همیشه اینطوره که چپ استدلالهایی رو علیه کاپیتالیسم و بازار آزاد مطرح میکنه. وقتی مشخص میشه این استدلالها غلط بوده، دیگه به روی خودش نمیاره و میره دنبال استدلالهای دیگه. هیچ موقع هم در این باره صحبت نمیکنه که پس اونهمه دفاع آتشین از استدلالهای قبلی چی شد؟ سوسیالیسم در جهان شکست خورد، امپراتوری شوروی و بلوک شرق شکست مفتضحی خورد، اما حامیان اون سوسیالیسم جوابی به کسی پس ندادند که چرا تا روز آخر ازش دفاع میکردند. بگذریم...
در ویدئوها شاهدِ اوج پیشرفت و توسعهٔ بشر در حوزه فضا هستید. این پیشرفت فقط در بازار آزاد به وجود نیومده، بلکه نتیجهٔ بازار آزاده. اینهمه بودجههای دولتی در دهها کشور صرف توسعهٔ فضا شد، ولی در بازار یک نفر همه رو به آسانی پشت سر گذاشت.
برگردیم به اول حرف: همیشه استدلالهایی علیه بازار آزاد و کاپیتالیسم مطرح میشده. یکیش این بوده که میگن برخی حوزههای حیاتی در کاپیتالیسم مغفول میمونه و هیچ موقع توسعه پیدا نمیکنه. حتماً حوزههایی هست که چون مصرفکنندهٔ اندکی داره، سرمایهگذاری هم در اونها صورت نمیگیره، چون بازده بازاری نداره. اما این استدلال کاپیتالیسم رو رد نمیکنه. بلکه دولت میتونه این معدود حوزهها رو پیدا کنه و از بودجه عمومی نقص موجود رو رفع کنه. ولی! ولی این استثناست، نه قاعده. یعنی به خاطر یک نقصِ جزئی نباید بهترین سیستم توسعه و پیشرفت (کاپیتالیسم) رو با بدترین سیستم (سوسیالیسم و دولتگرایی) عوض کرد.
بله. نظم بازاری سودمداره. به همین دلیل در حوزههای غیرسودده وارد نمیشه. شاید این باعث بشه خیلی حوزهها معطل بمونه، اما نباید اون روی سکه رو نادیده گرفت: سودمداری باعث میشه انبوهی از حوزههای جدید کشف و بارور بشه که زندگی انسان رو بسیار متحول میکنه. توسعه و پیشرفتی به ارمغان میاره که اصلاً در مخیلهمون نمیگنجیده (چه برسه به اینکه بخوایم کمبودش رو حس کرده باشیم!). حالا از رهگذر اون حوزههای کشف، ابداع و بهرهبرداریشده جدید — که کاملاً محصول بازارند — امکانهای جدیدی برای پیشرفت در حوزههایی که بازار قبلاً نمیتونست بهشون وارد بشه، ایجاد میشه. بازار از همین طریق به فضا رسید.
زمانی بود که میگفتند بخش خصوصی (کاپیتالیسم) خیلی بیماریها رو نادیده میگیره، چون سود داخلش نیست. اما در عوض شرکتهای دارویی حوزههای زیاد دیگهای رو متحول میکردند. و امروز هوشهای مصنوعی، که همگی محصول بازارند، وارد تحقیقات دارو و درمان شدند یا میدونیم ماسک در حال طراحی تراشههاییه که نتایج درمانی معجزهآسایی میتونه داشته باشه.
با این اوصاف، قضاوت کنید حمله به بازار یعنی چی؟ یعنی حمله به مبانی پیشرفت و توسعه و بهروزی... دیدگاهی تنگنظرانه که میخواد زندگی انسان رو فقط از زاویه دید رابطهٔ کارفرما و حقوقبگیر بفهمه، بدون اینکه درک کلانی نسبت به کارکرد بازار در بهروزی، توسعه و پیشرفت داشته باشه.
توضیح ویدئوها:
سفر تاریخی دیروز (ششم مهر) استارشیپ که برای نخستینبار با موفقیت به مدار زمین رسید و ۲۶ ماهواره نسل جدید Starlink V3 رو در مدار مستقر کرد؛ ارتباط اولیه با تمام این ماهوارهها هم برقرار شد.
استارشیپ پس از حدود سه ساعت وارد مسیر بازگشت شد و با فرود کنترلشده در اقیانوس آرام (Splashdown) نخستین پرواز مداریش رو به پایان رسوند.
طبق اسناد خود اسپیسایکس، در حالت عملیاتی کامل، استارشیپ میتونه تا ۶۰ ماهواره V3 حمل کنه که از نظر ظرفیت افزودهشده به شبکه تقریباً معادل ۲۰ پرتاب فالکون ۹ هست.
.
.
-مهدی تدینی-
@uttweet