Лукашэнка апынуўся ў пастцы, якую сам жа і дапамагаў ствараць

Інцыдэнт на латвійска-беларускай мяжы паказвае не толькі ўразлівасць памежнай інфраструктуры, але і вельмі нязручнае становішча Лукашэнкі. Латвійскія ўлады паведамляюць, што ўзброеныя людзі ў масках спачатку спрабавалі прасунуць у Латвію групу мігрантаў, а пазней самі перайшлі мяжу, пашкодзілі электрычны шчыт і скралі дзве камеры назірання, пасля чаго вярнуліся ў Беларусь. Пры гэтым кіраўнік латвійскай памежнай аховы не сцвярджае, што нападнікі абавязкова былі прадстаўнікамі беларускіх дзяржаўных структур.

Але для Мінска праблема ўжо ўзнікла незалежна ад таго, хто менавіта стаяў за маскамі. Беларусь становіцца тэрыторыяй, праз якую адбываецца ціск на краіну НАТО. І чым больш такіх выпадкаў, тым цяжэй Лукашэнку пераконваць Еўропу, што Мінск нібыта не мае да іх дачынення. Яго сапраўднае становішча вельмі простае: Лукашэнка можа спрабаваць дыстанцыявацца ад правакацый, але ён практычна не кантралюе стратэгічную лінію, якую вызначае Масква. Адначасова ён і сам стварыў сістэму, у якой беларускую тэрыторыю можна выкарыстоўваць для міграцыйнага ціску, правакацый і іншых гібрыдных аперацый.

Латвійскія ўлады яшчэ ў студзені паведамлялі пра доказы ўдзелу беларускіх сілавых і ваенных структур у арганізацыі перамяшчэння мігрантаў да мяжы. І вось тут перад Лукашэнкам узнікае выбар без добрага выйсця. Калі ён прызнае адказнасць Беларусі — атрымлівае яшчэ большы міжнародны ціск. Калі ўсё адмаўляе — усё роўна застаецца пытанне: чаму менавіта з беларускай тэрыторыі адбываюцца такія інцыдэнты і чаму Беларусь не кантралюе ўласную мяжу?

Самы небяспечны сцэнар — калі Масква выкарыстоўвае Беларусь як своеасаблівую «шэрую зону»: праводзіць праверкі рэакцыі суседзяў, а Мінск застаецца паміж выканаўцам і тым, хто прымае рашэнні. Гэта дазваляе Расіі захоўваць пэўную дыстанцыю, а ўсе палітычныя наступствы першымі атрымлівае Беларусь.
Таму Лукашэнку варта было б хаця б аднаго: не дазваляць выкарыстоўваць беларускую тэрыторыю супраць суседніх дзяржаў. Але для гэтага патрэбна не новая рыторыка, а рэальны кантроль над сілавымі структурамі, памежнай зонай і перамяшчэннем узброеных людзей.

Патрэбна таксама празрыстае расследаванне кожнага такога інцыдэнту і непасрэдная камунікацыя з Латвіяй, Літвой і Польшчай. Беларусь не павінна быць ні плацдармам для расійскіх правакацый, ні інструментам міграцыйнага ціску, ні тэрыторыяй, праз якую хтосьці правярае рэакцыю НАТО.

Бо кожная такая «маленькая аперацыя» павышае рызыку вялікага крызісу — а першай краінай, якая заплаціць за гэта палітычную і эканамічную цану, будзе менавіта Беларусь.