✅ریشه­‌های هولوکاست (بخش اول)

✍🏻امیرمحمد زلفی­‌گل
 
  کلمات دارای بار ارزشی متفاوتی هستند؛ شاید بتوان به هر کلمه­‌ای برچسب خوب یا بد و مثبت یا منفی را نسبت داد؛ اما معیارهای انسان­ها نیز از هم متفاوتند و شاید آن­چه که از منظر نویسنده امری نیکو تلقی گردد از نگاه خواننده امری نکوهیده و شنیع باشد. کلمات در ذهن ما خنثی نبوده و این کارکرد ذهنی ما است که به صورت حداقلی، به شکلی درونی، نسبت به کلمات موضع داشته باشیم. در همین راستا، هیچ کلمه­‌ای صرفا «یک کلمه» نیست و همواره زنجیره­ایی از کلمات را به دنبال خود یدک می­کشد، همانند هولوکاست. زمانی که از هولوکاست نام میبریم، آن کلمه ما را به یاد جنایت می­اندازد، این بد و منفی است. در واکاوی بعدی به لایه دوم و کشتار یهودیان می­رسیم؛ گرچه کشتار انسان دیگر، عملی نکوهیده می­باشد اما مرکزیت قوم یهود در این جنایت و نسل­کشی نتیجه‌ی ارزشی دیگری را برای عده­‌ای رقم می­زند؛ آن­ها از این عمل حمایت می­کنند و در مواردی افراطی حتی بانیان این عمل را مورد قضاوت قرار می­دهند که چرا تمام آنان را نکشتند؟ در بحث تناسب این کلمه نیز می­توان به کلمات دیگری چون «ناسیونال سوسیالیسم»، «هیتلر»، «آیشمن»، «آشوویتس» و «یهودیان» رسید. زمانی که واژه‌ی 《یهودستیزی》 را می‌شنویم، ناخودآگاه کلمه «رایش سوم» نیز به ذهن ما متبادر می­شود اما رفتار خشونت­‌آمیز با یهودیان پدیده­‌ای مدرن نبوده و به گذشته تعلق دارد.
در ابتدا باید تمایزی میان یهودستیزی و یهودیت ستیزی قائل شویم؛ اولین منازعات نامحدود در بعد زمانی و مکانی نسبت به یهودیان در قرون ابتدایی میلادی و توسط مسیحیان رقم خورد. این منازعات رنگ و بویی مذهبی داشت و علل آن در رفتار یهودیان نسبت به مسیح خلاصه می­شود: 1) یهودیان باید به عیسی مسیح ایمان می­‌آوردند و او را همان منجی می­دانستند که کتاب مقدس به آنان بشارت داده بود اما کوردلی دینی آنان مانع از تحقق این امر شد؛ 2) دلیل دوم نقش یهودیان در توطئه علیه مسیح و مصلوب شدن وی بود. این دلایل تا سده­‌های بعدی مهم­ترین دلایل «یهودیت­‌ستیزی» را تشکیل می­دادند.
  گسترش مسیحیت در امپراتوری روم و به ویژه واپس­زنی ادیان غیرمسیحی، تعارض با یهودیت را نیز از سده چهارم شدت بخشید. یهودیان در سده­‌های میانی خود را با جامعه­‌ای سرتاسر مسیحی مواجه می­‌دیدند؛ جامعه­‌ای که آنان را به منزله جسمی خارجی دریافت می­کرد. در دورانی که دین مؤلفه سازنده همه‌ی شئون زندگی آدمیان بود، تأثیرگذاری­‌ باورهای دینی متفاوت نمی­‌توانست تنها به رفتن به عبادتگاه­‌های متفاوت محدود شود، بلکه به ناگزیر به همه عرصه­‌های اجتماعی دامن می­گستراند. در سال 1099 که پاپ حکم جهاد برای آزادسازی اورشلیم را صادر کرد، مسیحیان پیش از جنگ با قوم «بی­ایمان» در اورشلیم به جنگ با «بی­ایمانان» موطنشان رفتند و در شهر وومس آلمان، صدها یهودی را کشته و بقیه را بزور غسل تعمید دادند؛ سایر یهودیان نیز از ترس جانشان به مسیحیت گرویدند. در سال 1215، شورای چهارم لاتِران حتی خواستار آن شد که یهودیان با نشانه­ای زرد رنگ یا نوعی «کلاه یهودی» در ظاهر متفاوت شوند. این برخوردهای اجتماعی با یهودیان منجر به محدودیت آنان از فعالیت در بسیاری از حرفه­‌ها شد که یهودیان از این فرصت بهره جسته و به سوی حرفه­‌ی وام­دهی و نزول­گیری روی آوردند که این خود نیز یک دلیل اقتصادی به مجموعه علل تنفر از یهودیان افزود.

#یک_فنجان_سیاست
#انجمن_علمی_علوم_سیاسی
#کارگروه_اندیشه_سیاسی