⭕️ سکوت آنکارا در مورد محدودیت‌های حجاب در آذربایجان، علیرغم محکومیت ممنوعیت روسری توسط اردوغان

🔹 دولت ترکیه تاکنون هیچ واکنش عمومی و رسمی به مقررات جدید پوشش مدارس آذربایجان و گزارش‌های مربوط به جلوگیری از حضور دختران محجبه در کلاس‌های درس نشان نداده است؛ این سکوت در حالی ادامه دارد که رجب طیب اردوغان تنها یک روز پس از تصویب مقررات جدید آذربایجان، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، ممنوعیت حجاب در مدارس برخی کشورها را «حمله به ابتدایی‌ترین حقوق زنان» توصیف کرد.

🔸 اردوغان در این سخنرانی بدون نام بردن از هیچ کشوری گفت اسلام‌هراسی در جهان در حال گسترش است و زنان و دختران مسلمان در سال‌های اخیر با تبعیض بیشتری روبه‌رو شده‌اند. او تأکید کرد ترکیه ممنوعیت حجاب در مدارس را نقض حقوق اساسی زنان می‌داند. یک روز پیش از این سخنرانی، کابینه آذربایجان به ریاست علی اسدوف تصمیم شماره ۳۰۹ را تصویب کرده بود که استفاده دانش‌آموزان مدارس دولتی از پوشش‌های اضافی مغایر با یونیفرم یا اصل سکولاریسم را ممنوع می‌کند.

🔹 در متن تصمیم آذربایجان واژه «حجاب» به‌صراحت نیامده و مشخص نشده است چه نوع پوششی مشمول بند مربوط به سکولاریسم خواهد شد. رسانه‌های نزدیک به دولت آذربایجان نیز این تصمیم را ممنوعیت حجاب توصیف نکرده‌اند، اما برخی رسانه‌های دیگر آن را محدودیتی عملی علیه حجاب دانسته‌اند. مسئولیت اجرای مقررات نیز به شوراهای آموزشی مدارس سپرده شده و والدین موظف شده‌اند از رعایت مقررات توسط فرزندان خود اطمینان حاصل کنند.

🔸 گزارش‌های متعددی از اجرای این محدودیت‌ها پیش از تصویب رسمی مقررات منتشر شده است. در ۲۸ سپتامبر، دختران محجبه در مدرسه شماره ۶ سومقایت از ورود به کلاس‌ها منع شدند. گزارش دیگری از اعمال محدودیت مشابه در مدارس باکو، سومقایت، مهدی‌آباد، ایمیشلی، گنجه و مناطق دیگر حکایت دارد. در یکی از موارد گزارش‌شده، ۲۳ دانش‌آموز محجبه از ورود به مدرسه منع شدند. برخی از این محدودیت‌ها پس از اعتراض والدین لغو شده‌اند، اما موارد دیگری همچنان ادامه داشته است.

🔹 مصطفی ینر‌اوغلو، نماینده مستقل پارلمان ترکیه و عضو سابق حزب عدالت و توسعه، از سکوت دولت ترکیه انتقاد کرده و خواستار موضع‌گیری اردوغان، وزرای مربوطه و نعمان کورتولموش، رئیس پارلمان، شده است. او با اشاره به تجربه ترکیه در دوره موسوم به «۲۸ فوریه» گفت کشورش هزینه سنگینی برای ممنوعیت حجاب پرداخت کرده و این محدودیت‌ها صدها هزار دختر جوان را از تحصیل محروم کرده بود. ینر‌اوغلو معتقد است مقررات جدید آذربایجان به دلیل واگذاری تشخیص پوشش ممنوعه به شوراهای مدارس، می‌تواند به اجرای سلیقه‌ای و خودسرانه منجر شود.

🔸 موضوع حجاب در آذربایجان البته به سپتامبر محدود نمی‌شود. از فوریه و مارس نیز گزارش‌هایی درباره درخواست از دانش‌آموزان و حتی معلمان برای برداشتن حجاب منتشر شده بود. وزارت آموزش آذربایجان پیش‌تر اعلام کرده بود که تعیین مقررات پوشش بر عهده شوراهای آموزشی مدارس است؛ رویکردی که منتقدان آن را عامل ایجاد ابهام و اجرای نابرابر می‌دانند. در سال ۲۰۱۰ نیز تلاش وزارت آموزش برای اعمال محدودیت بر حجاب دانش‌آموزان با اعتراضات خیابانی مواجه شد.

🔹 در ترکیه نیز واکنش‌های اجتماعی آغاز شده است. انجمن «آزادی اندیشه و حقوق آموزش» (Özgür-Der) سوم اکتبر در مقابل کنسولگری آذربایجان در استانبول تجمع کرد و خواستار پایان محدودیت حجاب شد. هم‌زمان، رسانه‌های نزدیک به جریان محافظه‌کار ترکیه این تحولات را با دوره ممنوعیت حجاب در ترکیه مقایسه کرده‌اند.

🔸در مقابل، باکو نسبت به انتقادهای ترکیه حساس شده است. شورای رسانه و پخش آذربایجان در بیانیه‌ای، برخی مطالب منتشرشده در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی ترکیه را بخشی از «کارزار هماهنگ‌شده» علیه اتحاد دو کشور دانست و حتی احتمال جلوگیری از ورود برخی سازمان‌دهندگان این کارزار به آذربایجان را مطرح کرد. یک کمیسیون پارلمان آذربایجان نیز درباره آنچه «کارزار اطلاعاتی علیه آذربایجان در ترکیه» خوانده شد، تحقیق کرده است.

🔸 این اختلاف در شرایطی شکل گرفته که روابط دو کشور بر مفهوم «یک ملت، دو دولت» و اعلام اتحاد راهبردی در بیانیه شوشی سال ۲۰۲۱ استوار است. با این حال، الهام علی‌اف در دوم اکتبر اعلام کرد آذربایجان سیاست خارجی خود را به‌گونه‌ای تنظیم می‌کند که هیچ‌کس در امور داخلی این کشور دخالت نکند و باکو به «کمک یا قیمومیت» دیگران نیاز ندارد؛ سخنانی که برخی رسانه‌های ترکیه آن را پیامی غیرمستقیم به آنکارا تفسیر کردند.

منبع: Turkish Minute

🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus