⭕️ نقشه آمریکا برای محاصره زمینی ایران؛ کردها قرار است چه نقشی ایفا کنند؟

✍️ مایکل روبین( تحلیلگر آمریکایی مسائل خاورمیانه و عضو مؤسسه امریکن اینترپرایز که پیش‌تر به‌عنوان مشاور امور ایران و عراق در وزارت دفاع آمریکا فعالیت داشته و از چهره‌های شناخته‌شده جریان محافظه‌کار سیاست خارجی واشنگتن است)

🔹 در ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۶، دونالد ترامپ از آغاز محاصره دریایی ایران خبر داد. پس از آن، فرماندهی مرکزی آمریکا از تغییر مسیر ده‌ها کشتی و توقیف یا از کار انداختن شماری از آنها خبر داد. حملات آمریکا به بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان نیز توان تهران برای تأمین مجدد منابع از مسیر دریا را کاهش داده است؛ هرچند روسیه و ایران همچنان می‌توانند از دریای خزر به‌عنوان مسیر پشتیبان استفاده کنند.

🔸 مشکل اینجاست که تمرکز آمریکا بر محاصره دریایی، ممکن است مسیر واقعی تداوم حیات اقتصادی و نظامی ایران را نادیده بگیرد. ایران بیش از ۵۰ گذرگاه مرزی رسمی دارد و پس از تحریم دریایی، فعالیت بسیاری از آنها افزایش یافته است. مسیرهای غیررسمی قاچاق نیز وجود دارند، اما ظرفیت محدودی برای انتقال کالاهای سنگین و تجهیزات نظامی دارند.

🔹 مرزهای افغانستان و پاکستان به دلیل جغرافیا و محدودیت‌های زیرساختی، نمی‌توانند یک مسیر حیاتی برای ایران باشند. در مقابل، مرزهای شمالی ایران با ترکیه، جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و ارمنستان اهمیت بیشتری برای دور زدن تحریم‌ها و تأمین نظامی دارند.

🔸 ترکیه چهار گذرگاه رسمی با ایران دارد و مسیرهای جاده‌ای و ریلی آن می‌توانند برای تجارت و انتقال کالا مورد استفاده قرار گیرند. عضویت ترکیه در ناتو مانع از آن نشده است که رجب طیب اردوغان بارها در پی بهره‌برداری اقتصادی از تجارت با روسیه و ایران باشد. بنابراین، گذرگاه‌های مرزی ترکیه و ایران می‌توانند به یکی از نقاط اصلی دور زدن محاصره تبدیل شوند.

🔹 در مرز جمهوری آذربایجان نیز گذرگاه‌هایی مانند آستارا، بیله‌سوار و جلفا ظرفیت فزاینده‌ای برای تجارت زمینی دارند. ترکمنستان نیز با بازگشایی گذرگاه لطف‌آباد–آرتیک و فعال بودن خطوط ریلی سرخس و اینچه‌برون، می‌تواند مسیر مهم دیگری برای ارتباط ایران با آسیای مرکزی، روسیه و حتی چین باشد. در جنوب ارمنستان نیز گذرگاه ایران–ارمنستان هرچند ظرفیت محدودی دارد، اما کریدورهای جدید منطقه‌ای می‌توانند بر اهمیت آن بیفزایند.

🔸 در نتیجه، پرسش اصلی سیاست آمریکا دیگر فقط چگونگی محاصره دریایی ایران نیست؛ بلکه این است که چگونه باید «پل زمینی» سپاه پاسداران برای دریافت تجهیزات از روسیه و سایر شرکای خارجی را مسدود کرد.

🔹 کردهای ایران می‌توانند در اینجا نقشی تعیین‌کننده داشته باشند. ترامپ پیش‌تر از استفاده از پیشمرگه‌های کرد ایرانی برای ایجاد شورش و حرکت به سوی تهران سخن گفته بود؛ طرحی که کنار گذاشته شد. اما اکنون می‌توان از ظرفیت نیروهای کردی برای ایجاد یک نیروی منضبط زمینی و حتی استفاده از پهپادها جهت مختل کردن، و در صورت امکان مسدود کردن، تردد در مرزهای ترکیه، جمهوری آذربایجان و ترکمنستان استفاده کرد.

🔸 این مسئله فقط به شمال‌غرب ایران محدود نمی‌شود. در قرن‌های شانزدهم و هفدهم، شاه عباس اول گروه‌هایی از کردها را به خراسان منتقل کرد و نوادگان آنها امروز در شمال‌شرق ایران حضور دارند؛ منطقه‌ای که می‌تواند برای جلوگیری از انتقال تجهیزات از مسیر ترکمنستان اهمیت داشته باشد.

🔹 واشنگتن نمی‌تواند در برابر ایران به پیروزی برسد اگر همچنان از همکاری با نیروهای بومی مانند کردهای ایران چشم‌پوشی کند. همکاری با کردها لزوماً به معنای حمایت از جدایی‌طلبی قومی در ایران نیست؛ بلکه می‌تواند استفاده از نیرویی باشد که قادر است مانع انتقال سریع تجهیزات روسی به ایران شود؛ تجهیزاتی که سپاه پاسداران می‌تواند با سرعت بیشتری به کار گیرد.

🔸 با این حال، کردها به وعده‌های آمریکا اعتماد کامل ندارند. کردهای سوریه در شکست داعش نقش مهمی ایفا کردند، اما از نگاه آنان واشنگتن به وعده‌های مبهم خود عمل نکرد. بنابراین، کردهای ایران نیز می‌گویند حاضرند به آمریکا در پیروزی کمک کنند، اما نه صرفاً در برابر وعده‌های سیاسی.

🔹 برای جلب این همکاری، وزارت خارجه و خزانه‌داری آمریکا باید گروه‌های کردی را که به ادعای نویسنده به‌اشتباه در فهرست گروه‌های تروریستی یا مرتبط با قاچاق و تخلفات مالی قرار گرفته‌اند، از این فهرست‌ها خارج کنند و امکان فعالیت علنی آنها در واشنگتن را فراهم سازند؛ اقدامی که از دید نویسنده می‌تواند زمینه هماهنگی کردها با آمریکا برای مقابله با جمهوری اسلامی و حمایت از آزادی ایرانیان را فراهم کند.

منبع: Middle East Forum

🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus