✅گورباچف؛ قهرمان یا بازنده؟!
🖋علی بیات فرد

🔻در ۲ مارس ۲۰۲۱ ، میخائیل گورباچف، آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی، ۹۰ ساله شد. دوره ۵ ساله قدرت او پر سر و صدا بود، جنگ سرد به پایان رسید و سرانجام اتحاد جماهیر شوروی در دسامبر سال ۱۹۹۱ دچار فروپاشی شد. چگونه می‌توانیم او را به عنوان یک رهبر سیاسی قضاوت کنیم؟ موفقیت ها و ناکامی‌های او چه بود؟
گورباچف در منطقه جنوبی Stavropol، منطقه‌ای متشکل از گروه‌های ملیتی مختلف به دنیا آمد. او در دانشگاه دولتی مسکو در رشته حقوق تحصیل کرد و در سال ۱۹۸۰ به سمت سیاسی رسید و وظیفه اش احیای مجدد کشاورزی شوروی بود، کاری که غیر قابل کنترل به نظر می رسید. در این زمان گورباچف در سن ۴۹ سالگی با اختلاف کمی، جوانترین عضو هیئت حاکمه حزب بود.
۵ سال بعد گورباچف به رهبری حزب رسید اما تغییراتی در رفتار و سیاست او رخ داده بود؛ زمان سخنرانی های وی طولانی‌تر شده بود، به ندرت به حرف کسی گوش میداد اما در طی این مدت بدنبال حفظ ارتباط معمول با مردم بود. گورباچف سیاست Glasnost and Perestroika یا « رو راستی و نوسازی » را به اجرا گذاشت و با ایجاد تغییرات سیاسی و حذف بسیاری از اعضا و نخبگان قدیمی، حزب کمونیست را زیر سوال برد. گورباچف در همان سال بعنوان رئیس جمهور انتخاب شد اما اصلاحات اقتصادی مسئله‌ای مشکل بود.
سیاست Glasnot موجب تشکیل رسانه آزاد شد که بسیاری از رازها را برملا کرد، مانند جرم های استالین، امتیازات و حق ویژه اعضای حزب و ... .

🔷در سیاست خارجی او پس از چندین جلسه به یک توافق جدید با ایالات متحده رسید، بطور یک جانبه تولید سلاح های هسته ای میان برد را کاهش داد، به ایالات متحده سفر کرد و رونالد ریگان، رئیس جمهور وقت ایالات متحده را به مسکو دعوت کرد.
در سال ۱۹۸۹ ، در چهلمین سالگرد جمهوری دموکراتیک آلمان (آلمان شرقی)، او به برلین شرقی سفر کرد و به رهبر Erich Honecker هشدار داد که کشورش نیاز به اعمال اصلاحات دارد. در اواخر سال، رژیم‌های کمونیستی مانند دومینو فرو پاشیدند و دیوار برلینِ ۲۸ ساله برچیده شد. یک سال بعد، دو کشور آلمان دوباره به هم پیوستند. گورباچف به خواسته‌های ایالات متحده و رهبر آلمان، Helmut Kohl ، مبنی بر پیوستن آنها به ناتو رضایت داد.

🔷سال ۱۹۹۰ ، اتحاد جماهیر شوروی با یک بحران اقتصادی روبرو شد، که منجر به شکست اصلاحات اقتصادی و اعتصاب کارگران ذغال سنگ و فولاد شد. در سال ۱۹۹۱ ، او توافق‌نامه اتحادیه جدیدی را برای حفظ اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی آغاز کرد. تندروها برای جلوگیری از وقوع آن در ماه آگوست، او را در Foros, Crimea ربودند و یک کودتا را در مسکو آغاز کردند که موفق نبود. در این میان، چندین جمهوری از جمله اوكراين و بلاروس اعلام استقلال كامل كردند.
در سال ۱۹۹۱، روسیه Boris Yeltsin را بعنوان رئیس جمهور خود انتخاب کرد. Yeltsin حزب کمونیست را ممنوع کرد، گورباچف را به دلیل انتصاب رهبران کودتا مورد تمسخر قرار داد. چند ماه بعد، او به طور غیررسمی از کرملین اخراج شد. دولت تاسیس شده توسط لنین که در زمان استالین با شکست نازیسم در سال ۱۹۴۵ به اوج خود رسید، در زمان گورباچف، مردی که به دنبال تغییر مسالمت‌آمیز بود ( اما از امکانات لازم برای حفظ دولت شوروی برخوردار نبود ) به آرامی پایان یافت.

#یک_فنجان_سیاست
#کارگروه_روابط_بین_الملل
#انجمن_علمی_علوم_سیاسی
@utpsaa