فراتر از همهٔ ارزش‌ها، انسانیت قرار دارد و اوجِ انسانیت در رهایی از اَنانیت و خودمحوری است. نخستین و روشن‌ترین نشانهٔ این رهایی، تواضع است.

انسان تا زمانی که متواضع نباشد، هنوز گرفتار اَنانیت است؛ و تا زمانی که گرفتار اَنانیت باشد، جهان را از دریچهٔ منافع، خواسته‌ها و برداشت‌های خود می‌بیند و همه‌چیز را برای خویش می‌خواهد. چنین نگرشی با شأنِ انسانِ والا، اخلاق‌مدار و حقیقت‌جو سازگار نیست.

از این رو، می‌توان گفت تواضع نه صرفاً یک فضیلت اخلاقی، بلکه یکی از بنیادی‌ترین نشانه‌های انسانیت است؛ زیرا انسانی که از تواضع بی‌بهره باشد، همچنان در بندِ خویشتن است .

✍🏼امید رفیعی، روانشناس

@UTpsychologic