شرکت OpenAI اخیراً اعلام کرده که مدل جدیدش توانسته برای مسئله‌ی بسیار قدیمی و حل‌نشده‌ی Navier–Stokes یک راه‌حل پیدا کند؛ مسئله‌ای که یکی از مسائل هزاره‌ی مؤسسه Clay و دارای جایزه‌ی یک میلیون دلاری است.
اصلاً Navier–Stokes چیست؟
معادلات ناویر–استوکس مجموعه‌ای از معادلات ریاضی هستند که حرکت سیالاتی مثل آب و هوا را توصیف می‌کنند؛ از جریان هوا دور یک هواپیما گرفته تا حرکت آب در لوله و شکل‌گیری گردبادها. خود معادلات سال‌هاست شناخته شده‌اند، اما یک سؤال بنیادی هنوز حل نشده: آیا در سه بُعد، برای شرایط اولیه‌ی مناسب، همیشه یک جواب «خوب و قابل‌کنترل» برای این معادلات وجود دارد، یا ممکن است جواب در نقطه‌ای به بی‌نهایت برسد و اصطلاحاً یک singularity ایجاد شود؟ حل این مسئله مهم است چون به یکی از پایه‌ای‌ترین پرسش‌ها درباره‌ی رفتار ریاضی سیالات مربوط می‌شود و می‌تواند درک عمیق‌تری از پدیده‌های فیزیکی مانند آشفتگی (turbulence) به ما بدهد.
اما ماجرا فقط یک دستاورد علمی نیست. بحث اصلی اینجاست که برخی ریاضی‌دان‌ها می‌گویند OpenAI در جریان این کار ممکن است از پژوهش‌های منتشرنشده‌ی محققان دیگر، از جمله کارهای مرتبط با Tristan Buckmaster، اطلاع داشته باشد و مسئله‌ی «حق تقدم» و اعتبار علمی را مطرح کرده‌اند. OpenAI هم گفته بررسی کرده و نمی‌تواند استفاده‌ی ناخواسته از برخی اطلاعات را کاملاً رد کند.
از طرف دیگر، OpenAI ادعا می‌کند مدل جدیدش در مقیاس بسیار بزرگی کار کرده؛ حدود ۱۰ هزار agent برای این مسئله به کار گرفته شده‌اند و هزینه‌ی محاسباتی آن حدود ۱۵ میلیون دلار برآورد شده است.
بنابراین اتفاق مهم فعلاً این نیست که «AI رسماً یکی از بزرگ‌ترین مسائل ریاضی را حل کرده». هنوز باید نتیجه توسط ریاضی‌دان‌ها بررسی و تأیید شود.
اتفاق مهم‌تر این است که مدل‌های جدید AI دارند از حل مسائل معمولی فراتر می‌روند و به سمت انجام پژوهش‌های پیچیده و چندمرحله‌ای علمی حرکت می‌کنند؛ و همین موضوع بحث جدی درباره‌ی اعتبار علمی، مالکیت فکری و نقش انسان در پژوهش را به وجود آورده است.
@things_to_know_channel