🔹 Iranian Association of Wound Management (IWMA2025)
🇮🇷 انجمن علمی مدیریت زخم ایران

# 🧴 راهنمای مقایسه‌ای محلول‌های شستشو و ضدعفونی‌کننده در مدیریت زخم

انتخاب محلول مناسب برای پاکسازی زخم باید بر اساس نوع زخم، میزان آلودگی، بار میکروبی، وجود بیوفیلم، مرحله ترمیم و میزان سمیت سلولی ماده مورد استفاده انجام شود.

---

🔵 ۱. نرمال سالین ۰.۹٪ (Normal Saline 0.9%)

رقت: نیاز ندارد
زمان تماس: شستشو (Rinse)
نقش بالینی:
✅ خط اول پاکسازی مکانیکی زخم
✅ دارای سمیت سلولی پایین
✅ مناسب برای بسیاری از زخم‌ها در مراحل مختلف ترمیم

---

🔴 ۲. پوویدون آیوداین (Povidone-Iodine | PVP-I)

رقت پیشنهادی: تبدیل ۱۰٪ به ۱٪ (نسبت ۱:۱۰)
زمان تماس: ۱ تا ۲ دقیقه
پس از استفاده: آبکشی شود

کاربرد:
✅ زخم‌های آلوده یا دارای کلونیزاسیون بحرانی

⚠️ احتیاط:
از مصرف روتین در زخم‌های تمیز و دارای گرانولاسیون فعال پرهیز شود.

---

🟢 ۳. کلرهگزیدین (Chlorhexidine | CHG)

غلظت هدف: ۰.۰۵٪

روش رقیق‌سازی:
• از محلول استوک ۲٪: یک واحد محلول + ۳۹ واحد آب/رقیق‌کننده
• از محلول استوک ۴٪: یک واحد محلول + ۷۹ واحد آب/رقیق‌کننده

زمان تماس: ۱ تا ۲ دقیقه
پس از استفاده: آبکشی شود

کاربرد:
✅ کاهش کوتاه‌مدت بار میکروبی

⚠️ احتیاط:
دارای پتانسیل سمیت سلولی است؛ از تماس طولانی‌مدت با بستر زخم اجتناب شود.

---

🟣 ۴. پلی‌هگزانید (Polyhexanide | PHMB)

غلظت: ۰.۰۲ تا ۰.۱٪ (معمولاً آماده مصرف)
زمان تماس: ۵ تا ۱۰ دقیقه

پس از استفاده:
طبق دستورالعمل فرآورده (IFU) ممکن است روی زخم باقی بماند.

کاربرد:
✅ زخم‌های مزمن
✅ مدیریت بیوفیلم
✅ کاهش بار میکروبی

---

🟠 ۵. اکتنیدین (Octenidine)

غلظت: ۰.۰۵ تا ۰.۱٪ (آماده مصرف)
زمان تماس: ۱ تا ۲ دقیقه

پس از استفاده:
طبق دستورالعمل فرآورده ممکن است روی زخم باقی بماند.

کاربرد:
✅ زخم‌های با بار میکروبی بالا
✅ زخم‌های کلونیزه شده

---

🟡 ۶. هیپوکلروس اسید (Hypochlorous Acid | HOCl)

غلظت: ۰.۰۱ تا ۰.۰۵٪ (آماده مصرف)
زمان تماس: از چند ثانیه تا چند دقیقه

پس از استفاده:
معمولاً نیاز به آبکشی ندارد.

کاربرد:
✅ گزینه با سمیت سلولی پایین
✅ مناسب برای شستشوی مکرر زخم

---

# ⚠️ قوانین مهم بالینی در شستشوی زخم

🔹 شستشو با فشار کم و فاصله کوتاه نازل انجام شود.

🔹 هرگز آنتی‌سپتیک‌ها را با یکدیگر مخلوط نکنید.

🔹 در صورت استفاده متوالی از مواد مختلف، در صورت امکان بین مراحل از نرمال سالین برای شستشو استفاده شود.

🔹 توجه: محلول‌های استوک مانند ید و کلرهگزیدین معمولاً برای پوست سالم طراحی شده‌اند؛ برای استفاده در بستر زخم، نیازمند رقیق‌سازی مناسب و رسیدن به غلظت‌های ایمن هستند.

---

📌 تهیه و تنظیم:
دکتر مهدی جعفری‌عوری
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله (عج)

📚 References:
Ortega-Llamas et al., 2022
Nair et al., 2023
Armstrong et al., 2015