🧠 شاید چیزی که «مغز» می‌نامیم، از نظر تکوینی یک اندام واحد نباشد!

یک مطالعه جدید از پژوهشگران استنفورد، یکی از تصورات قدیمی درباره شکل‌گیری مغز را به چالش کشیده است.

تا امروز، مدل رایج این بود که تمام قسمت‌های مغز در مراحل اولیه جنینی از یک جمعیت مشترک از سلول‌های پیش‌ساز عصبی ایجاد می‌شوند و بعداً به بخش‌های مختلف مغز تمایز پیدا می‌کنند.

اما یافته جدید داستان متفاوتی را نشان می‌دهد:

🔹 مغز قدامی و میانی از یک جمعیت سلولی اولیه ایجاد می‌شوند.

🔹 مغز پسین از همان مراحل بسیار ابتدایی جنینی، از یک جمعیت سلولی کاملاً متفاوت شکل می‌گیرد.

یعنی این دو مسیر ظاهراً از ابتدا در کنار یکدیگر حرکت می‌کنند؛ نه اینکه یکی از دیگری منشعب شده باشد.

پژوهشگران در جنین موش دو جمعیت مجزای سلولی پیدا کردند: یکی با بیان ژن Otx2 که سرنوشت آن تشکیل مغز قدامی و میانی بود و دیگری با بیان Gbx2 که مغز پسین را می‌ساخت. جالب‌تر اینکه این دو جمعیت حتی الگوی دسترسی به ژن‌ها و سازمان کروماتینی متفاوتی داشتند؛ انگار سرنوشتشان از همان ابتدا جدا تعیین شده باشد.

🧫 اهمیت این کشف فقط در فهم جنین‌شناسی نیست.

سال‌ها ساخت برخی از نورون‌های مغز پسین در آزمایشگاه بسیار دشوار بود. پژوهشگران احتمالاً تلاش می‌کردند سلول‌هایی با منشأ مغز قدامی را وادار کنند به سلول‌های مغز پسین تبدیل شوند؛ مسیری که طبق این مطالعه اساساً با برنامه تکوینی طبیعی آنها سازگار نیست.

با شناخت این مسیر جدید، تیم تحقیقاتی توانست از سلول‌های بنیادی پرتوان انسانی، نورون‌های حرکتی عملکردی مغز پسین بسازد؛ سلول‌هایی که حتی فعالیت الکتریکی طبیعی نشان می‌دادند.

و این موضوع می‌تواند برای مطالعه بیماری‌هایی مثل اسکلروز جانبی آمیوتروفیک و آتروفی عضلانی نخاعی بسیار مهم باشد؛ بیماری‌هایی که برخی نورون‌های نواحی پسین مغز و ساقه مغز را درگیر می‌کنند و مطالعه مستقیم این سلول‌ها در انسان بسیار دشوار است.

حتی از نظر تکاملی هم ماجرا جالب‌تر می‌شود:

پژوهشگران شواهدی از این الگوی دوگانه را در گونه‌های مختلف پیدا کردند و پیشنهاد کردند که ریشه آن ممکن است به بیش از ۵۵۰ میلیون سال قبل برگردد.

⚠️ البته منظور این مطالعه این نیست که انسان «دو مغز مستقل» داخل جمجمه دارد.

صحبت از این است که مغزی که امروز از نظر آناتومیک یک ساختار پیوسته به نظر می‌رسد، ممکن است در اصل حاصل کنار هم قرار گرفتن دو سامانه عصبی با منشأ تکوینی مجزا باشد.

شاید برای فهم بهتر مغز، لازم باشد از همان اولین روزهای شکل‌گیری آن شروع کنیم.

📌 مقاله:
Two parallel neural ectoderm progenitors contribute to the developing brain

⚡️اطلاع از دوره ها و خدمات
@Mediversecenter

💡گروه پروژه‌ های اختصاصی ما
https://t.me/themediversecenter

@themediverse