‍ 📄 اصول علم اقتصاد

کارل منگر در سال ۱۸۷۱ کتاب اصول علم اقتصاد (Grundsätze der Volkswirtschaftslehre) را منتشر کرد و علم اقتصاد هنوز نتوانسته است به‌طور کامل از پیامدهای نادیده گرفتن آن رهایی پیدا کند.

منگر صرفاً در حاشیه‌های اقتصاد کلاسیک دست نبرد؛ او نظریه ارزش کار را که از زمان آدام اسمیت به اندیشه اقتصادی راه یافته بود و در مارکس به نتیجه‌ای ویرانگر رسید، درهم کوبید. ارزش از تعداد ساعاتی که یک کارگر صرف کوبیدن میخ می‌کند ناشی نمی‌شود. ارزش در ذهن شما شکل می‌گیرد؛ در ذهن فردی که چیزی را می‌خواهد.

این همان #نظریه_ارزش_ذهنی است و در عین سادگی، پیامدهایی ویرانگر دارد. یک لیوان آب در وین تقریباً هیچ قیمتی ندارد. همان لیوان آب در صحرای آفریقا ممکن است به اندازه تمام دارایی شما ارزش داشته باشد. خود آب تغییر نکرده است. میزان کاری که برای تولید یا تأمین آن انجام شده نیز تغییر نکرده است. آنچه تغییر کرده، وضعیت انسانی پیرامون آن است.
منگر تمام تحلیل خود را بر مفهوم «کالاهای مرتبه بالاتر و پایین‌تر» بنا کرد و نشان داد که کالاهای مصرفی مستقیماً نیازهای انسان را برآورده می‌کنند، در حالی که کالاهای سرمایه‌ای از طریق زنجیره‌های تولید، به‌طور غیرمستقیم این نیازها را برآورده می‌سازند. یک کارخانه چوب‌بری (کالای مرتبه بالاتر) چوب تولید می‌کند و چوب خانه شما را می‌سازد. ارزش کارخانه چوب‌بری از ارزشی ناشی می‌شود که شما برای خانه قائل هستید. رابطه علیت از مصرف‌کننده به تولیدکننده جریان پیدا می‌کند، نه از مواد اولیه به محصول نهایی.
همین وارونگی ساده، مبانی برنامه‌ریزی اقتصادی سوسیالیستی را حتی پیش از آنکه اتحاد جماهیر شوروی وجود داشته باشد، درهم کوبید. قیمت‌ها ارزش‌گذاری‌های واقعی انسان‌ها را در سراسر یک اقتصاد به یکدیگر منتقل می‌کنند. منگر این نکته را در سال ۱۸۷۱ اثبات کرد. برنامه‌ریزان متمرکز هنوز این پیام را نخوانده‌اند.

#اصول_علم_اقتصاد
#کارل_منگر

◽️@utfinance◽️