✅آیا ما داناتریم؟
🖋محمدامین نیک صفت

‼ادامه .....................

🔻تاریخ انقضای همه چیز زودتر از آنچه که بتوان فکرش را کرد سر می رسد و شما به اجبار باید یک چیز جدید را جایگزین داشته‌‌ی قبلی خود کنید که نمونه آن سیر پیشرفت گوشی‌های هوشمند در ۱۰ سال اخیر است. پس اینجا یک شعار اصلی وجود دارد که باید بر سر در همه خانه ها حک گردد" یا برای حیات فردا پیشرفت کن و ادامه بده یا برای مردن به دنبال تابوت بگرد."
پیشرفت کردن، فعلی است که انسان مدرن را به تکاپو و تحرکی تمام ناشدنی وا می دارد و خیلی اوقات بر تفکراتمان اثر دارد و بسیاری از افکاری را که پیشینیان ما نداشتند با تسلط این مفهوم جایی را نمی توان در زندگی و ذهن مان برایشان متصور شد .مثلاً وضعیت ما پس از مرگ که برای پیشینیان یک ارزش و دغدغه بود اما امروزه جایی در زندگی بسیاری از انسان های مدرن ندارد.
اما با توجه به این وضعیت سوالاتی همواره می‌تواند وجود داشته باشند.از قبیل: آیا ما بیشتر می دانیم ؟آیا من قرن بیست و یکمی از دانایی و معرفتی بیش از یک انسان قرن سیزدهمی برخوردارم؟ در شرایط یکسان کدام یک بر دیگری برتری دارد،من یا او؟

🔻مثالی در این باره شاید خیلی چیزها را روشن کند. بشر برای تردد خویش همواره کوشیده از مرکبی استفاده کند که هم سریعتر بوده و هم از خستگی خود جلوگیری به عمل آورد و در یک کلام راحت‌تر باشد. روزگاری سوار بر الاغ ، روزگاری زین بر پشت اسب و روزگاری هم سوار بر سریعترین خودروها که مسافت‌های طولانی را در کمترین زمان ممکن طی می‌کنند . حالا سوال اینجاست: آیا من خودرو سوار بیشتر از عملکرد مرکبی که مرا به پیش می راند مطلعم یا انسان قرن سیزدهمی که سوار بر اسب است؟

🔹اکثریت قریب به اتفاق رانندگان خودروها بدون‌شک اطلاع دقیقی از عملکرد و چگونگی فرآیندی که موجب حرکت خودرویشان در جاده می گردد ندارند. آنها حتی از مسیری که در آن حرکت می‌کنند نیز ناآگاهند. حتی با وجود جی پی اس ها و مسیرنماهای مختلف دیگر نشانی دقیق مقصد خویش را نمی‌دانند. و افسار به جای آنکه دست ارباب اراده باشد دست دیگری است. حتی سوخت موجود در خودرو چنانچه نشانگر سوخت وجود نداشته باشد بر ما عیان نیست در واقع اینجا تکنیک و فن پیشران است نه اراده و آگاهی انسان و بشر افسار را به دست اعتماد به تکنولوژی سپرده نه به دست اگاهی و معرفت. اما انسان قرن سیزدهم سوار بر اسب باید چگونگی رفتار با مرکبش را می‌آموخت و اگر به وضعیت مرکبش آگاه نمیبود اسب یا الاغ وی را بر زمین می زد. باید خیلی از فاکتورها را خود تنظیم می‌کرد. باید وضعیت مرکب و میزان غذایی را که خورده، گرسنگی و تشنگی اش را به تجربه و با چشمان خود اندازه گیری می‌کرد و باید شش دانگ حواسش را به مسیر پیش رو جمع می نمود و با آگاهی بسیار و صرافت خود راه خویش را پیدا می نمود. بنابراین همانطور که معلوم است او نسبت به من از مرکب خویش بیشتر آگاهی دارد.این مسائل بسیار ساده است اما این نکات را می توان به خیلی چیزها تعمیم داد.
🔹همانطور که وبر در سخنرانیش تحت عنوان "علم به مثابه حرفه" بدان اشاره نمود، پیشرفت جوامع و حیات امروزین ما و عقلانی شدن مسائل و خردورزی نشانه افزایش و همه گیر شدن معرفت ما نسبت به شرایطی که در آن به سر می‌بریم نیست. شاید امروزه بسیاری از مجهولات که در گذشته امری مقدس تلقی می‌شدند با معلوم شدنشان به کمک علم و عقل دیگر مقدس نباشند یا خرافات به حداقل رسیده باشد اما اینها دلیل بر آن نیست که انسان قرون پیشین کودن بوده و ما نسبت به او داناتر و آگاه تر و عاقل تریم. اگر این موضوع را به عالم سیاست و تاریخ نیز تسری دهیم باید گفت بسیاری از قضاوت ها و مقایسه هایی را که به عمل می آوریم پوچ و اشتباه اند. مثلاً شاید امروزه کسی فکر آن را نکند که دولت مردی از ایران مانند دولتمرد قاجاری به واسطه انعامی چند، بخشی از منافع میهنش را به بیگانه تسلیم نماید . آنچه که مبرهن است در نظر گرفتن بستر زمانی و مکانی و موقعیت افراد در آن برهه است. و نباید مثلاً وزیر خارجه امروز خود را با مسئول سیاست خارجه در عصر قاجار مقایسه نمود. و به یکی گفت بی سواد و جاهل و فلان و به دیگری گفت قهرمان و عاقل و دانا.
پس چنین می توان نتیجه گرفت که قضاوت در تاریخ باید قضاوتی باشد از روی باریک بینی و سنجش موقعیت و دانشجو و دانشمند عرصه سیاست که اغلب در مهلکه مقایسه تحلیل گرفتار می آید ملزم است که این مسئله را مورد توجه قرار دهد . به قول وبر: 《 ما باید دست به کار شویم و مقتضیات زمان را هم در روابط انسانی و هم در مشاغل مان دریابیم.》

#یک_فنجان_سیاست
#کارگروه_دانش_سیاسی
#انجمن_علمی_علوم_سیاسی

@utpsaa