پروژه سان‌کچر؛ رویای گوگل برای ساخت دیتاسنترهای هوش مصنوعی در فضا

◾ گوگل در تازه‌ترین و یکی از بلندپروازانه‌ترین آزمایش‌های حوزه فناوری، با پرتاب نخستین ماهواره پروژه «سان‌کچر» به مدار زمین، قدم در مسیری گذاشته که می‌تواند آینده زیرساخت‌های هوش مصنوعی را دگرگون کند. این ماهواره آزمایشی که با همکاری شرکت پلنت‌لبز و توسط موشک فالکون ۹ اسپیس‌ایکس به فضا رفت، قرار نیست فورا یک دیتاسنتر فضایی کامل در اختیارمان بگذارد؛ بلکه هدفش سنجش دوام تراشه‌های پردازش یادگیری ماشین گوگل (TPU) در شرایط سخت فضا و بررسی امکان جایگزینی دیتاسنترهای پرمصرف زمینی با منظومه‌های مداری است.

◾ انگیزه اصلی گوگل برای خروج از زمین به بحران انرژی و محدودیت‌های ساخت زیرساخت در زمین بازمی‌گردد. مدل‌های قدرتمند هوش مصنوعی نیازمند هزاران شتاب‌دهنده، حجم زیادی برق و سامانه‌های پیچیده خنک‌کننده هستند. در مقابل، یک پنل خورشیدی در مدار خورشیدآهنگ نزدیک زمین می‌تواند تقریبا به‌طور مداوم و با بازدهی تا هشت برابر بیشتر از سطح زمین، انرژی جذب کند. قراردادن پنل خورشیدی، منبع تولید برق و تراشه‌های محاسباتی در یک مجموعه فضایی، ایده‌ای رویایی برای دور زدن محدودیت‌های شبکه برق زمینی است.

◾ بااین‌حال، فضا چالش‌های مهندسی بزرگی مانند تابش‌های شدید یون‌ساز و به‌ویژه فقدان هوا برای خنک‌سازی را به همراه دارد. بر خلاف تصور عموم، خلا فضا مانع از دفع آسان گرمای تراشه‌ها می‌شود؛ تا جایی که TPU-های ماهواره آزمایشی فعلا تنها در بازه‌های ۱۵ دقیقه‌ای فعال می‌شوند و سپس باید خاموش شوند تا گرما از طریق رادیاتورها دفع شود. علاوه بر این، تبدیل ماهواره‌ها به یک دیتاسنتر واقعی نیازمند پرواز فشرده ده‌ها ماهواره در فاصله چندصد متری از یکدیگر و ارتباط لیزری با پهنای باند بی‌سابقه است تا همگی مانند یک ابرکامپیوتر یکپارچه عمل کنند.

◾ در نهایت، سرنوشت ایده دیتاسنترهای فضایی به معادلات اقتصادی و زیست‌محیطی گره خورده است. گوگل برای توجیه اقتصادی این پروژه روی افت شدید هزینه پرتاب‌ها و ظهور موشک‌های سنگین در کلاس استارشیپ حساب باز کرده تا هزینه ارسال هر کیلوگرم محموله به مدار از ۳۶۰۰ دلار کنونی به حدود ۲۰۰ دلار برسد. تا زمانی که این موانع مالی، همراه با نگرانی‌های آلودگی نوری برای تلسکوپ‌ها و آثار زیست‌محیطی پرتاب‌ها حل نشوند، سان‌کچر یک پروژه پژوهشی هیجان‌انگیز باقی می‌ماند که باید ثابت کند آیا جایگاه آینده هوش مصنوعی در میان ستارگان است یا همچنان روی زمین.

🛰 در زومیت بخوانید

🆔 @thezoomit