"آن چاقوی سوئیسی دیگر نمی‌بُرَد"
با احترام، تقدیم به خدای باستانِ زبان‌های برنامه‌نویسی، مرحوم Niklaus Wirth
————————————————————

تنها سه روز از سال نوی میلادی جدید سپری شده و هنوز برای قضاوت خوش یا بد یُمن بودن آن زود است، اما یکم ژانویه‌ی ۲۰۲۴، یقینا یکی از سیاه‌ترین روزهای تاریخ جامعه‌ی آکادمیک مهندسی نرم‌افزار خواهد بود. امروز حدود ۳ ساعت پیش، آقای Bertrand Meyer در یک توئیت اعلام کردند که یکی از ستارگان زبان‌های برنامه‌نویسی، متدولوژی برنامه‌نویسی، مهندسی نرم‌افزار و طراحی سخت‌افزار افول کرد. آقای Niklaus Wirth، با کوهی از افتخارات، برنده‌ی جایزه‌ی تورینگ اوارد، در سن ۸۹ سالی به تاریخ یکم ژانویه‌ی ۲۰۲۴ چشم از جهان فرو بستند.

آقای Wirth در شهر Winterthur سوئیس بدنیا آمد و تحصیلات آکادمیک خود را در ETH زوریخ آغاز کرد. برای آغاز تحصیلات تکمیلی به دانشگاه Laval در کانادا رفت و بعد از آن رساله‌ی دکتری خود را در دانشگاه برکلی کالیفرنیا، به سرپرستی Harry Huskey، از پیشرویان پیدایش کامپیوتر، با عنوان A Generalization of ALGOL به سرانجام رساند. سپس به عضویت هیئت علمی دانشگاه استنفورد درآمد و بعد از آن به ETH بازگشت و در آنجا تا بازنشستگی خود به کارش ادامه داد.

از جمله دست‌آوردهای مهم ایشان طراحی زبان‌های برنامه‌نویسی Pascal و ALGOL بود. علاقه‌ی آقای Wirth به زبان ALGOL آنقدر زیاد بود که زبان‌های متعددی مانند Euler و Modula و Oberon را بر پایه‌ی آن طراحی کردند. ایشان در طراحی و پیاده‌سازی سیستم‌عامل‌های Medos-2 و Oberon System نقش کلیدی داشتند. در حوزه‌ی معماری کامپیوتر، یک زبان HDL به نام Lola را طراحی و پیاده‌سازی کردند. سال ۱۹۸۴ به پاس دست‌آوردهای کلیدی و مهم ایشان در حوزه‌ی زبان‌های برنامه‌نویسی، برنده‌ی جایزه Turing Award شدند.

علاوه بر پژوهش‌های پیشرو، دانشمندان به‌نامی مانند Martin Odersky، خالق زبان Scala و Generics در Java و Michael Franz، مبدع Just-in-time Compilation and Optimization را تربیت کردند. ایشان کتاب‌های مهم و تأثیرگذاری در طی فعالیت خود به چاپ رساندند که می‌توان از میان آن‌ها کتاب‌های مهمی چون Algorithms + Data Structures = Programs و Systematic Programming: An Introduction و Compiler construction را نام برد. کتاب اول را یکی از تأثیرگذارترین کتاب‌های نوشته شده در حوزه‌ی CS در طول تاریخ قلم‌داد می‌کنند. کتاب دوم مختص ریاضی‌دانانی نوشته شده بود که تمایل به درک ماهیت‌ برنامه‌نویسی و یادگیری نوشتن الگوریتم دارند. کتاب سوم با دید کاربردی نوشته شده که در آن زمان که تمام کتاب‌های حوزه‌ی کامپایلر با دید تئوری نوشته می‌شدند، کاری منحصر به فرد محسوب می‌شد.

در علم کامپیوتر یک ضرب‌المثلی وجود دارد که منسوب به آقای Wirth است و آن این است که :
"Software is getting slower more rapidly than hardware becomes faster"
از این روی به این عبارت Wirth's law گفته می‌شود.

گرچه ممکن است نام هیچ یک از کارهای آقای Wirth برای یک دانشجوی CS آشنا نباشد، اما گفتنی‌ست که امروزه اکثر زبان‌های برنامه‌نویسی، کامپایلرها، متدولوژی‌های تولید نرم‌افزار و حتی سیستم‌‌عامل‌ها، بیش از آنچه که فکر کنید وامدار پژوهش‌ها و دست‌آوردهای آقای Wirth می‌باشند.