📕#پیشنهاد_استادانه
قسمت اول

دکتر حجت کاظمی:
«اعضا انجمن علمی علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی از من خواستند کتابی را جهت مطالعه دوستان معرفی کنم. من نگاهی به کتابخانه‌ام انداختم تا کتابی انتخاب کنم که برای خودم هم جالب بوده باشد. کتابی توجهم را جلب کرد که حدوداً شاید ده سال پیش آن را مطالعه کردم و تاثیری ماندگار روی ذهن من گذاشت. با مرور گذری حاشیه‌نویسی‌هایم بر کتاب آن تاثیر دوباره زنده شد.

عنوان کتاب «انسانیت: تاریخ اخلاقی سده بیستم» است. نوشته جاناتان گلاور، ترجمه عالی افشین خاکباز و ویراستاری خشایار دیهیمی. کتاب اولین‌بار در سال ۱۳۹۲ توسط نشر «آگه» به فارسی منتشر شد. به‌تازگی هم انتشارات معتبر «فرهنگ نشرنو» آن را با شکل و شمایل جدیدی منتشر کرده است. مثل همه کارهای این نشر چاپ جدید قالبی جذاب و زیبا دارد.

چیزی که باعث شد تا این کتاب را مناسب برای مطالعه دوستان بدانم این بود که مباحث آن با اتفاقات دردناکی که طی یک‌سال گذشته در فلسطین و لبنان می‌افتد ارتباط زیادی دارد و می‌تواند مایه تأمل و تفکر پیرامون دلایل چنین وقایع وحشتناکی شود.

در مورد جاناتان گلاور باید بگویم که ایشان فیلسوف اخلاق و استاد کینگز کالج لندن است. او از زاویه تخصص اصلی‌اش یعنی فلسفه اخلاق است که وارد مطالعه تاریخ قرن بیستم شده و ده سال را صرف نوشتن کتابش کرده است. کتاب در سال ۱۹۹۹ منتشر شد و از زمان انتشار مایه بحث‌های زیادی بوده است.

اما کتاب در مورد چه چیزی هست؟ گلاور در مقدمه کتاب می‌گوید آن چیزی که او را سوق داد به بحث در مورد تاریخ قرن بیستم پرسش‌هایی است که ریشه در کودکی‌اش داشته است. پرسش‌هایی که در سال‌های بعدی تکامل‌یافته و به دغدغه‌ای پژوهشی تبدیل شده است. جوهر این پرسش‌ها این بوده است که چه‌طور در قرن بیستم و در دورانی که بشر تصور می‌کرد در اوج پیشرفت و تکامل فکری است؛ انسان‌ها دست به جنایات وحشتناکی زدند که این قرن را به روزگاری سرشار از مرگ و وحشت تبدیل کرد؟ کتاب به تعداد زیادی از خشونت‌های بزرگ قرن بیستم در کشورهای مختلف پرداخته است: کشتارهای بزرگ در دورهٔ استالینی، کشتار یهودیان توسط نازی‌ها، کشتار مردم عادی توسط خمرها در کامبوج، کشتارهای قومی در روآندا و یوگسلاوی سابق، کشتار ویتنامی‌ها توسط آمریکا، بمباران‌های بزرگ در جنگ جهانی دوم و کشتار غیرنظامیان، کشتار ژاپنی‌ها توسط ایالات متحده در هیروشیما و.... تنها در جنگ‌های قرن بیستم حدود ۹۰ میلیون نفر کشته شدند.

مسئله اصلی گلاور به‌عنوان یک فیلسوف اخلاق این است که ما تاکنون به مسائل اخلاقی به‌عنوان موضوعاتی انتزاعی پرداخته‌ایم نه به‌عنوان مقولاتی در واقعیت رویدادهای تاریخی. به عبارت دیگر مسئله گلاور بررسی اخلاق در متن تاریخ است. او معتقد است این تاریخ خونین پرسش‌های مهم اخلاقی پیش روی ما قرار می‌دهد. باور پایه‌ای گلاور این است که در شرایط عادی انسان‌ها دارای یک هویت اخلاقی نیرومند هستند که همچون مانعی برای آزار و خشونت علیه دیگران عمل می‌کند. سؤال این است که چطور انسان‌های متمدن از این هویت اخلاقی عبور کردند؛ انسان‌های دیگر را تحقیر کردند، آزار دادند و بدون توجه به رنج‌ دیگران دست به کشتار آنان زدند؟ بخش عمدهٔ کتاب متمرکز بر این است که در این وقایعی که گفته شد چه عواملی باعث شد که این هویت اخلاقی انسان‌ها خنثی و فرسوده بشود. او با مرور خاطرات افراد درگیر و اسناد باقی مانده سعی می‌کند سازوکارهای فرسایش هویت اخلاقی انسان را شناسایی کند. نظر گلاور این هست که هر چقدر به این عوامل فرسوده‌کننده هویت اخلاقی خودمان آشنا بشویم بهتر می‌توانیم از تکرار رویدادهای مشابه جلوگیری کنیم و از خودمان محافظت کنیم. هدف از مرور خشونت‌های متعدد و وحشت‌های بزرگ قرن بیستم درک روان انسان است. فکر می‌کنم باتوجه‌ به کشتار وحشتناکی که در فلسطین و لبنان شاهد هستیم؛ کتاب گلاور کتابی است به هنگام. اتفاقاً آخرین اثر گلاور هم کتابی در مورد مسئله فلسطین است.

مطالعه کتاب «انسانیت: تاریخ اخلاقی سده بیستم» هم موجب آشنایی با تاریخ می‌شود، هم منبعی است برای آشنایی با مباحث فلسفه اخلاق و هم دریچه‌ای است به‌سوی روان‌شناسی خشونت. این موارد وقتی با تحلیل توانمند استادی چون گلاور کنار هم قرار بگیرند کتابی بسیار تأثیرگذار شکل می‌دهند که خواندن آن بسیار آموزنده خواهد بود. کتاب گرچه حجیم است؛ ولی خسته‌کننده نیست. اثر کتاب تا مدت‌ها در ذهن شما باقی خواهد ماند.

امیدوارم موفق باشید.»

-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-‌-

@utpsaa