🔰 «استدلال مک‌تاگارت دربارهٔ غیرواقعی بودن زمان»
McTaggart's Argument for the unreality of time

🔺مک‌تاگارت (McTaggart)، فيلسوف برجسته قرن بیستم، در سال 1908 در مقاله‌ای استدلال کرد که زمان، امری واقعی و حقیقی نیست. اهمیت این استدلال به حدی است، که بخش مهمی از ادبیات فلسفه زمان را تا کنون شکل داده است. استدلال او سه گام دارد: 

1⃣ دو نوع توصیف از زمان وجود دارد: سلسله رویدادهای زمانی را به دو نحو می‌توان توصیف کرد، سری A و ‌سری B:
🔸سری A زمان را با مفاهیم «گذشته»،  «حال» و «آینده» توصیف می‌کند. این نگاه پویاست، چون رویدادها از آینده به حال و سپس به گذشته تبدیل می‌شوند. بنابراین وصفی که از هر رویداد میکنیم (گذشته/حال/آینده)، تغییر می‌کند.
🔸 سری B رابطه بین سلسله رویدادها را فقط با روابط «قبل از» و «بعد از» نشان می‌دهد، بدون هیچ اشاره‌ای به مفاهیم گذشته، حال یا آینده. این نگاه ایستاست و فاقد هیچگونه تبدیل و پویایی است. بنابراین، هیچ‌گونه تغییری در وصف رویدادها (بعد/قبل از رویداد x) رخ نمی‌دهد.

2⃣ اساس زمان، تغییر و پویایی است. توصیفی از زمان که شامل تغییر و پویایی نباشد، کامل و بنیادین نیست. پس سری A اصالت دارد و بنیادین است و سری B بدون سری A توصیفی ناقص است.

3⃣ سری A دارای تناقض است. زیرا اگر زمان از منفی بی‌نهایت تا مثبت بی‌نهایت بگذرد، هر رویداد به‌ناچار، هم در آینده خواهد بود، هم در حال، و هم در گذشته. این سه ویژگی متناقض‌اند و نمی‌توانند با هم بر یک رویداد صدق کنند. به عبارت دیگر، سری A دچار تناقض است زیرا در این سری، هر رویداد باید سه وصف متضاد را به صورت یکجا داشته باشد: گذشته، حال و آینده؛ که این امری ناممکن است.

🔺👈 در نتیجه، زمان واقعی نیست چون توصیف کامل سازگاری از آن وجود ندارد. چرا که تنها توصیف کامل و بنیادین از زمان، سری A است که آن نیز دارای تناقض است.

🔹 در مقابل مک تاگارت، عده‌ای معتقدند که سری A توصیف سازگاری از زمان است که به آن‌ها طرفداران نظریه A می‌گویند (A-theorists)، و عده‌ای دیگر معتقدند که سری B توصیف کامل و اصیلی است که به آن‌ها طرفداران نظریه B می‌گویند (B-theorists).

❗️ان‌شاءالله در مطالب آتی، به برخی از نقدهایی که به استدلال فوق وارد شده خواهم پرداخت.

🔴 کانال علم، فلسفه و الهیات
🆔@TheoCosmology