کرد.

او اشاره کرد: همچنین ناشر دیگری به نام جان وایلی، پیش تر وقتی مقاله‌ای از ایران دریافت می کرد، اعلام می‌کرد که باید اقرار کنید این تحقیق با بودجه یا اعتبار دولتی انجام نشده است. در حالی که تحقیقات در ایران، عموماً با اعتبارات دولتی انجام می‌شوند. اما اکنون حتی بدون توجه به اینکه تحقیق با بودجه دولتی انجام شده یا نه، اعلام می‌کند که چون مقاله از ایران ارسال شده، ما به دلیل تحریم قادر به چاپ آن نیستیم. بنابراین، برخی ناشران سخت‌گیری‌های خود را افزایش داده‌اند. ضمن اینکه اتفاق دیگری نیز رخ داده است. می‌دانید که بسیاری از مجلات دنیا Open Access هستند. یعنی وقتی مقاله‌ای در آنجا چاپ می‌کنید، باید مبلغی بین ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ یورو یا دلار بپردازید، تا مقاله شما برای همه قابل دسترس باشد. در این راستا بسیاری از ناشران، کشورهایی را که از نظر اقتصادی در شرایط مشابه ایران هستند، از پرداخت این هزینه‌ها معاف می‌کنند یا حدود ۲۰ تا ۱۰۰ درصد تخفیف می‌دهند. اما اخیراً، همین مجلات که تا یک ماه پیش این سیاست را برای ایرانی‌ها اعمال می‌کردند، اکنون آن را حذف کرده‌اند. یعنی به پژوهشگران ایرانی اعلام می‌کنند که باید مبلغ کامل را پرداخت کنند.

در نتیجه به‌طور مشخص در یک ماه اخیر، سخت‌گیری‌های بسیار مضاعفی برای انتشار مقالات علمی پژوهشگران ایرانی در دنیا به‌وجود آمده است. دلیل این موضوع را نیز می‌توان حدس زد، بسیاری از این ناشران بین‌المللی، ریشه‌ها و وابستگی‌های صهیونیستی دارند و سهام‌داران آن‌ها فشارهایی را وارد می‌کنند. معنی این سخنان من این نیست که محققان ایرانی باید دست از تلاش بکشند یا از ارسال مقاله به مجلات بین‌المللی خودداری کنند. قطعاً کار ما سخت‌تر شده، اما محققان ایرانی باید همچنان به فعالیت علمی خود ادامه دهند تا بتوانند مقالات باکیفیت بین‌المللی منتشر کنند. دولت نیز باید حمایت‌های خود را از محققان افزایش دهد.

او در پاسخ به‌ این سوال که چه راهکارهایی برای حفظ استقلال علمی وجود دارد، اظهار کرد: بخشی از این مسئله، به ذات ناعادلانه دنیا برمی‌گردد. در عرصه علم، قرار نبود بازی سیاسی وجود داشته باشد، اما این اتفاق افتاده است؛ همان‌طور که در ورزش نیز شاهد آن هستیم. پژوهشگران ما باید توانمندتر شوند تا بتوانند درصد موفقیت خود را افزایش دهند، حمایت بیشتری از سوی دولت دریافت کنند و پشتکار بیشتری داشته باشند.

آخوندزاده عنوان کرد: ضمن اینکه ما در وزارت بهداشت، مجلاتی که در داخل کشور چاپ می‌شوند، در ۱۰ سال گذشته سعی کرده‌ایم آن‌ها را بین‌المللی کنیم. یعنی این مجلات را در نمایه‌نامه‌های بین‌المللی مانند Web of Science، PubMed، و Scopus نمایه کنیم. وقتی یک مجله داخلی در این پایگاه‌ها نمایه می‌شود، اعتبار یک مجله بین‌المللی را خواهد داشت. خوشبختانه، بیش از ۵۰ درصد از مجلات حوزه علوم پزشکی کشور در این نمایه‌های بین‌المللی ثبت شده‌اند. این می‌تواند تا حدودی برای ما یک فضای بازی بین‌المللی ایجاد کند.

Join us:
@write_paper