🌍 پایتخت جهانی کتاب یونسکو

کتاب‌ها دروازه‌هایی به سوی جهان‌های ناشناخته‌اند و شهرهایی که به پایتخت‌های جهانی کتاب تبدیل می‌شوند، این دروازه‌ها را به روی همگان باز می‌کنند.

یونسکو از سال ۲۰۰۱ هر ساله یک شهر را به عنوان «پایتخت جهانی کتاب» انتخاب می‌کند تا اهمیت کتاب و کتاب‌خوانی را در توسعهٔ فرهنگی برجسته سازد.

این انتخاب با همکاری انجمن بین‌المللی ناشران (IPA)، فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابخانه‌ای (IFLA) و فدراسیون بین‌المللی کتابفروشان (IBF) انجام می‌شود.

این برنامه با هدف ترویج مطالعه از طریق برگزاری رویدادهای فرهنگی در طول یک سال صورت می‌گیرد و جایزهٔ مالی ندارد.
انتخاب یک شهر تنها به‌منظور تأیید بهترین طرح‌های کتاب‌خوانی و برنامه‌های فرهنگی آن انجام می‌شود.

فهرست شهرهای منتخب:

۲۰۰۱: مادرید (اسپانیا)
۲۰۰۲: اسکندریه (مصر)
۲۰۰۳: دهلی نو (هند)
۲۰۰۴: آنتورپ (بلژیک)
۲۰۰۵: مونترال (کانادا)

۲۰۰۶: تورین (ایتالیا)
۲۰۰۷: بوگوتا (کلمبیا)
۲۰۰۸: آمستردام (هلند)
۲۰۰۹: بیروت (لبنان)
۲۰۱۰: لیوبلیانا (اسلوونی)

۲۰۱۱: بوئنوس آیرس (آرژانتین)
۲۰۱۲: ایروان (ارمنستان)
۲۰۱۳: بانکوک (تایلند)
۲۰۱۴: پورت هارکورت (نیجریه)
۲۰۱۵: اینچئون (کرهٔ جنوبی)

۲۰۱۶: وروتسواف (لهستان)
۲۰۱۷: کوناکری (گینه)
۲۰۱۸: آتن (یونان)
۲۰۱۹: شارجه (امارات متحدهٔ عربی)
۲۰۲۰: کوالالامپور (مالزی)

۲۰۲۱: تفلیس (گرجستان)
۲۰۲۲: گوادالاخارا (مکزیک)
۲۰۲۳: آکرا (غنا)
۲۰۲۴: استراسبورگ (فرانسه)
۲۰۲۵: ریودوژانیرو (برزیل)

از ایران تاکنون تهران، نیشابور و شیراز برای این طرح نامزد شده‌اند، اما موفق به کسب این عنوان نشده‌اند. تهران در سال ۲۰۰۶ تنها با اختلاف یک رأی این عنوان را به تورین ایتالیا واگذار کرد.