✅بررسی عُرفهای مُد و پوشاک در حکومت های انقلابی
🖋به قلم: علی میرزاخانی


👕پیش از آنکه پایه های متمایز نظری انقلابهای تاریخساز نظیر فرانسه، روسیه یا ایران را بسنجیم، برای مورد نخست، معنویات یا کیفیت‌های انقلاب را یادآور می‌شویم.هنگام تحقق انقلاب و نوپایی، میان گروه‌های جوان انقلابی، موجی از آرمانگرایی، تعالی خواهی و باور به ارزش والای معنوی مبارزات پیشین حاکم میگردد و بنابراین، از تجمل و ظرافت و بدن نمایی پوشش کاسته می‌شود و بجای آن، البسه ضمخت و گشوده رواج می یابد.بنابر این مسأله، انقلابیون بویژه در سالهای آغازین پیروزی جنبش خود که شور و شرر آنان هنوز به نفوذ و ثروت ناشی از اقتدار، آلوده نگشته، از لباسهای آزاد استفاده میکنند، چراکه توجه به آراستگی پوشش و جامه فاخر، عمدتاً اینگونه تلقی میگشت که فرد دارای پوشش شکیل، دردمندی سایر انقلابیون را ندارد و یا آنکه حاضر به فدا کردن جان خود در راه انقلاب، نیست.در فرانسه پایان سده هجدهم و ایران اواخر سده بیستم نیز به اینگونه قوانین نانوشته در زمینه پوشاک، بر میخوریم.در زمان حکمرانی لنین و استالین بر اتحاد شوروی سابق که ادعای الغای طبقات اجتماعی بود نیز اغلب الگوهای پوششی از لباس نظامیان اخذ میشد و در این مورد نیز، شاهد کاهش محسوس زرق و برق و زیبایی این پوشاک نسبت به دوران تزار هستیم.
🧥جدا از این نکته کلی که بیان شد، اکنون میتوانیم چهار انقلاب مهم تاریخ را که در انگلستان، فرانسه، روسیه و نهایتاً ایران بوقوع پیوست را بطور مجزا و با اشاره به برخی نکات بطور خلاصه بررسی نماییم:
1️⃣جنگ داخلی انگلستان در دهه ۱۶۴۰ که به فرمانروایی الیور کرامول منجر شد:
طی این وقایع، دو گروه سلطنت طلبان حامی شاه چارلز یکم و نظامیان حامیان مجلس، طرفین درگیر بشمار می‌رفتند. سلطنت طلبان که به سربازان شاه موسوم بودند، بپیروی از پوشش اشراف و خاندان سلطنتی انگلستان، کلاه‌های پهن، پیراهنهای ظریف کتان و زره های منقوش به تن می‌کردند و موی خود را بلند میکردند.
اما سربازان مجلس که حامی تحدید قدرت نامحدود چارلز بودند، برای آنکه به جنگاوری خود تأکید نمایند از چکمه های بسیار بلند مهمیزدار زره های سنگین و زمخت استفاده میکردند.
2️⃣ انقلاب ۱۷۸۹فرانسه:
علاوه بر کاسته شدن ظرافت از پوشش فرانسوی، نکته مهم مربوط به کلاههای فرانسوی است. طی سده۱۸م، کلاه‌های مخروطی شکل بلندی در فرانسه متداول بود و تدریجا، گروههای انقلابی بخش بالایی این گونه کلاه را رو به جلو خم کردند که با سایر گروهها، متمایز شوند. میتوان اینچنین نتیجه بگیریم که خمیده کردن نُک تیز این کلاه‌ها، نوعی شکستن چارچوب های پیشین را به ذهن متبادر می‌سازد.
3️⃣ انقلاب کارگری ۱۹۱۷روسیه:
هرچند که آب و هوای بسیار سرد روسیه،چندان امکان انعطافی در گزینش لباس به روس‌ها نمی‌دهد، اما با اینحال، پرولتریای روسیه از نوعی یونیفرم پشمی ضخیم و ساده استفاده میکردند که نماد جامعه بدون طبقه و کاملاً برابر کمونیسم بود. البته اقتدارگرایی مطلق استالن، بگونه بود که نوع پوشش، چندان بصورت عُرف نباشد و حالت رسمی تری یابد.
چنین رویکردی در بسیاری از حکومت‌های کمونیستی سده بیستمی نیز نظیر کره شمالی، چین، خمر یا ویتنام رعایت شد.
4️⃣ انقلاب اسلامی ایران ۱۹۷۹:
پیشرفت جوامع در صنعت نساجی و طراحی پوشاک و همچنین تعدد اندیشه‌ها و گروههای انقلابی در این سالها بسیار فراتر از موارد پیشین بود و بدیهی است که به نکات محدود بسنده می‌نماییم. عمدتاً، هواداران سلطنت پهلوی و یا ملیون بودند که از کراوات استفاده میکردند اما گروههای مذهبی تر، کراوات را نماد غربگرایی یا با تعابیر دیگر یاد می‌کردند. معمولاً چهره‌هایی که سرپرستی طیف ها یا گروهها را عهده‌دار بودند و یا آنکه در ساختار حکومت پهلوی، سالمند و محافظه‌کار بودند نظیر امام خمینی(ره)، مرحوم مهندس بازرگان، محمدرضا پهلوی، تیمسار ازهاری، شریف امامی و... عینک‌های بزرگ کائوچویی و تیره بچشم داشتند زیرا این عینک‌ها، نخبگی، ارج و غرور بیشتری به چهره می آورد، اما بسیاری از جوانان که اغلب گروههای چپ دانشجویی را تشکیل میدادند از عینک‌های بزرگ فلزی مدل metal aviator استفاده میکردند و برای قرابت بیشتر با جنبش های چریکی آمریکای لاتین، بجای کت یا پالتو، اُورکت های سبزرنگ به تن می‌کردند. البته گروههای مذهبی جوان نیز در سالهای جنگ،بر دفاع چنین پوششی داشتند و برای همان مفهوم نفی بدن نمایی لباس، پیراهن را روی شلوار می انداختند.
#جامعه_و_سیاست
#یک_فنجان_سیاست
#انجمن_علمی_علوم_سیاسی
@utpsaa