📄 پیامد تفکر التقاطی در اقتصاد | اقتصادِ مختلط جمع محاسن است یا ترکیب تناقض‌ها؟ | «اقتصادِ سالادی» ترکیب ناممکن بازار و دولت است

در کتاب‌های درسی «اقتصاد» که در ایران تدریس می‌شود، وقتی نظام‌های اقتصادی مختلف -از جمله سرمایه‌داری، سوسیالیسم و نظام اقتصادی اسلام- معرفی می‌شوند، در توصیف اقتصاد ایران، آن را سیستمی «مختلط» معرفی می‌کنند. سیستمی که هم بخش خصوصی در آن فعال است و هم دولت در بخش‌هایی مداخله‌گر و حتی عرضه‌کننده یا تقاضاکننده است و علاوه بر این‌ها اصول فقهی و شرعی اسلامی نیز در آن جاری است و توسط نهادهای ناظر اعمال و پالایش می‌شود.

در ایران حتی شیوه مدیریت نرخ ارز نیز «شناور مدیریت شده» نام دارد، که می‌توانیم آن را نیز سیستمی مختلط از سازوکار بازار و مداخلات دولت یا بانک مرکزی در بازار ارز بنامیم. اما این سیستم مختلط کارایی و اثربخشی دارد؟

در نگاه نخست، ترکیب بهترین ویژگی‌های سیستم‌های مختلف بسیار جذاب، معقول و حتی هوشمندانه به نظر می‌رسد. چرا باید خود را به یک مکتب فکری خاص محدود کنیم، وقتی می‌توانیم چند ویژگی خوب از سوسیالیسم (مانند عدالت و حمایت اجتماعی) و چند ویژگی برجسته از سرمایه‌داری (مانند نوآوری و رقابت آزاد) را انتخاب کنیم و ترکیبی دلپذیر بسازیم؟ این رویکرد -و به عبارتی- سیاست‌های مختلط، در ظاهری غیرایدئولوژیک و عمل‌گرایانه عرضه می‌شود اما در واقع رویکردی التقاطی است.

◽️@utfinance◽️