⭕️ در سفر فیدان به امارات چه مسائلی مورد بحث قرار گرفت؟

✍️ یحیی بوستان

🔹 در روزهای اخیر چند تحول مهم رخ داده که می‌تواند بر آینده منطقه اثر بگذارد. رؤسای ستاد ارتش کشورهای ائتلاف مکه در عربستان دیدار کردند، بنیامین نتانیاهو سفری محرمانه به امارات داشت و نمایندگان چند کشور عربی، اسرائیل و آمریکا نیز در امارات نشستی محرمانه برگزار کردند. یک روز بعد، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، راهی امارات شد. پرسش این است که در پشت این رفت‌وآمدها چه می‌گذرد؟

🔸 نشست رؤسای ستاد ارتش ائتلاف مکه به دعوت ریاض و در ۲۵ سپتامبر برگزار شد؛ در شرایطی که حملات حوثی‌ها به عربستان افزایش یافته و نیروهای نزدیک به ریاض در یمن اعلام بسیج کرده بودند. بیانیه پایانی از توسعه تبادل اطلاعات، هماهنگی نظامی و یکپارچه‌سازی ظرفیت‌ها سخن گفت. با این حال، به نظر می‌رسد هدف اصلی عربستان در این مرحله، ارسال یک پیام بازدارنده به حوثی‌ها بوده است، نه درخواست برای حضور نظامی گسترده ترکیه و پاکستان در یمن. آنچه ریاض بیشتر به آن نیاز دارد، پشتیبانی عملیاتی از جمله دفاع هوایی، تبادل اطلاعات و مشاوره نظامی است.

🔹 سفر محرمانه نتانیاهو به امارات نیز توجه زیادی برانگیخت. یکی از احتمالات مطرح‌شده این است که نتانیاهو از محمد بن زاید خواسته باشد درباره گزارش‌هایی که می‌گفت امارات پیش از حمله ۷ اکتبر درباره احتمال وقوع حمله هشدار داده بود، موضع‌گیری کند. اما این موضوع به‌تنهایی برای توضیح سفر کافی نیست. نتانیاهو همچنین به محمد دحلان، مشاور بن زاید، به‌عنوان منبع احتمالی این اطلاعات اشاره کرده بود. بنابراین، یکی از پرسش‌های اصلی می‌توانست موضع امارات درباره آینده مسئله فلسطین باشد.

🔸 اهمیت بیشتر اما به نشست محرمانه دیگری مربوط می‌شود که با حضور نمایندگان ۱۰ کشور از جمله اسرائیل، آمریکا، عربستان و مصر در امارات برگزار شد. موضوعاتی مانند تهدید ایران و تقویت روابط اسرائیل با کشورهای خلیج فارس در این نشست مطرح شده است. این نشست نیز بی‌سابقه نبود؛ نشست نخست در اواسط سپتامبر و با حضور رؤسای ستاد ارتش کشورهای عربی و اسرائیل و با هماهنگی سنتکام در آلمان برگزار شده بود و موضوعاتی همچون ایران، تنگه هرمز و باب‌المندب را بررسی کرده بود.

🔹 هم‌زمان، معادلات میان آمریکا و ایران نیز تغییر کرده است. ایران در شرایط فشار اقتصادی آمریکا بار دیگر مسیر دیپلماسی را دنبال می‌کند، اما دونالد ترامپ پیشنهاد جدید تهران را نپذیرفته و بر عامل زمان تکیه دارد. واکنش شدید ایران به نشست امارات و حتی اعلام پاداش برای اسارت سربازان آمریکایی، از نگاه برخی ناظران می‌تواند نشانه نگرانی تهران از احتمال تشدید نظامی باشد.

🔸 از سوی دیگر، این نشست‌ها می‌تواند با تلاش آمریکا و اسرائیل برای فعال‌کردن دوباره «توافق‌های ابراهیم» نیز ارتباط داشته باشد؛ توافق‌هایی که پس از جنگ غزه از شتاب اولیه خود فاصله گرفته بودند. فعلاً نمی‌توان از موج جدیدی از عادی‌سازی سخن گفت، اما دست‌کم موضوع امنیت و تهدید ایران بار دیگر به بستری برای نزدیک‌تر شدن اسرائیل و کشورهای خلیج فارس تبدیل شده است.

🔹 سفر فیدان به امارات نیز به دلیل فاصله یک‌روزه با سفر نتانیاهو مورد توجه قرار گرفت و بخشی از گزارش‌ها آن را به موضوع سامانه‌های اس-۴۰۰ مرتبط دانستند. در سال‌های اخیر این احتمال مطرح بوده که ترکیه سامانه‌های اس-۴۰۰ خود را به یکی از کشورهای خلیج فارس، از جمله امارات، منتقل کند تا مسیر بازگشت آنکارا به برنامه اف-۳۵ و کاهش تبعات تحریم‌های کاتسا هموار شود. با این حال، به نظر می‌رسد محور اصلی سفر فیدان مسائل منطقه‌ای، به‌ویژه تحولات یمن، بوده است.

🔸 یکی از عوامل مهم در پیشروی حوثی‌ها و تسلط آنان بر باب‌المندب، اختلافات میان عربستان و امارات در پرونده یمن بوده است. این شکاف به پیشرفت حوثی‌ها کمک کرد و امکان انتقال بخشی از فشارهای ایران به منطقه باب‌المندب را فراهم ساخت؛ موضوعی که هم‌زمان توجه اسرائیل به توسعه توافق‌های ابراهیم را افزایش داده است.

🔹 از این منظر، نزدیک‌شدن دوباره عربستان و امارات می‌تواند بر پرونده‌های متعددی در منطقه اثر بگذارد. به نظر می‌رسد فیدان نیز بیش از آنکه صرفاً برای موضوع اس-۴۰۰ به ابوظبی رفته باشد، در پی فراهم‌کردن زمینه‌ای برای کاهش اختلافات میان دو کشور و ایجاد درک مشترک‌تر میان ریاض و ابوظبی درباره تحولات منطقه بوده است.

منبع: turkpress

🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus