کتاب نخواندن چه خطراتی دارد؟ (تحلیل اکونومیست)

✍️جواد طهماسبی/ مترجم


🔹 بزرگسالان کمتر می‌خوانند. کودکان کمتر می‌خوانند و نوجوانان بسیار کمتر می‌خوانند. برای کودکان خردسال کتاب کمتری خوانده می‌شود و برای برخی از آنها هیچ‌گاه کتاب خوانده نمی‌شود. نرخ کتابخوانی در میان کودکان فقیر پایین آمده است. این پدیده به «شکاف‌ خواندن» معروف است، اما باید توجه داشت که کتابخوانی برای تمام افراد و در همه‌جا افت کرده است.

🔹طبق مطالعه‌ای که در ماه آگوست در نشریه آی‌‌ساینس (I Science) منتشر شد نسبت افرادی که برای لذت کتاب می‌خوانند در 20 سال اخیر تا دوپنجم کاهش یافته است. مدرسه نظرسنجی You Gov متوجه شد که 40 درصد از مردم بریتانیا در سال 2024 هیچ کتابی نخوانده یا به آن گوش نداده‌اند. خواندن غیرتفریحی هم وضعیت بهتری ندارد. همان‌گونه که سر جاناتان بیت، استاد زبان انگلیسی دانشگاه آکسفورد، می‌گوید، دانشجویان نمی‌توانند یک رمان را در سه هفته تمام کنند. یکی دیگر از بزرگان می‌گوید که حتی جوانان تحصیل‌کرده هم عادت به تمرکز و به‌کارگیری مطالب ندارند.

🔹جاناتان رز در شاهکارش «زندگی روشنفکرانه طبقه کارگر بریتانیا» می‌نویسد: چوپانان در تپه‌های اسکاتلند نوعی کتابخانه سیار داشتند. هر چوپان کتاب‌هایی را در شکاف دیوارها می‌‌گذاشت تا چوپانان دیگر بخوانند. در شهرهای صنعتی و کارخانه‌‌ای عصر ویکتوریا کارگران برای خرید کتاب پس‌انداز می‌کردند. در یکی از مناطق اسکاتلند پسری متوجه شد که یک کهنه‌فروش در حال خواندن کتاب است. آن کتاب «توسیدید» (Thucydides-تاریخ‌نگار یونانی) نام داشت و کهنه‌فروش آن را به پسرک امانت داد. پسرک رمزی مک‌دونالد نام داشت که بعدها اولین نخست‌وزیر حزب کارگری بریتانیا شد.

🔹 امروز آن شورواشتیاق برای پیشرفت شخصی کمتر مشاهده می‌شود. برخی هزینه بالای کتاب و تعطیلی کتابخانه‌ها را عامل بی‌تفاوتی فکری مدرن می‌دانند. اما امروزه کتاب‌ها از هر زمان دیگری ارزان‌تر هستند. قیمت کتاب در روم باستان معادل سه‌چهارم قیمت یک شتر بود. در دوران ویکتوریا یک نسخه از کتاب «زیارت چایلد هارولد» اثر لرد بایرون حدود نصف درآمد یک هفته یک کارگر ارزش داشت. بااین‌حال، نرخ سواد در میان خودآموختگان قرن 18 اسکاتلند از بالاترین نرخ‌های سواد در جهان به‌شمار می‌رفت.

🔹کاهش کتابخوانی ضررهای دیگری نیز دارد. هیچ‌کدام از موتورهای تحرک اجتماعی به اندازه کتابخوانی اثربخش نیستند؛ برای مثال چوپانان اسکاتلندی را به خاطر آورید. شاید بچه‌پولدارها بیشتر کتاب بخوانند، اما در مجموع کتابخوانی یک اختراع برابری‌خواهانه است. هیچ‌کس -نه پرستار کودک، نه معلم خصوصی، نه دوستان و نه هیچ‌کس- به جز خودتان نمی‌تواند شما را به کتابخوانی وادار کند. مطالعه صرفاً یک ابزار نیست، بلکه همان‌طور که دیکنز درک می‌کرد، یک لذت بزرگ زندگی به‌شمار می‌رود. آن‌گونه که «جو» آهنگر مهربان، در کتاب «آرزوهای بزرگ» می‌گوید، «یک کتاب خوب به من بدهید و مرا جلوی یک آتش گرم بنشانید، من چیز دیگری از این دنیا نمی‌خواهم». زمانی که مردم این لذت را فراموش کنند اوضاع واقعاً تاریک خواهد شد.

منبع: تجارت‌فردا به نقل از  اکونومیست