🔸در اواخر دهه ۱۹۶۰ و پس از تجربه تلخ جنگ ویتنام، نیروی هوایی ایالات متحده به این نتیجه رسید که نسل جدیدی از جنگنده‌ها با قابلیت‌های برتر در نبردهای هوایی نزدیک نیاز است. این تفکر منجر به طراحی جنگنده‌های نسل چهارمی مانند F-14، F-15 و متعاقباً F-16 و F-18 شد. در اوایل دهه ۱۹۷۰، اتحاد جماهیر شوروی نیز در واکنشی متقارن، برنامه توسعه جنگنده‌های خط مقدم نسل جدید خود را آغاز کرد که حاصل آن، جنگنده‌های افسانه‌ای Su-27 و MiG-29 بودند.
🔹اما طراحی این جنگنده‌های پیشرفته، نیاز به سلاح‌های هوابه‌هوای متناسبی را نیز آشکار ساخت. ارزیابی‌های اولیه نشان داد که حتی موشک‌های R-60 که مخصوص نبردهای نزدیک طراحی شده بودند و در آن سال‌ها مراحل نهایی توسعه را می‌گذراندند، نمی‌توانستند پاسخگوی نیازهای جدید در میدان‌های نبرد مدرن باشند. تحلیلگران نظامی شوروی به این جمع‌بندی رسیدند که موشک‌های نسل جدید باید دو ویژگی حیاتی داشته باشند: قابلیت مانور فوق‌العاده (Super-maneuverability) و قابلیت درگیری در تمام جهات (All-aspect ratio).
🔹در پاسخ به این نیاز، در تاریخ ۲۶ ژوئیه ۱۹۷۴، دو فرمان جداگانه از سوی شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی صادر شد. اولین فرمان، به دفتر طراحی «مولنیا» (Molniya OKB) مأموریت داد تا موشک‌های کوتاه‌برد بسیار مانورپذیر K-73 را برای جنگنده‌های جدید توسعه دهد. این پروژه در ابتدا به‌عنوان ارتقایی از موشک R-60 در نظر گرفته شد، اما با افزایش نیاز به مانورپذیری، وزن آن نیز افزایش یافت، در همان روز، فرمان دیگری به دفتر طراحی «ویمپل» (Vympel) محول کرد تا موشک‌های کوتاه‌برد همه‌جانبه K-14 را بر اساس خانواده K-13 و با استفاده از یک سامانه هدایت فروسرخ جدید توسعه دهد.
🔹در ابتدا، طرح K-73 بر اساس عدم استفاده از کنترل آیرودینامیکی و اتکا صرف به کنترل جهت بردار رانش (Thrust Vectoring) طراحی شده بود. اما به‌زودی مشخص شد که این رویکرد دارای محدودیت‌های جدی است و پس از اتمام سوخت موتور، موشک عملاً غیرقابل هدایت می‌شود. این مسئله، طراحان را مجبور به اتخاذ یک طرح آیرودینامیک مدرن با سطوح کنترلی ترکیبی کرد
🔹هم‌زمان، تیم اوکراینی «آرسنال» در کیف موفق به توسعه سامانه هدایت فروسرخ همه‌جانبه «مایاک» (Mayak) شد که زاویه هدف‌گیری آن تا ۶۰ درجه بود؛ پنج برابر بیشتر از موشک R-60 و انقلابی در نبردهای هوایی محسوب می‌شد.
🔺در سال‌های ۱۹۸۱-۱۹۸۲، به‌دلیل تغییر اولویت‌های دفتر طراحی مولنیا به سمت پروژه شاتل فضایی «بوران» (Buran)، تیم توسعه موشک K-73 به دفتر طراحی ویمپل منتقل شد و نهایتاً در سال ۱۹۸۴، این موشک با نام رسمی R-73 به‌عنوان مهمات اصلی جنگنده‌های MiG-29 و Su-27 به‌خدمت گرفته شد.
P1/4
#R73_Archer
#AA11
#AirToAirMissile
#RussianAviation
#Dogfight
@VostokCommand | TAYO