به مناسبت سالمرگ او
✍🏻دکتر ابوالقاسم شهریاری
بر اساس گا‌ه‌شماری ایرانیان، پنج دی ماه «روز خورایزد» نام نهاده شده است که در آن «زرتشت پیامبر» در حال عبادت در آتشگاه بلخ از سوی تورانیان مورد حمله قرار گرفته و پس از مقابله‌ای دلیرانه، وفات می‌یابد. آنچه «اشو زرتشت» را برای ایرانیان جاودانه نموده است، آموزه‌های اوست که تاثیر عمیق بر ساختار فکری، اخلاقی و فرهنگی تمدن ایرانی بجای گذاشته است.
بینش بنیادین زرتشت بر پرستش اهورامزدا (خدای یگانه و دانا) تأکید دارد و جهان را عرصه نبرد میان نیروهای خیر (سپنتا مینو) و شر (انگره مینو) معرفی نموده است. انسان در این میدان، با بهره‌گیری از خرد (وهومن) و آزادی اراده، می‌تواند با گزینش «گفتار، پندار و کردار نیک» یاری‌گر نیروی خیر باشد و به سوی آبادانی و پیشرفت جهان (اشا) گام بردارد. بر همین اساس نیز بوده که آموزه‌های ایشان به بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت ایرانی تبدیل شده است که مهمترین آنها عبارتند از:
- اخلاق مداری: تأکید بر راستی، عدالت، پاکی زیست‌بوم، کشاورزی و آبادانی زیرساختهای تمدن ایرانی شد.
- تأثیر بر ادیان: بسیاری از باورهای زرتشتی چون روز واپسین، داوری، بهشت و دوزخ، پس از او در ادیان ابراهیمی نیز تکرار گردید و مبنایی برای گرایش ایرانیان به آنها شد.
- جشن‌ها و فرهنگ: نوروز، مهرگان، سده و دیگر آیین‌های کهن ریشه در باورهای زرتشتی دارند و نماد پیوند ایرانیان با طبیعت و شادزیستن هستند.
- ادبیات و حکمت: گاتاها (سرودهای زرتشت) از کهن‌ترین متون فلسفی ایرانی است و مفاهیمی چون فرّه ایزدی و منجی موعود (سوشیانت) در ادبیات و امید جمعی ایرانیان جاری نموده است.
زرتشت برای ایرانیان، پیام‌آور امید بود؛ او به جای رهبانیت و دنیاگریزی، بر مشارکت فعال در زندگی، شادی و نبرد با پلیدی تأکید دارد. امروزه نیز احترام به عناصر طبیعت، پاسداشت راستی و مسئولیت‌پذیری اخلاقی، میراث زنده اوست. گرچه گذشت زمان بسیاری از جزئیات زندگی او را پوشانده، اما نور خرد و نیک‌خواهی برافروخته شده از سوی ایشان، تا همیشه در آسمان فرهنگ ایران خواهد درخشید.
یادش گرامی باد.
@Iranshenasi_ub